Tổng Kiểm toán nhà nước: Nhà nước không thể hỗ trợ toàn bộ vòng đời của doanh nghiệp

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu thảo luận tại Tổ. Ảnh: N. TRƯỜNG

Hỗ trợ có thời hạn, tránh tạo cơ chế bao cấp

Chiều 17/10, sau khi nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Tổ về Dự án Luật này.

Phát biểu thảo luận, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa khẳng định, việc ban hành Luật Phát triển DNNVV là rất cần thiết để thúc đẩy phát triển khối DNNVV - hiện chiếm tới trên 95% trong nền kinh tế, song năng lực nội tại còn rất yếu.

Nhìn nhận các chính sách hỗ trợ đóng vai trò như sự yểm trợ rất quan trọng cho DNNVV khi mới ra đời và trong suốt quá trình hoạt động, Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị Dự thảo Luật cần xây dựng các nguyên tắc và định hướng rõ ràng hơn, tránh tình trạng quy định chung chung, không mang lại hiệu quả thực tế.

Theo đó, các chính sách hỗ trợ cần có trọng tâm, trọng điểm, các chính sách ưu đãi phải tập trung vào những mục tiêu, nội dung và điều kiện cụ thể.

Đặc biệt, Tổng Kiểm toán nhà nước nhấn mạnh quan điểm: Nhà nước không thể hỗ trợ mãi mãi, toàn bộ vòng đời của doanh nghiệp. Điều này đặt ra vấn đề, trong thiết kế chính sách cần tạo động lực để doanh nghiệp vươn lên trưởng thành, tự đứng vững trong cơ chế thị trường, “nuôi dưỡng” năng lực của doanh nghiệp trong giai đoạn đầu.

“Cần làm rõ nguyên tắc, các chính sách hỗ trợ DNNVV phải khuyến khích doanh nghiệp vươn lên, phát triển. Tất cả các loại hình hỗ trợ đều phải có thời hạn; bảo đảm nguyên tắc thị trường, tránh hình thành cơ chế bao cấp và tạo tâm lý ỷ lại của doanh nghiệp nhỏ và vừa” – Tổng Kiểm toán nhà nước nhấn mạnh.

Thiết lập cơ chế bảo lãnh tín dụng khả thi

Liên quan đến vấn đề hỗ trợ tín dụng, Tổng Kiểm toán nhà nước chỉ rõ, quy định trong Dự thảo Luật mới mang tính chất định hướng, cần bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn để đảm bảo tính khả thi, thuận lợi cho điều hành các cơ chế, chính sách.

Quang cảnh Phiên thảo luận tại Tổ chiều 17/10. Ảnh: N. TRƯỜNG

Theo Tổng Kiểm toán nhà nước, khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp hiện nay là khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng do thiếu tài sản bảo đảm. Vì vậy, việc thiết lập một cơ chế bảo lãnh tín dụng là cực kỳ cần thiết.

Theo đó, cần có một hệ thống các quỹ phát triển doanh nghiệp ở cấp độ địa phương và cấp quốc gia để hỗ trợ các doanh nghiệp. Nội hàm của chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn của doanh nghiệp cũng phải thể hiện rõ nội dung, hình thức hỗ trợ như: tỷ lệ phần trăm trong tăng trưởng tín dụng hằng năm của ngân hàng dành riêng cho khu vực DNNVV; điều kiện vay ưu đãi; mức lãi suất và thời hạn vay.

Về chính sách hỗ trợ về thuế, kế toán, Tổng Kiểm toán nhà nước cho rằng, đối với DNNVV, thậm chí tiến tới doanh nghiệp chỉ có một người làm chủ,nhân công rất ít, mà doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý tài chính, thuế và kế toán. Điều này đặt ra yêu cầu phải có cơ chế hỗ trợ để cung cấp các dịch vụ tư vấn về thuế, tài chính, kế toán cho các doanh nghiệp; bao gồm cả hỗ trợ về trang thiết bị như các phần mềm phù hợp với các ngành nghề, lĩnh vực của các doanh nghiệp.

Đối với quy định về hỗ trợ mặt bằng, Tổng Kiểm toán nhà nước cho rằng, việc quy định các khu công nghiệp phải dành ra một tỷ lệ diện tích nhất định cho DNNVV là khó khả thi trên thực tế.

Tổng Kiểm toán nhà nước đề xuất quy định theo hướng Nhà nước hoặc chính quyền địa phương đầu tư các khu/cụm công nghiệp rồi cho thuê với mức giá hợp lý, phù hợp với sức chịu đựng của DNNVV.

“Chính sách hỗ trợ trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp cần tập trung hỗ trợ trực tiếp vào đối tượng thụ hưởng là DNNVV thông qua giá thuê và thuế thu nhập. Đây là hai cơ chế hiệu quả và minh bạch nhất, kiểm soát, kiểm tra dễ nhất” – Tổng Kiểm toán nhà nước nói.

Liên quan đến quy định về xác định đối tượng DNNVV đặc thù như DNNVV do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ… Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị cân nhắc quy địnhđối với trường hợp doanh nghiệp có tỷ lệ hỗn hợp các nhóm đối tượng mà Luật đang hướng tới (doanh nghiệp có trên 50% bao gồm phụ nữ và người quyết tật góp vốn), để doanh nghiệp được hưởng cơ chế chính sách hỗ trợ; đảm bảo không bỏ sót các đối tượng xứng đáng nhận hỗ trợ theo tinh thần của Luật.