Đẩy nhanh phát triển nhà ở xã hội

Sáng 1-10, Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh Khánh Hòa do đồng chí Phạm Thị Xuân Trang - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh làm Trưởng đoàn làm việc với UBND tỉnh về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý và phát triển nhà ở xã hội (NƠXH) trên địa bàn tỉnh. Làm việc với đoàn có đồng chí Trần Hòa Nam - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo các sở, ngành liên quan.

Khoảng cách cung - cầu còn lớn

Sau sáp nhập, quy mô, không gian phát triển của tỉnh được mở rộng, kéo theo yêu cầu rà soát lại nhu cầu, quỹ đất, chương trình và danh mục dự án NƠXH. Theo Điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở tỉnh giai đoạn 2021 - 2030, tổng nhu cầu NƠXH và nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp đến năm 2030 khoảng 156.988 căn; trong đó, NƠXH khoảng 97.433 căn và nhà lưu trú công nhân khoảng 59.555 căn.

Dự án Nhà ở xã hội NOXH-01 Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chử (khu K2) đang tăng tốc thi công.

Ông Trần Quang Ngọc - Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, từ năm 2021 đến nay, toàn tỉnh mới hoàn thành và đang triển khai 25 dự án NƠXH với khoảng 25.937 căn, tương đương 26,62% nhu cầu NƠXH. Như vậy, riêng NƠXH vẫn cần phát triển thêm khoảng 71.496 căn đến năm 2030. Đáng chú ý, nhu cầu nhà lưu trú công nhân lên tới 59.555 căn nhưng hiện chưa có nguồn cung.

Cùng với đó, quỹ đất được xác định khá lớn. Giai đoạn 2023 - 2030, tỉnh xác định 51 vị trí phát triển NƠXH với tổng diện tích khoảng 284,91ha. Tuy nhiên, qua giám sát, Thường trực HĐND tỉnh chỉ ra rằng số liệu hiện chủ yếu phản ánh diện tích quy hoạch, trong khi cần tiếp tục phân loại rõ đâu là đất sạch, đâu là khu đất đã hoặc đang có dự án, vị trí nào còn vướng bồi thường, giải phóng mặt bằng và khả năng đưa từng khu đất vào khai thác. Đây là vấn đề đáng chú ý bởi quỹ đất trong quy hoạch chưa đồng nghĩa với nguồn cung nhà ở. Đặc biệt, 5 vị trí với tổng diện tích 31,96ha dành cho nhà lưu trú công nhân đến thời điểm giám sát vẫn chưa có dự án triển khai.

Qua khảo sát trực tiếp một số dự án, Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh ghi nhận tiến độ triển khai có sự khác nhau. Dự án MK Central City thuộc Khu đô thị mới Phủ Hà (phường Phan Rang) đã hoàn thành, đưa vào sử dụng sớm hơn 5 tháng so với kế hoạch. Trong khi đó, các công trình NƠXH tại Khu đô thị biển Bình Sơn - Ninh Chử (khu K2, phường Đông Hải) đang được triển khai theo từng giai đoạn nhưng tiến độ chưa đồng đều, một số công trình còn hoàn thiện thủ tục pháp lý. Dự án CT-01 (phường Nam Nha Trang) đang thi công nhưng khối lượng còn lại khá lớn, cần đẩy nhanh tiến độ để bảo đảm mục tiêu hoàn thành vào quý IV/2027. Thực tế này cho thấy, cùng với mở rộng danh mục dự án, cần đẩy nhanh tiến độ để sớm bổ sung nguồn cung; đồng thời bố trí quỹ đất, dự án NƠXH phù hợp nhu cầu thực tế của từng khu vực, từng nhóm đối tượng.

Giá bán, vốn vay cần được tháo gỡ

Theo ông Nguyễn Quang Nhật - Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh, một trong những vấn đề đáng chú ý qua giám sát của Thường trực HĐND tỉnh là giá bán và khả năng hấp thụ NƠXH. Tại khu vực phía nam tỉnh, giá bán NƠXH khoảng 18 triệu đồng/m²; trong khi một số dự án khu vực phía bắc tỉnh ở mức khoảng 21 - 24,6 triệu đồng/m². Mức giá mỗi dự án chịu tác động của nhiều yếu tố, song với giá khoảng 21 - 24 triệu đồng/m², tổng giá trị một căn hộ vẫn là khoản chi phí lớn đối với người thu nhập thấp. Những con số này cho thấy nhu cầu lớn không đồng nghĩa mọi dự án đều có sức hấp thụ như nhau. Vị trí, giá bán, khả năng vay vốn, nơi làm việc và nhu cầu của từng nhóm dân cư đều tác động đến quyết định mua nhà. Vì vậy, việc rà soát cung - cầu theo từng khu vực càng trở nên cần thiết.

Thi công Nhà ở xã hội CT-01 (phường Nam Nha Trang).

Cùng với giá bán, vốn vay là yếu tố quyết định khả năng tiếp cận NƠXH. Từ năm 2023 đến tháng 9-2026, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh đã giải ngân cho gần 211 lượt khách hàng với doanh số hơn 111,2 tỷ đồng; đến ngày 31-8-2026, dư nợ đạt 459,02 tỷ đồng với 1.130 khách hàng và không phát sinh nợ xấu. Tuy nhiên, kết quả giám sát cho thấy quy mô nguồn vốn chưa tương xứng nhu cầu. Theo báo cáo của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh, riêng để đáp ứng nhu cầu vay mua NƠXH trong năm 2026 cần bổ sung khoảng 396 tỷ đồng. Trong khi đó, đến cuối tháng 9, UBND tỉnh mới bố trí gần 104 tỷ đồng nguồn vốn địa phương ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội để cho vay chương trình NƠXH.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Trần Hòa Nam cho biết UBND tỉnh tiếp thu đầy đủ các kết luận, kiến nghị của Đoàn giám sát; đồng thời trao đổi một số nội dung liên quan. Sau khi Quốc hội ban hành cơ chế đặc thù về phát triển NƠXH, tỉnh đã thu hút thêm nhiều nhà đầu tư; đồng thời chỉ đạo rà soát nhu cầu gắn với từng nhóm đối tượng, quan tâm phát triển nhà lưu trú công nhân và nhà ở cho thuê. Tỉnh tiếp tục tập trung tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư để đẩy nhanh tiến độ các dự án. Về giá bán, UBND tỉnh đã giao Sở Xây dựng rà soát quy trình thẩm tra, thẩm định, bảo đảm đúng quy định; tiếp tục rà soát cung - cầu trên phạm vi toàn tỉnh, nhất là nhu cầu nhà ở của công nhân.

Kết luận buổi làm việc, đồng chí Phạm Thị Xuân Trang ghi nhận nỗ lực của UBND tỉnh trong kịp thời ban hành các văn bản, tháo gỡ khó khăn cho phát triển NƠXH, nhất là sau sáp nhập tỉnh. Đồng chí đề nghị UBND tỉnh tiếp tục đôn đốc, đẩy nhanh tiến độ các dự án; rà soát danh mục dự án để phân kỳ đầu tư phù hợp nhu cầu thực tế; bố trí quỹ đất NƠXH hợp lý hơn, tránh tập trung chủ yếu tại các khu đô thị; thường xuyên cập nhật Cẩm nang hướng dẫn người dân tiếp cận NƠXH. Đồng thời, tăng cường kiểm soát các yếu tố chi phí đầu vào để giá bán sát thực tế; căn cứ khả năng cân đối ngân sách để bổ sung nguồn vốn hỗ trợ người dân vay mua NƠXH và tăng cường quản lý, vận hành nhà chung cư sau khi đưa vào khai thác.

Với nhu cầu còn rất lớn, giai đoạn tới, Khánh Hòa cần chuyển mạnh từ chuẩn bị quỹ đất, lựa chọn nhà đầu tư sang tạo lập nguồn cung thực chất. Bên cạnh số lượng căn hộ, hiệu quả chính sách còn phụ thuộc vào vị trí dự án, giá bán, khả năng tiếp cận vốn và hạ tầng phục vụ cư dân. Giải quyết đồng bộ những vấn đề này sẽ góp phần đưa NƠXH đến gần hơn với người lao động và người thu nhập thấp.

Từ năm 2023 đến tháng 9-2026, tỉnh đã lựa chọn chủ đầu tư 19 dự án với tổng quy mô khoảng 23.056 căn. Riêng năm 2026 có 15 dự án đang triển khai với 21.401 căn; trong đó 9 dự án đã tổ chức thi công với 12.566 căn, 3 dự án đang chuẩn bị triển khai với 3.702 căn và 3 dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang với 5.133 căn.