ĐBQH đề xuất 3 chính sách giảm gánh nặng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Lấy kiến tạo môi trường kinh doanh làm trọng tâm

Tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, ĐBQH Phan Thị Thùy Linh đánh giá, việc chuyển từ Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sang Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là bước chuyển đúng đắn về tư duy lập pháp, thể hiện tinh thần Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, điều quan trọng là tư duy đổi mới phải được thể hiện thực chất trong từng quy định, thay vì chỉ dừng lại ở việc thay đổi tên gọi của Luật.

ĐBQH Phan Thị Thùy Linh phát biểu thảo luận. Ảnh: An Nhiên

Theo đại biểu, mặc dù định hướng xây dựng Luật đã chuyển từ “hỗ trợ” sang “phát triển”, song các quy định từ Điều 8 đến Điều 22 của dự thảo vẫn chủ yếu tập trung vào ưu đãi, miễn giảm và xét duyệt. Điều này cho thấy cách tiếp cận vẫn mang nặng tư duy Nhà nước ban hành chính sách hỗ trợ, doanh nghiệp phải hoàn thiện hồ sơ để được xem xét thụ hưởng.

Cách tiếp cận này bộc lộ hai hạn chế. Trước hết, nguồn lực hỗ trợ luôn hữu hạn, trong khi cả nước có gần một triệu doanh nghiệp và hơn 5 triệu hộ kinh doanh, nên chỉ một bộ phận nhỏ có khả năng tiếp cận chính sách. Mặt khác, cơ chế xét duyệt qua nhiều khâu trung gian dễ làm phát sinh thủ tục, chi phí tuân thủ và nguy cơ xin - cho, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi.

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ. Ảnh: An Nhiên

Từ thực tiễn 8 năm thi hành Luật năm 2017, đại biểu cho rằng, chính sách càng qua nhiều tầng nấc trung gian thì khả năng tiếp cận của doanh nghiệp càng hạn chế, trong khi chi phí hành chính gia tăng.

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu cơ cấu lại dự thảo Luật theo vòng đời doanh nghiệp, từ gia nhập thị trường thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ, tiếp cận bình đẳng các nguồn lực đến đơn giản hóa thủ tục rút lui khỏi thị trường. Trong đó, cần ưu tiên các chính sách có hiệu lực trực tiếp, bảo đảm mọi doanh nghiệp đủ điều kiện đều được thụ hưởng theo quy định của pháp luật mà không phải trải qua thủ tục xét duyệt.

“Luật phát triển thì trọng tâm phải là tạo môi trường, còn hỗ trợ trực tiếp chỉ là công cụ bổ trợ cho một số nhóm có mục tiêu”, đại biểu nhấn mạnh.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại tổ. Ảnh: An Nhiên

Để hiện thực hóa định hướng này, ĐBQH Phan Thị Thùy Linh đề xuất bổ sung ba chính sách có thể áp dụng ngay khi Luật có hiệu lực.

Thứ nhất, cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, qua đó giảm gánh nặng sổ sách kế toán, chi phí quản lý, tạo động lực để hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Thứ hai, gắn quyền khấu trừ chi phí tính thuế của doanh nghiệp lớn với nghĩa vụ thanh toán đúng hạn cho doanh nghiệp nhỏ. Theo đại biểu, nhiều doanh nghiệp nhỏ đang bị các đối tác lớn kéo dài thời hạn thanh toán tới 90 - 120 ngày, thậm chí lâu hơn, trong khi vẫn phải vay ngân hàng để duy trì sản xuất. Thực chất, đây là tình trạng doanh nghiệp nhỏ bị chiếm dụng vốn, phải gián tiếp cung cấp nguồn vốn không lãi suất cho doanh nghiệp lớn.

Việc thiết lập quy tắc về thuế để bảo đảm thanh toán đúng hạn không đòi hỏi thêm ngân sách nhà nước, nhưng có thể góp phần xử lý tình trạng chiếm dụng vốn trong quan hệ kinh doanh.

Thứ ba, xây dựng thủ tục giải thể, phá sản rút gọn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đại biểu cho rằng, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng quan trọng như hỗ trợ gia nhập thị trường, bởi đây là điều kiện để người kinh doanh mạnh dạn thử nghiệm, chấp nhận rủi ro và có cơ hội khởi nghiệp trở lại.

Tháo gỡ điểm nghẽn tiếp cận vốn, nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ

Liên quan đến chính sách tiếp cận vốn, ĐBQH Phan Thị Thùy Linh đánh giá, quy định cho vay dựa trên dòng tiền, đơn hàng và tài sản trí tuệ là một trong những nội dung thực chất nhất của dự thảo Luật. Bởi lẽ, khó khăn lớn nhất của nhiều doanh nghiệp nhỏ không phải thiếu phương án kinh doanh khả thi mà là không có tài sản bảo đảm để tiếp cận tín dụng.

Các ĐBQH tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, nếu Luật chỉ dừng ở quy định mang tính khuyến khích thì rất khó triển khai trên thực tế, bởi các tổ chức tín dụng vẫn phải chịu trách nhiệm đối với rủi ro nợ xấu.

Để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, đại biểu đề nghị quy định rõ ba điều kiện bảo đảm, gồm: xây dựng khung định giá tài sản vô hình; kết nối dữ liệu thuế, hải quan, bảo hiểm để phục vụ thẩm định tín dụng; thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro thực chất giữa các chủ thể tham gia.

Đặc biệt, đối với cơ chế chia sẻ rủi ro, đại biểu đề nghị rà soát, sắp xếp lại hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương theo tinh thần Nghị quyết số 79.

Theo đại biểu, định hướng của Nghị quyết là rà soát, sáp nhập hoặc giải thể các quỹ tài chính ngoài ngân sách hoạt động trùng lặp, kém hiệu quả; giảm đầu mối để tăng quy mô và hiệu quả sử dụng nguồn vốn. Đồng thời, tăng cường ủy thác quản lý tài chính quỹ cho các ngân hàng, công ty tài chính chuyên nghiệp, đẩy mạnh xã hội hóa và giảm sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

Các ĐBQH tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An Nhiên

Trong khi đó, Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa và các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương hiện còn những bất cập như quy mô nhỏ, đầu mối phân tán, cơ quan nhà nước trực tiếp tham gia xét duyệt và giải ngân. Vì vậy, việc tiếp tục duy trì mô hình tổ chức, vận hành như hiện nay sẽ khó đáp ứng yêu cầu đổi mới cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp.

Từ những phân tích trên, ĐBQH Phan Thị Thùy Linh đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát toàn diện các quy định liên quan đến quỹ trong dự thảo Luật, theo hướng thu gọn đầu mối, chuyển hoạt động quản lý và giải ngân sang cơ chế ủy thác cho các tổ chức tín dụng chuyên nghiệp. Nhà nước tập trung ban hành tiêu chí, điều kiện huy động và giải ngân vốn, đồng thời thiết lập cơ chế huy động nguồn lực xã hội và công khai kết quả hoạt động của các quỹ.

Đại biểu nhấn mạnh, chỉ khi đổi mới đồng bộ cơ chế quản lý, vận hành và chia sẻ rủi ro, các chính sách tín dụng dựa trên dòng tiền, đơn hàng và tài sản vô hình mới có thể triển khai khả thi, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Qua đó, chuyển những định hướng chính sách trong dự thảo Luật thành các cơ chế phát triển thực chất, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.