Đẩy nhanh tiến độ tái định cư cho người dân vùng thiên tai

Lực lượng công an và các tổ chức đoàn thể hỗ trợ người dân xã biên giới Nhôn Mai dựng nhà mới sau thiên tai (Ảnh: PHAN TUYẾT)

Đến nay, việc tái định cư cho người dân đạt những kết quả tích cực, nhưng cũng còn không ít khó khăn, vướng mắc cần kịp thời tháo gỡ.

Nhiệm vụ hàng đầu

Tại xã Mỹ Lý, sau gần chín tháng kể từ khi trận lũ quét khủng khiếp xảy ra, chính quyền địa phương và người dân đang nỗ lực tái thiết cuộc sống.

Ngoài hai dự án bố trí dân cư tập trung được xây dựng khẩn cấp ở các bản Xiềng Tắm và Xằng Trên để tái định cư cho 180 hộ, địa bàn xã còn có 103 hộ dân tái định cư xen ghép.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Mỹ Lý Lương Văn Bảy cho biết, hạng mục san nền hai khu tái định cư tập trung nói trên cơ bản đã xong, xã đang triển khai các thủ tục để lắp đặt hệ thống điện, nước sinh hoạt, cố gắng bàn giao cho người dân kịp xây dựng nhà ở trước mùa mưa bão.

Trong 103 hộ dân tái định cư xen ghép, có 48 hộ đã xây dựng nhà trên khu đất mới. Số còn lại đang gặp khó khăn do giá vật liệu vận chuyển vốn đã cao hơn rất nhiều so với các xã phía ngoài, nay lại tăng mạnh, trong khi các hộ dân đang rơi vào cảnh “tay trắng” do mọi tài sản, vốn liếng tích góp lâu nay đã bị lũ cuốn trôi.

Chưa có nơi ở mới, hàng chục hộ dân nơi đây vẫn phải ở trong các căn lều dựng tạm.

Còn tại bản Cửa Rào 2, xã Tương Dương, ngoài các hộ có nhà bị lũ cuốn trôi đã được Bộ Công an hỗ trợ xây dựng nhà ở, bốn hộ khác tái định cư xen ghép đang vay mượn, tận dụng những gì có thể để dựng lại nhà trên khu đất mới.

Ông Nguyễn Hữu Trung, Trưởng bản Cửa Rào 2 cho biết, các hộ dân đang mong chờ nhận được tiền hỗ trợ bố trí tái định cư theo Nghị quyết số 09/2024/NQ-HĐND ngày 7/6/2024 và tiền hỗ trợ khôi phục sản xuất nông nghiệp do thiên tai, dịch bệnh theo Nghị quyết số 16/2025/NQ-HĐND ngày 5/9/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh.

Trưởng bản Cửa Rào 2 kiến nghị cơ quan chức năng sớm xem xét, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân, bao gồm cả các gia đình được hỗ trợ nhà lắp ghép, để các hộ dân có thể vay vốn ngân hàng tái đầu tư sản xuất, có điều kiện vực dậy kinh tế gia đình sau thiên tai.

Trong 5 khu tái định cư được xây dựng khẩn cấp nhằm giúp người dân bị ảnh hưởng bởi các cơn bão số 3, số 5, số 10 và mưa lũ năm 2025 (theo Quyết định số 4121/QĐ-UBND ngày 17/12/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An), công trình khu tái định cư tập trung cho 16 hộ dân bản Phá Mựt, xã Nhôn Mai được xây dựng ở bản Na Hỷ đạt tiến độ nhanh hơn cả.

Trên địa bàn tỉnh Nghệ An hiện có hơn 1.000 hộ dân cần được di dời khỏi nơi sạt lở nguy hiểm.

Ngày 10/4 vừa qua, chính quyền địa phương đã tổ chức bốc thăm, bàn giao mặt bằng các lô đất ở và hỗ trợ các hộ dân vận chuyển vật liệu xây dựng, đồ dùng… Dưới cái nắng chói chang chớm vào hè, anh Xồng Bá Tủa và nhiều hộ dân khác tích cực vận chuyển vật liệu từ bản Phá Mựt lên khu tái định cư.

Đặt tấm ván gỗ nặng trịch trên vai xuống, giơ ống tay áo quệt ngang trán lau mồ hôi đang chảy ròng ròng, anh Tủa vui mừng cho biết, gia đình anh đã chuẩn bị đầy đủ vật liệu.

Với số tiền tích lũy, rồi vay mượn anh em họ hàng và được các nhà hảo tâm, đoàn thiện nguyện hỗ trợ, ngôi nhà mới của gia đình anh sẽ được dựng xong trong chục ngày tới.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nhôn Mai Lê Hồng Thái cho biết: Xã có 73 hộ trong tổng số 95 hộ dân tái định cư xen ghép đã chuyển đến nơi ở mới, 22 hộ còn lại đang xây dựng nhà mới.

Công tác di dời các hộ dân vùng thiên tai nguy hiểm đến nơi ở mới được địa phương xác định là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, ưu tiên hàng đầu, có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Xã phối hợp chặt chẽ với Ban quản lý rừng phòng hộ Tương Dương, đơn vị kiểm lâm để hỗ trợ các hộ dân tìm vị trí đất tái định cư phù hợp, không vi phạm đến đất rừng.

Tháo gỡ vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An, cả 5 khu tái định cư khẩn cấp tại địa bàn các xã Mỹ Lý, Nhôn Mai và Mường Típ đều đã được tổ chức khởi công. Các chủ đầu tư đang đẩy nhanh tiến độ thi công theo dự án được phê duyệt, phấn đấu hoàn thành dự án và bàn giao cho các hộ dân trước ngày 30/5/2026.

Liên quan việc hỗ trợ, sau khi Nghị quyết số 09/2024/NQ-HĐND ngày 7/6/2024 của Hội đồng nhân dân tỉnh về quy định chính sách hỗ trợ thực hiện Chương trình bố trí ổn định dân cư trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2024-2030 được ban hành đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có tổng số 1.023 hộ gia đình, cá nhân được phê duyệt hỗ trợ.

Trong số này, 536 hộ dân được bố trí ổn định theo hình thức xen ghép ra khỏi vùng thiên tai, mức hỗ trợ 250 triệu đồng/hộ.

Đối với việc chi trả tiền hỗ trợ năm 2025, ngày 26/6/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An đã ban hành quyết định về phân bổ giao bổ sung dự toán chi ngân sách nhà nước, tổng kinh phí thực hiện 35,8 tỷ đồng để hỗ trợ các địa phương thực hiện các chính sách hỗ trợ theo nghị quyết này.

Đến nay, đã có 303 hộ được nhận hỗ trợ, với số tiền hơn 23,88 tỷ đồng; trong đó, bố trí dân cư xen ghép đã hoàn thành chi trả cho 56/56 hộ, tổng kinh phí 14 tỷ đồng.

Về phương án bố trí ổn định dân cư xen ghép vùng thiên tai sau bão và mưa lũ năm 2025, ngày 2/4 vừa qua, Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định phân bổ và giao bổ sung dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2026, hỗ trợ bố trí ổn định dân cư xen ghép cho 480 hộ gia đình, cá nhân ở 21 xã với tổng kinh phí thực hiện 143,4 tỷ đồng.

Các xã đang hoàn tất thủ tục, quy trình bố trí ổn định dân cư để chi trả chế độ chính sách cho các hộ dân. Bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An chia sẻ, có không ít khó khăn phát sinh.

Điển hình là sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hầu hết cán bộ cấp xã quản lý về chương trình bố trí dân cư là người mới, chưa được đào tạo, tập huấn và thiếu kinh nghiệm làm công tác bố trí ổn định dân cư, nên việc triển khai còn lúng túng.

Nghị quyết số 09/2024/NQ-HĐND ngày 7/6/2024 quy định nguyên tắc và điều kiện hỗ trợ: “Hộ gia đình, cá nhân phải tự tìm kiếm đất ở để tái định cư nơi ở mới, đồng thời phải bảo đảm theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được cấp có thẩm quyền phê duyệt và đã thực hiện đúng quy định về quản lý đất đai theo Luật Đất đai hiện hành”.

Trong khi đó, các hộ dân có nhu cầu tham gia phương án bố trí ổn định dân cư xen ghép gặp khó khăn trong việc tự tìm đất tại nơi ở mới.