ĐBQH: Khi bố trí tái định cư cần làm rõ ngay nguyên tắc đánh giá 'điều kiện tương đương' không chỉ theo hạ tầng, nhà ở

Cho ý kiến về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, về nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ và địa điểm tái định cư, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) cho biết, theo dự thảo Luật và báo cáo giải trình, Khoản 5 Điều 41 xác định trách nhiệm bảo đảm sinh kế. Điểm b khoản 4 Điều 47 cho phép bố trí tái định cư tại địa bàn khác có điều kiện tương đương. Báo cáo giải trình đã nêu định hướng chuyển từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, yêu cầu hạ tầng, điều kiện sinh hoạt phù hợp với phong tục và ưu tiên tái định cư tại chỗ.

Mặc dù thống nhất với định hướng đó, song đại biểu đề nghị làm rõ ngay nguyên tắc đánh giá 'điều kiện tương đương' không chỉ theo hạ tầng và nhà ở mà phải tính đến tiếp cận đất sản xuất, việc làm, trường học, y tế và sinh hoạt cộng đồng, đồng thời giao cho Chính phủ quy định tiêu chí đánh giá trách nhiệm theo dõi kết quả phục hồi sinh kế sau tái định cư.

Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) thảo luận

Bởi, dù chính sách đã được tiếp thu về định hướng nhưng thiếu tiêu chí đo lường và đầu mối chịu trách nhiệm vẫn có thể khiến người dân có chỗ ở mới nhưng mất nguồn sống, nhất là tại địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Về đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh (Điều 82), Dự thảo đã quy định rà soát phương án sử dụng đất, lấy ý kiến người dân, công khai phương án bàn giao về địa phương, giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể đối với đối tượng được công nhận quyền sử dụng đất. Báo cáo tiếp thu đã ghi nhận các kiến nghị về ranh giới, đất chồng lấn, đất sử dụng ổn định và trách nhiệm của địa phương.

Đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị bổ sung thời hạn hoàn trả, rà soát, đo đạc bàn giao; trách nhiệm của doanh nghiệp nông, lâm trường và cơ quan cấp tỉnh khi chậm thực hiện cơ chế giải quyết hồ sơ người dân sử dụng đất ổn định trong thời gian phương án chưa được phê duyệt.

Về sử dụng đất kết hợp đa mục đích, Điều 88 dự thảo Luật đã quy định không thay đổi loại đất, không làm mất điều kiện trở lại mục đích chính, phải lập phương án trong trường hợp luật định và nghiêm cấm lợi dụng để chuyển mục đích trái pháp luật. Báo cáo giải trình cũng đã xác định giới hạn mật độ, quy mô công trình thuộc pháp luật xây dựng, không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đất đai.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ nguyên tắc phân định trường hợp sử dụng kết hợp với trường hợp phải chuyển mục đích sử dụng đất; căn cứ đánh giá khả năng phục hồi mục đích chính; trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan đất đai và xây dựng khi phê duyệt phương án.

Theo đại biểu, đây là vấn đề cần tiếp tục góp ý vì điều kiện pháp lý để sử dụng kết hợp vẫn phải rõ ngay từ pháp luật đất đai nhằm tạo thuận lợi cho nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái, nhưng ngăn biến tướng thành dự án thương mại trên đất nông nghiệp...