Đẩy mạnh dạy học tiếng Anh theo định hướng ngôn ngữ thứ hai

Hội thảo được diễn ra tại Thanh Hóa do Học viện Quản lý Giáo dục phối hợp với Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) và Sở GD&ĐT Thanh Hóa tổ chức.

Xây dựng một hệ sinh thái giáo dục

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Phạm Văn Thuần - Phó Giám đốc Học viện Quản lý Giáo dục nhấn mạnh, trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc cách mạng khoa học, công nghệ phát triển mạnh mẽ, năng lực ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, không còn là lợi thế mà đã trở thành năng lực nền tảng của công dân trong thời đại mới.

Theo PGS.TS Phạm Văn Thuần, mục tiêu của giáo dục phổ thông không chỉ dừng lại ở việc giúp học sinh học tốt môn Tiếng Anh, mà quan trọng hơn là tạo dựng môi trường để các em sử dụng tiếng Anh như một công cụ học tập, giao tiếp, sáng tạo và hội nhập.

Đó cũng là tinh thần của cách tiếp cận tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai - phương pháp giáo dục hiện đại lấy người học làm trung tâm, tăng cường cơ hội sử dụng ngôn ngữ trong các hoạt động học tập và đời sống học đường. Đây là xu hướng đã được nhiều quốc gia triển khai hiệu quả, đồng thời phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

PGS.TS Phạm Văn Thuần - Phó Giám đốc Học viện Quản lý Giáo dục phát biểu tại hội thảo.

Theo Ban tổ chức, hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý giáo dục và các cơ sở đào tạo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, giới thiệu mô hình, chương trình cũng như các điều kiện cần thiết nhằm triển khai hiệu quả việc dạy và học tiếng Anh theo định hướng mới.

PGS.TS Phạm Văn Thuần kỳ vọng, những trao đổi tại hội thảo không chỉ dừng ở góc độ học thuật mà sẽ mở ra các định hướng hợp tác, sáng kiến và mô hình triển khai khả thi. Qua đó, góp phần thúc đẩy việc sử dụng tiếng Anh trong nhà trường như một ngôn ngữ học tập và giao tiếp, từng bước hình thành môi trường giáo dục song ngữ phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo PGS.TS Phạm Văn Thuần, cần có sự chung tay của các cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở đào tạo giáo viên, các nhà trường, đội ngũ giáo viên, chuyên gia và các đối tác quốc tế.

Chỉ khi xây dựng được một hệ sinh thái giáo dục cùng chia sẻ tầm nhìn và trách nhiệm mới có thể tạo ra những chuyển biến thực chất, bền vững trong nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bài học kinh nghiệm quốc tế

Ông Nguyễn Văn Dĩnh - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Thanh Hóa phát biểu tại hội thảo.

Theo ông Nguyễn Văn Dĩnh - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Thanh Hóa, với quy mô hơn 2.000 cơ sở giáo dục và trên 1 triệu học sinh, việc nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh luôn được ngành Giáo dục địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Những năm qua, Thanh Hóa tập trung phát triển đội ngũ giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất, đổi mới phương pháp giảng dạy, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và mở rộng hợp tác quốc tế nhằm từng bước nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ.

Hiện toàn tỉnh có 3.417 giáo viên tiếng Anh, trong đó 2.833 giáo viên (82,9%) đạt chuẩn năng lực ngoại ngữ từ bậc B1 trở lên, nhiều giáo viên đạt trình độ B2 và C1. Đây là nền tảng quan trọng để triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Cùng với đó, 1.296/2.032 cơ sở giáo dục (63,8%) đã được trang bị phòng học ngoại ngữ; nhiều trường đầu tư hệ thống máy tính, bảng tương tác, thiết bị nghe nhìn và kết nối internet phục vụ dạy học. Các câu lạc bộ tiếng Anh, ngày hội tiếng Anh, hoạt động giao lưu quốc tế và ứng dụng chuyển đổi số cũng ngày càng được mở rộng.

Các đại biểu, giáo viên tỉnh Thanh Hóa tham dự hội thảo.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Dĩnh, Thanh Hóa vẫn còn thiếu khoảng 110 giáo viên tiếng Anh, đặc biệt chưa có giáo viên tiếng Anh ở bậc mầm non và để triển khai dạy học cho học sinh lớp 1, lớp 2 theo lộ trình mới.

Bên cạnh đó, nhiều phòng học ngoại ngữ đã xuống cấp, học liệu số và nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo còn thiếu. Điểm trung bình môn Tiếng Anh trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 của tỉnh chỉ đạt 4,82 điểm, cho thấy cần tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp để thu hẹp khoảng cách giữa mục tiêu và thực tiễn.

Theo bà Dương Hồng Loan – Cố vấn chiến lược cấp cao kiêm Trưởng Khoa Dự bị Đại học, Tiếng Anh & Học tập trọn đời (BUV), thành công không được quyết định bởi tốc độ triển khai, mà bởi mức độ chuẩn bị đội ngũ giáo viên và sự phân hóa hợp lý theo điều kiện từng địa bàn.

Đối với Thanh Hóa, bà Loan gợi mở, bài học quan trọng nhất là: chuẩn bị kỹ đội ngũ giáo viên và xây dựng cơ chế giám sát, điều chỉnh thực chất trong suốt quá trình thực hiện, thay vì chạy theo tiến độ.

Từ kinh nghiệm quốc tế triển khai dạy tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, bà Loan chia sẻ 10 bài học kinh nghiệm:

Cũng từ kinh nghiệm quốc tế, TS Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh – Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội) dẫn chứng mô hình triển khai tại Singapore, Hà Lan, Tây Ban Nha và Đài Loan (Trung Quốc). Đây đều là những quốc gia và vùng lãnh thổ đã đạt nhiều kết quả trong việc đưa tiếng Anh trở thành công cụ học tập và giao tiếp trong nhà trường.

TS Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh tham luận tại hội thảo.

Theo TS Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh, điểm chung của các mô hình này là chất lượng dạy và học tiếng Anh không được quyết định bởi một yếu tố riêng lẻ như: giáo viên hay chương trình đào tạo, mà là kết quả của một hệ sinh thái hợp tác giữa cơ quan quản lý, nhà trường và các cơ sở đào tạo, nghiên cứu.

Đáng chú ý, tại các quốc gia này, trường đại học và các viện nghiên cứu không đứng ngoài quá trình triển khai mà đóng vai trò đối tác học thuật lâu dài, đồng hành cùng các cơ sở giáo dục phổ thông và cơ quan quản lý trong xây dựng chương trình, bồi dưỡng giáo viên, nghiên cứu, đánh giá và hoàn thiện mô hình dạy học tiếng Anh theo định hướng ngôn ngữ thứ hai.

TS Bùi Hồng Vân - Chủ nhiệm bộ môn Lý thuyết tiếng, Khoa Ngoại ngữ, Học viện Quản lý giáo dục tham luận tại hội thảo.

GS.TS Trần Trung, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Khoa học và Công nghệ Bộ Dân tộc và Tôn giáo; Thư ký Hội đồng Giáo sư ngành Khoa học giáo dục trao đổi tại hội thảo.

GS.TS Nguyễn Danh Nam - Trưởng ban Đào tạo và quản lý người học, Đại học Thái Nguyên trao đổi tại hội thảo.