ĐBQH Phan Đức Hiếu: Cần tận dụng tối đa nguồn lực, hạ tầng dầu khí cho phát triển năng lượng mới

Chiều 4/8, phát biểu góp ý tại Tổ 16 về Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi), đại biểu Phan Đức Hiếu cho biết, dự thảo Luật lần này không điều chỉnh toàn bộ hoạt động CCS hay lĩnh vực năng lượng ngoài khơi, mà tập trung vào những hoạt động có sự gắn kết trực tiếp với ngành dầu khí, đặc biệt là việc khai thác, sử dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng, dữ liệu và các điều kiện sẵn có của ngành.

“Điểm quan trọng là chúng ta không tạo ra một cơ chế riêng biệt để điều chỉnh các dự án CCS hay các dự án điện gió ngoài khơi độc lập, mà cần nhìn nhận Luật Dầu khí như một công cụ để mở rộng giá trị sử dụng của hệ sinh thái dầu khí hiện hữu, từ đó hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng”, đại biểu Phan Đức Hiếu nhấn mạnh.

Đại biểu Phan Đức Hiếu (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) phát biểu góp ý dự thảo Luật dầu khí (sửa đổi).

Theo đại biểu Phan Đức Hiếu, sau nhiều thập kỷ phát triển, ngành dầu khí đã hình thành một hệ thống hạ tầng quan trọng trên biển như các công trình khai thác, giàn khoan, đường ống, cảng chuyên dụng cùng nguồn dữ liệu địa chất, địa vật lý, khảo sát biển có giá trị lớn. Đây là những nguồn lực không chỉ phục vụ hoạt động dầu khí truyền thống mà còn đóng vai trò nền tảng cho các lĩnh vực năng lượng mới.

Đơn cử, với các mỏ dầu khí đã kết thúc vòng đời khai thác, những cấu trúc địa chất phù hợp có thể được nghiên cứu để phục vụ lưu trữ CO₂; trong khi các công trình, hạ tầng kỹ thuật ngoài khơi có thể được tận dụng để giảm chi phí đầu tư, rút ngắn thời gian triển khai các dự án năng lượng mới.

“Mục tiêu là sử dụng hiệu quả nhất những gì đã có, tránh đầu tư trùng lặp, đồng thời phát huy giá trị của các tài sản đã được Nhà nước và doanh nghiệp đầu tư trong nhiều năm qua”, đại biểu Phan Đức Hiếu cho biết.

Về ý kiến liên quan đến tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, đại biểu Phan Đức Hiếu cho biết, Ban soạn thảo và cơ quan thẩm tra đã trao đổi rất kỹ. Quan điểm là khi hệ thống pháp luật được hoàn thiện đồng bộ, các hoạt động như CCS hay điện gió ngoài khơi sẽ được điều chỉnh đầy đủ ở các luật có liên quan. Riêng Luật Dầu khí chỉ tập trung vào việc tận dụng tối đa các nguồn lực và hạ tầng của ngành dầu khí để phục vụ các hoạt động này.

Theo đại biểu Phan Đức Hiếu, cách tiếp cận này vừa bảo đảm tính thống nhất trong quản lý nhà nước, vừa mở ra hướng khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực ngoài khơi, góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, giảm chi phí đầu tư và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên quốc gia.

Điểu biểu Nguyễn Văn An (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên)

Cũng liên quan đến CCS, phát biểu thảo luận tại tổ, đại biểu Nguyễn Văn An (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) cho rằng, CCS là một lĩnh vực hoàn toàn mới tại Việt Nam, có hàm lượng công nghệ cao, trong khi khung pháp lý hiện nay vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Nếu không có cơ chế phù hợp để thử nghiệm các công nghệ mới, sẽ rất khó thu hút doanh nghiệp đầu tư, cũng như tạo điều kiện để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ trong lĩnh vực này.

Trong khi đó, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 đã cho phép triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ, giải pháp mới trong trường hợp pháp luật chưa có quy định hoặc quy định hiện hành chưa theo kịp thực tiễn.

Theo đó, đại biểu Nguyễn Văn An đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung vào Điều 48 của dự thảo Luật quy định cho phép áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các dự án CCS sử dụng công nghệ lần đầu được triển khai tại Việt Nam. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để khuyến khích nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và từng bước hình thành năng lực công nghệ trong nước.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu xây dựng cơ chế miễn hoặc giảm trách nhiệm hành chính, dân sự đối với các tổ chức, cá nhân tham gia thử nghiệm nếu đã tuân thủ đầy đủ quy trình, điều kiện được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Điều này sẽ tạo tâm lý yên tâm cho doanh nghiệp khi tham gia thử nghiệm các công nghệ mới nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Về phương án xử lý các công trình dầu khí sau khi kết thúc vòng đời khai thác, đại biểu Nguyễn Văn An cho biết, theo quy định của pháp luật hiện hành về bảo vệ môi trường, các công trình dầu khí ngoài khơi khi hết thời hạn sử dụng có thể được tháo dỡ theo quy định. Tuy nhiên, dự thảo Luật lần này vẫn chủ yếu tập trung vào phương án thu dọn công trình mà chưa mở ra các phương án xử lý linh hoạt hơn.

Trong thực tiễn, không phải mọi công trình dầu khí sau khi kết thúc khai thác đều phải tháo dỡ hoàn toàn. Với những công trình đáp ứng yêu cầu về an toàn và môi trường, hoàn toàn có thể nghiên cứu phương án chuyển đổi công năng hoặc tái sử dụng nhằm phục vụ nghiên cứu khoa học, bảo tồn hệ sinh thái biển hoặc các mục tiêu phát triển kinh tế biển khác.

Do đó, đại biểu Nguyễn Văn An đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung Điều 39 quy định về thẩm định, phê duyệt và thực hiện kế hoạch thu dọn công trình dầu khí theo hướng cho phép xem xét các phương án tái sử dụng công trình dầu khí sau khi kết thúc khai thác, trên cơ sở đánh giá đầy đủ các điều kiện về an toàn, kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Đồng thời, cần tiếp tục rà soát các quy định liên quan để bảo đảm việc xử lý các công trình dầu khí ngoài khơi vừa phù hợp với yêu cầu bảo vệ môi trường biển, vừa góp phần khai thác hiệu quả các tài sản đã được đầu tư, tránh lãng phí nguồn lực và tạo thêm giá trị cho phát triển kinh tế biển trong tương lai.

Đại biểu Trần Hoài Nam (Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau)

Cũng liên quan đến Luật Dầu khí (sửa đổi), phát biểu thảo luận tại Tổ 8, đại biểu Trần Hoài Nam (Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau) đánh giá cao việc dự thảo Luật đã bổ sung các quy định về CCS, qua đó bước đầu hình thành hành lang pháp lý cho một lĩnh vực mới, góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và thực hiện mục tiêu giảm phát thải.

Tuy nhiên, để các quy định này có tính khả thi cao hơn và tạo niềm tin cho nhà đầu tư, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về thu dọn công trình và bàn giao cơ sở lưu trữ carbon sau khi kết thúc dự án.

Cụ thể, cần làm rõ hơn các điều kiện, căn cứ và trình tự thực hiện việc bàn giao cơ sở lưu trữ CO₂ sau khi nhà thầu hoàn thành giai đoạn giám sát, quan trắc; đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các chủ thể sau khi việc bàn giao được thực hiện.

Bởi lẽ, hoạt động lưu trữ carbon có đặc thù là những rủi ro về môi trường có thể phát sinh nhiều năm sau khi kết thúc quá trình bơm và lưu giữ CO₂. Do đó, chỉ quy định thời gian giám sát trước khi bàn giao là chưa đủ. Dự thảo Luật cần xác định rõ các tiêu chí đánh giá một cơ sở lưu trữ đã đủ điều kiện để bàn giao, cũng như cơ chế phân định trách nhiệm giữa các bên sau thời điểm bàn giao.

“Việc hoàn thiện các quy định này sẽ góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao tính khả thi của Luật, đồng thời tạo hành lang pháp lý minh bạch, ổn định để thu hút đầu tư vào các dự án CCS trong thời gian tới”, đại biểu Trần Hoài Nam nhấn mạnh.