Đẩy nhanh tiến độ các dự án đường sắt để tạo động lực tăng trưởng hai con số

Cùng dự có Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc, đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, thành viên Ban Chỉ đạo; Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố có dự án đường sắt đi qua.

Quang cảnh hội nghị tại điểm cầu tỉnh Bắc Ninh.

Tại điểm cầu tỉnh Bắc Ninh, đồng chí Phan Thế Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì. Cùng dự có lãnh đạo một số sở, ngành liên quan.

Tại đây, Ban Chỉ đạo đã dành phần lớn thời gian rà soát tiến độ các công việc đã đề ra, tập trung vào những khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn cần tháo gỡ; bàn giải pháp thúc đẩy tiến độ các dự án đường sắt.

Tại phiên họp thứ 6 của Ban Chỉ đạo, lãnh đạo Chính phủ giao 22 nhiệm vụ cho các bộ, ngành và địa phương. Đến nay, các bộ, ngành, địa phương đã tập trung chỉ đạo, hoàn thành 8 nhiệm vụ; 12 nhiệm vụ đang thực hiện trong hạn; 2 nhiệm vụ quá hạn do cần lấy ý kiến nhiều bộ, ngành liên quan và ý kiến của cấp có thẩm quyền để xử lý.

Công tác xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật để triển khai đầu tư xây dựng các dự án đường sắt cơ bản hoàn thành. Về đào tạo nhân lực, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam. Bộ Xây dựng ban hành kế hoạch triển khai thực hiện đề án và đang xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030.

Đối với dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cần thúc đẩy phía Trung Quốc khởi động đàm phán các hiệp định và các công việc liên quan đến dự án. Đồng thời hoàn thành phương án xử lý đất quốc phòng, các công trình giao cắt với tuyến đường sắt, phương án cấp thoát nước khu vực ga, hoàn trả hệ thống hạ tầng kỹ thuật dọc tuyến; thỏa thuận mỏ vật liệu, bãi đổ thải...

Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua địa bàn 6 tỉnh, thành phố gồm: Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng. Tổng chiều dài tuyến khoảng 390,9 km, gồm 10 dự án thành phần, trong đó dự án thành phần 7 là bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thuộc địa phận tỉnh Bắc Ninh.

Đoạn qua địa phận tỉnh Bắc Ninh dài khoảng 3,76 km, diện tích đất chiếm dụng khoảng 38,37 ha, qua địa phận các phường: Phù Khê, Từ Sơn, Song Liễu. Điểm đầu của đoạn tuyến thuộc phường Phù Khê giáp ranh với địa phận thành phố Hà Nội; điểm cuối thuộc phường Song Liễu, giáp ranh với địa phận tỉnh Hưng Yên. Trên tuyến có 2 ga: Ga Yên Thường thuộc xã Phù Đổng (thành phố Hà Nội) và phường Phù Khê (Bắc Ninh), ga Kim Sơn thuộc xã Thuận An (thành phố Hà Nội) và phường Song Liễu (Bắc Ninh). Kinh phí đền bù, hỗ trợ, tái định cư khoảng 1.066 tỷ đồng.

Đồng chí Phan Thế Tuấn phát biểu tại phiên họp trực tuyến.

Phát biểu tại phiên họp trực tuyến, đồng chí Phan Thế Tuấn nêu rõ, cơ quan chức năng của tỉnh đang phối hợp với các địa phương rà soát, xác minh sơ bộ số liệu giải phóng mặt bằng tại các phường: Phù Khê, Từ Sơn, Song Liễu, diện tích thu hồi đất khoảng 38,37 ha. UBND tỉnh đã đưa dự án vào danh mục dự án đầu tư kết cấu hạ tầng trọng điểm áp dụng cơ chế “Luồng xanh 24 giờ”. Tại phường Song Liễu, Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất Gia Thuận đã hoàn thành công tác đo vẽ, thống kê, quy chủ và đang biên tập bản đồ giải phóng mặt bằng trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt trong phạm vi tuyến đường sắt chiếm dụng .

Về giải phóng mặt bằng các khu tái định cư, chủ đầu tư đang phối hợp với UBND phường Từ Sơn và đơn vị tư vấn tổ chức thống kê, quy chủ các hộ gia đình bị ảnh hưởng (khoảng 200 hộ gia đình), dự kiến hoàn thành phương án, thẩm định phê duyệt trong tháng 3/2026.

Đồng chí nhấn mạnh, hồ sơ sơ bộ ranh giới giải phóng mặt bằng được Ban Quản lý dự án đường sắt bàn giao nhiều lần dẫn đến kết quả đo đạc, thống kê, kiểm đếm số hộ bị thu hồi đất thay đổi nhiều, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện. Đến nay, hướng tuyến của dự án đã được Bộ Xây dựng thống nhất. Tuy nhiên, chưa có ranh giới giải phóng mặt bằng chính thức và hồ sơ cắm cọc nên chưa xác định được chính xác diện tích cần giải phóng mặt bằng, số hộ dân bị ảnh hưởng và số hộ dân cần bố trí tái định cư.

Để có đủ căn cứ pháp lý thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và sớm bàn giao mặt bằng thi công dự án, UBND tỉnh đề nghị Ban Quản lý dự án đường sắt đẩy nhanh tiến độ trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, xác định ranh giới giải phóng mặt bằng chính thức, cắm cọc ngoài thực địa và bàn giao cho cơ quan chức năng tổ chức giải phóng mặt bằng.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự vào cuộc quyết liệt của Bộ Xây dựng, các bộ, ngành và địa phương, đặc biệt là đơn vị thường trực, chủ đầu tư, tư vấn, nhà thầu đã làm việc xuyên ngày nghỉ, ngày lễ để tập trung triển khai các dự án trọng điểm ngành đường sắt với nhiều nhiệm vụ hoàn thành đúng tiến độ.

Đồng chí chỉ rõ, việc triển khai các dự án đường sắt sẽ đạt được các mục tiêu: Tạo nền tảng quan trọng, thúc đẩy tăng trưởng GDP năm 2026 và những năm tiếp theo đạt 10% trở lên; kéo giảm chi phí logistics, tăng cao sức cạnh tranh hàng hóa của Việt Nam; giảm ùn tắc giao thông tại các đô thị; tiếp tục mở ra không gian mới để phát triển đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế… Qua đó thúc đẩy phát triển hệ sinh thái về công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp đường sắt…

Thời gian qua, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đặc biệt là đồng chí Tổng Bí thư rất quan tâm, chỉ đạo tích cực phát triển công nghiệp đường sắt. Nhờ có chủ trương này, việc phát triển công nghiệp đường sắt được thúc đẩy, chuyển biến tích cực về nhận thức, tư duy, cách làm. Đồng chí yêu cầu việc triển khai các dự án đường sắt phải theo hướng "5 hóa" gồm: Số hóa, xanh hóa, tối ưu hóa hiệu quả, thông minh hóa quản trị, hài hòa hóa lợi ích của Nhà nước, người dân, doanh nghiệp và "4 không": Không lãng phí một ngày, không chậm trễ một tuần, không bỏ lỡ cơ hội trong một tháng, không để bị động trong một năm.

Các bộ, ngành, địa phương phải chủ động chuyển giao công nghệ, phát triển ngành đường sắt; huy động tối đa các chủ thể, doanh nghiệp tham gia, tiếp tục hoàn thiện quy hoạch đường sắt theo không gian phát triển mới với tầm nhìn xa 100 năm.

Thủ tướng yêu cầu cơ quan chủ quản, đơn vị tư vấn, nhà thầu và nhất là thành viên Ban Chỉ đạo cần tiếp tục nỗ lực, cố gắng, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong triển khai nhiệm vụ. Việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu bảo đảm đúng luật pháp. Các tỉnh, thành phố có dự án đi qua và Tập đoàn Điện lực Việt Nam phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng, khẩn trương hoàn tất rà soát nhu cầu vốn năm 2026, báo cáo chính xác để phân khai kế hoạch vốn trong tháng 3/2026.

Với dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thủ tướng nhấn mạnh, đây là dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, kết nối với Trung Quốc, các nước châu Âu, do đó các bộ, ngành, địa phương phải coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, tập trung cao thực hiện. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ động hướng dẫn các địa phương thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, khai thác mỏ vật liệu, bãi đổ thải, đánh giá tác động môi trường...

Tin, ảnh: Minh Linh