Đẩy mạnh hộ tịch số và kết nối liên thông
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, cần đẩy mạnh hộ tịch số và kết nối liên thông. Trước đây, hình thức giấy tờ là chủ yếu, hiện nay vẫn còn ưu tiên bản giấy nhưng tới đây phải chuyển sang ưu tiên bản điện tử để người dân thuận tiện, ở đâu cũng có thể đăng ký hộ tịch. Trước đây, thẩm quyền theo nơi cư trú còn cứng nhắc, nay cần cho phép đăng ký ở bất cứ đâu, không phụ thuộc địa giới, tạo thuận lợi cho người dân.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp
Ngày 18/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi). Bà Lê Thị Nga, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho rằng, Luật này đã thi hành được hơn 10 năm nay, có nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến từng người dân, các thủ tục về hộ tịch, và liên quan mật thiết đến từng người dân. Cho nên lần này sửa đổi khá lớn, có nhiều điểm tiến bộ, đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.
Tán thành với quy định về đăng ký khai sinh, khai tử chủ động, song bà Nga đề nghị làm rõ hơn về lộ trình thực hiện. Nếu để đến 1/1/2029 mới thực hiện là lộ trình quá dài, do đó cần rút ngắn hơn về thời gian thực hiện. Về đăng ký hộ tịch phi địa giới hành chính là một quy định tạo thuận lợi cho người dân, nhưng đề nghị làm rõ tính khả thi của quy định này.
Liên quan đến quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của cá nhân tại Điều 5, bà Nga tán thành với việc dự thảo Luật bổ sung đối tượng người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch cư trú tại Việt Nam có quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch theo quy định của luật này (trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác). Bà Nga đánh giá, quy định như thế này đảm bảo phù hợp với Luật Căn cước và đảm bảo quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của các đối tượng này khi cư trú tại Việt Nam.
Về thẩm quyền đăng ký hộ tịch tại Khoản 1 Điều 8, dự thảo Luật quy định: UBND cấp xã không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân đăng ký các việc hộ tịch quy định tại Điều 4 của luật này, theo bà Nga quy định này đảm bảo phù hợp với chủ trương phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; tạo điều kiện cho người dân chủ động lựa chọn nơi thực hiện, giảm áp lực cho cơ quan đăng ký theo địa bàn cư trú, đồng thời cũng phù hợp với việc khai thác sử dụng cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử thống nhất và liên thông.Về đăng ký khai sinh, khai tử, bà Nga cũng đánh giá dự thảo Luật bổ sung quy định UBND cấp xã chủ động thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử. Đây là quy định nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và tăng cường trách nhiệm của UBND cấp xã.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là một dự án quan trọng, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật của Việt Nam về quản lý nhà nước đối với công dân, đồng thời bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp và các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.
Theo Chủ tịch Quốc hội, cần đẩy mạnh hộ tịch số và kết nối liên thông. Trước đây, hình thức giấy tờ là chủ yếu, hiện nay vẫn còn ưu tiên bản giấy nhưng tới đây phải chuyển sang ưu tiên bản điện tử để người dân thuận tiện, ở đâu cũng có thể đăng ký hộ tịch. Trước đây, thẩm quyền theo nơi cư trú còn cứng nhắc, nay cần cho phép đăng ký ở bất cứ đâu, không phụ thuộc địa giới, tạo thuận lợi cho người dân. Về trách nhiệm chứng minh, trước đây người dân phải cung cấp nhiều giấy tờ. Tới đây, cơ quan nhà nước cần chủ động tra cứu dữ liệu liên thông, tránh việc người dân phải tự đi tìm. Khi đã có dữ liệu, chỉ cần quét qua VNeID là có thể tìm được thông tin.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, cần quy định rõ giá trị pháp lý của bản điện tử, tương đương bản giấy trong mọi giao dịch. Về pháp lý và liên thông thủ tục, cần luật hóa quy định. Quy trình “3 trong 1” như khai sinh – đăng ký thường trú – cấp thẻ bảo hiểm y tế, và “2 trong 1” như khai tử – xóa đăng ký thường trú cần được quy định bắt buộc, thay vì chỉ dừng ở nghị định hướng dẫn. Về cơ sở dữ liệu dùng chung, cần quy định trách nhiệm cập nhật dữ liệu hộ tịch vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo thời gian thực, tránh sai lệch khi người dân làm thủ tục. Phải làm tốt việc liên thông, dùng chung dữ liệu để tránh việc người dân đi lại nhiều lần.
Về xác định lại giới tính, thay đổi tên, luật sửa đổi cần có quy định nhân văn, rõ ràng hơn. Về cải cách thủ tục hành chính hộ tịch, thực tế hiện nay việc cải chính sai sót do cán bộ hoặc do lịch sử để lại rất khó khăn, đòi hỏi nhiều giấy tờ từ nhiều thập kỷ trước cần áp dụng nguyên tắc vì lợi ích của người dân. Việc kết hôn hiện vẫn yêu cầu xin giấy xác nhận độc thân, nhưng tới đây cơ quan nhà nước cần tự tra cứu trên cơ sở dữ liệu quốc gia. Về khai tử, hiện gia đình phải đi khai báo nhiều nơi, tới đây cần tự động liên thông giữa cơ sở y tế và cơ quan tư pháp.
Nguồn Đại Đoàn Kết: https://daidoanket.vn/day-manh-ho-tich-so-va-ket-noi-lien-thong.html












