ĐBQH tỉnh Lâm Đồng: Góp ý hoàn thiện chính sách đầu tư và bảo vệ quyền lợi người hiến mô, tạng
Tại phiên thảo luận ở hội trường sáng 2/11, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, các ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đã đóng góp nhiều ý kiến thiết thực đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư và dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Quang cảnh phiên thảo luận hội trường sáng 2/11. (Ảnh: Quốc hội)
Các ý kiến tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế, chính sách đầu tư theo hướng minh bạch, hiệu quả; đồng thời đề cao quyền con người, bảo đảm sự tự nguyện và quyền được bảo vệ của người hiến mô, tạng, nhất là người chưa thành niên.
Hoàn thiện chính sách đầu tư theo hướng minh bạch, hiệu quả
Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng đánh giá cao việc cơ quan soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung quan trọng trong dự thảo luật ngày 30/10/2026 và Báo cáo số 893/BC-BTC của Bộ Tài chính. Đại biểu tập trung góp ý 4 nhóm vấn đề.
Đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại hội trường
Về mở rộng tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, đại biểu cho rằng, quy định giao Chính phủ xem xét, quyết định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường trong các ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường cần được đánh giá kỹ lưỡng. Đại biểu đề nghị bổ sung yêu cầu đánh giá tác động riêng đối với từng nhóm ngành nhạy cảm; đồng thời tham vấn các cơ quan quốc phòng, an ninh, đối ngoại và cơ quan quản lý chuyên ngành, bảo đảm thu hút đầu tư nhưng không ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia và nhà đầu tư trong nước.
Đối với ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt và Quỹ Hỗ trợ đầu tư, đại biểu đồng tình mở rộng hỗ trợ cho công nghệ chiến lược, công nghiệp bán dẫn, đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, dự thảo vẫn giao Chính phủ xác định phần lớn tiêu chí, điều kiện và mức hỗ trợ; chưa làm rõ cách xử lý khi nhà đầu tư chỉ hoàn thành một phần cam kết.
Đại biểu đề nghị luật hóa các nguyên tắc: ưu đãi phải tương ứng với kết quả giải ngân, chuyển giao công nghệ, đào tạo lao động Việt Nam và giá trị gia tăng trong nước; chỉ hỗ trợ chi phí hợp lệ được kiểm chứng. Đồng thời, cần xác định rõ cơ quan, thời điểm đánh giá và cơ chế thu hồi, hoàn trả theo mức độ vi phạm, có tính đến trường hợp bất khả kháng.
Các đại biểu tham dự. (Ảnh: Quốc hội)
Về lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án sử dụng khu vực biển và thủ tục đầu tư đặc biệt, đại biểu thống nhất chủ trương tháo gỡ vướng mắc, nhất là đối với dự án có cả phần đất liền và mặt biển. Tuy nhiên, các trường hợp chấp thuận nhà đầu tư không qua đấu giá, đấu thầu cần được quy định chặt chẽ. Đại biểu đề nghị làm rõ giới hạn các trường hợp ngoại lệ, điều kiện pháp lý khu đất, trách nhiệm bồi thường, giải phóng mặt bằng và yêu cầu về quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường.
Rút ngắn thủ tục không đồng nghĩa với bỏ qua cơ chế kiểm soát tài sản công, đất đai và khu vực biển.
Đại biểu Dương Khắc Mai nêu rõ yêu cầu kiểm soát trong cải cách thủ tục
Đối với hậu kiểm, đánh giá hiệu quả đầu tư và Cổng một cửa đầu tư quốc gia, đại biểu thống nhất chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo quản trị rủi ro và quản lý bằng dữ liệu số. Tuy nhiên, kết quả đánh giá dự án cần gắn với quyết định tiếp tục, điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi; tần suất hậu kiểm được xác định theo mức độ rủi ro.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư được đại biểu Dương Khắc Mai, Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng quan tâm. (Ảnh: Quốc hội)
Các tiêu chí đánh giá cần bao gồm đóng góp thực tế, sử dụng đất và năng lượng, lao động, chuyển giao công nghệ, liên kết với doanh nghiệp trong nước và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm cập nhật, đối soát, bảo mật dữ liệu trên Cổng một cửa đầu tư quốc gia, bảo đảm doanh nghiệp không phải cung cấp lại thông tin đã có, nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu giám sát theo quy định.
Bảo vệ quyền và lợi ích của người chưa thành niên trong hiến, lấy mô, tạng
Thảo luận về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tập trung góp ý 2 nội dung liên quan đến người dưới 18 tuổi.
Quang cảnh phiên thảo luận. (Ảnh: Quốc hội)
Đại biểu ghi nhận dự thảo đã được chỉnh lý theo hướng chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác. Đối với người dưới 18 tuổi còn sống, chỉ giữ ngoại lệ được hiến mô tái sinh cho anh, chị, em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp và phải có văn bản đồng ý của cha mẹ.
Tuy nhiên, theo đại biểu, cần phân biệt sự đồng ý của cha mẹ với ý chí của chính người hiến. Dẫn các quy định tại Điều 25, Điều 33 và Điều 35 Bộ luật Dân sự năm 2015, đại biểu cho rằng sự đồng ý của cha mẹ là điều kiện cần thiết nhưng không mặc nhiên thay thế hoàn toàn ý chí của trẻ. Đại biểu cũng viện dẫn Nguyên tắc hướng dẫn số 4 của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong đó nhấn mạnh sự phản đối của người chưa thành niên phải được ưu tiên hơn sự đồng ý của bất kỳ bên nào khác, kể cả cha mẹ hoặc người giám hộ. Đặc biệt, nguy cơ xung đột lợi ích có thể xuất hiện khi cha mẹ đồng thời có trách nhiệm đối với người con cần ghép và người con được đề nghị hiến mô.
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại hội trường
Mặc dù dự thảo đã quy định thành lập Hội đồng tư vấn độc lập tại Điều 15, đại biểu cho rằng cần làm rõ hơn trách nhiệm của hội đồng trong việc xác định nguyện vọng của trẻ và xử lý nguy cơ xung đột lợi ích.
Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định người dưới 18 tuổi phải được giải thích, tham vấn phù hợp với độ tuổi, mức độ trưởng thành.
Tuyệt đối không thực hiện lấy mô nếu người đó phản đối, kể cả khi đã có văn bản đồng ý của cha mẹ.
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh
Nội dung thứ hai được đại biểu quan tâm là việc lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn. Dự thảo cho phép thực hiện khi có văn bản đồng ý của người đại diện. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần tôn trọng cả ý chí mà người đó đã thể hiện khi còn sống. Theo Nguyên tắc hướng dẫn số 1 của WHO, việc lấy mô, bộ phận cơ thể từ người đã chết phải đáp ứng 2 điều kiện: có sự đồng ý theo quy định pháp luật và không có căn cứ cho thấy người đã chết từng phản đối việc hiến tặng. Vì vậy, việc người dưới 18 tuổi chưa có quyền đăng ký hiến không đồng nghĩa với việc ý chí phản đối mà trẻ từng thể hiện khi còn sống không có giá trị. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định không thực hiện lấy mô, bộ phận cơ thể nếu có căn cứ xác định người chưa thành niên đã bày tỏ ý chí phản đối khi còn sống.
Các đại biểu tham dự. (Ảnh: Quốc hội)
Nhấn mạnh ý nghĩa nhân văn của hoạt động hiến mô, tạng, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh khẳng định: “Hiến mô, tạng là một nghĩa cử nhân đạo cao đẹp.” Tuy nhiên, giá trị của việc hiến tặng không chỉ nằm ở cơ hội sống được trao cho người nhận mà còn ở sự tự nguyện và quyền được bảo vệ của người hiến.
Theo đại biểu, pháp luật cần bảo đảm đồng thời 2 mục tiêu: không bỏ lỡ cơ hội cứu sống người bệnh trong những trường hợp thực sự cần thiết, nhưng cũng không để mục đích cứu người trở thành lý do làm giảm đi sự bảo vệ dành cho trẻ em.
