ĐBQH tỉnh Thanh Hoá đề xuất phân hóa giấy phép kinh doanh thuốc lá, tăng cường hậu kiểm để bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Toàn cảnh Quốc hội thảo luận tại hội trường. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội.

Theo đó, Quốc hội quyết nghị số thu ngân sách nhà nước năm 2027 là 3.334.338 tỷ đồng. Trong đó: thu ngân sách trung ương 1.775.593 tỷ đồng; thu ngân sách địa phương 1.558.745 tỷ đồng. Tổng số chi ngân sách nhà nước năm 2027 là 4.073.935 tỷ đồng. Mức bội chi ngân sách nhà nước là 739.597 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP.

Quốc hội giao Chính phủ điều hành chính sách tài khóa chủ động, phối hợp linh hoạt, đồng bộ với chính sách tiền tệ và các chính sách khác nhằm bảo đảm nguồn lực cho tăng trưởng, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn và ứng phó kịp thời với biến động trong nước, quốc tế. Phấn đấu thu ngân sách nhà nước năm 2027 tăng khoảng 9,1% so với thực hiện năm 2026.

Đối với phân bổ ngân sách trung ương năm 2027, Nghị quyết quy định tổng số thu ngân sách trung ương là 1.775.593 tỷ đồng; tổng số chi ngân sách trung ương là 2.364.411 tỷ đồng. Trong đó, chi bổ sung cân đối cho ngân sách địa phương là 408.747 tỷ đồng; chi ngân sách trung ương theo lĩnh vực là 1.955.663 tỷ đồng.

Trong cơ cấu chi ngân sách trung ương theo lĩnh vực, chi thường xuyên (bao gồm cả chi cải cách tiền lương) chiếm tỷ trọng lớn nhất, với 980.970 tỷ đồng. Tiếp đến là chi đầu tư phát triển 757.200 tỷ đồng. Chi dự trữ quốc gia, trả nợ lãi, viện trợ và cho vay là 138.493 tỷ đồng; dự phòng ngân sách trung ương 69.000 tỷ đồng và chi bổ sung Quỹ dự trữ tài chính ngân sách trung ương 10.000 tỷ đồng.

Sau khi được giao kế hoạch đầu tư công năm 2027, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương phải rà soát, bảo đảm phân bổ chi tiết vốn cho các chương trình, nhiệm vụ, dự án phù hợp với Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 được Thủ tướng Chính phủ giao, đúng quy định pháp luật.

Cũng trong ngày 9/11, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về các dự án luật thuộc lĩnh vực lao động, xã hội, việc làm, bảo hiểm y tế, trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi, phòng, chống tác hại thuốc lá...

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu Bùi Văn Dũng, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tán thành mục tiêu Chính phủ đặt ra khi sửa luật là chủ động phòng bệnh, giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế, bảo vệ sức khỏe Nhân dân.

Góp ý vào dự án Luật, đại biểu Bùi Văn Dũng tập trung phân tích các quy định tại Điều 19 và điểm a khoản 1 Điều 25, trong đó nhấn mạnh yêu cầu lựa chọn công cụ quản lý phù hợp với từng nhóm kinh doanh, vừa tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, vừa bảo đảm mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Đại biểu Bùi Văn Dũng, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội.

Quản lý kinh doanh thuốc lá theo mức độ rủi ro

Đại biểu thống nhất với việc xác định kinh doanh thuốc lá là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, theo quy định của Luật Đầu tư năm 2025, điều kiện kinh doanh có thể được quản lý bằng nhiều hình thức, trong đó có giấy phép và văn bản xác nhận. Do đó, đại biểu đề nghị phân hóa công cụ quản lý, thay vì áp dụng một thủ tục giống nhau cho tất cả các chủ thể kinh doanh. Cụ thể, đối với sản xuất, nhập khẩu, phân phối và bán buôn thuốc lá quy mô lớn, tiếp tục cấp giấy phép để kiểm soát sản lượng, nguyên liệu, chất lượng sản phẩm, nguồn cung và phạm vi kinh doanh.

Đối với cơ sở bán lẻ nhỏ, siêu nhỏ, đề nghị áp dụng thủ tục xác nhận đáp ứng điều kiện kinh doanh tại ủy ban nhân dân cấp xã. Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, quy mô kinh doanh nhỏ không đồng nghĩa với mức độ rủi ro thấp. Một quầy hàng nhỏ vẫn có thể bán thuốc lá cho nhiều học sinh. Vì vậy, việc phân loại cần căn cứ đồng thời vào quy mô, địa điểm, phương thức bán hàng và lịch sử chấp hành pháp luật; có cơ chế ngăn chặn tình trạng chia nhỏ cơ sở để né tránh yêu cầu quản lý.

Đặc biệt, cần xác định rõ thứ tự áp dụng tiêu chí: cơ sở có quy mô nhỏ nhưng thuộc nhóm rủi ro cao vẫn phải thực hiện thủ tục cấp phép. Khi quy mô hoặc mức độ rủi ro thay đổi, cần có cơ chế chuyển đổi hình thức quản lý phù hợp. Các tiêu chí phải được quy định công khai, minh bạch, đủ cụ thể để người kinh doanh tự xác định nghĩa vụ, tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương.

Đơn giản hóa thủ tục phải gắn với khả năng thực thi

Một vấn đề khác được đại biểu nhấn mạnh là tính khả thi của cơ chế quản lý sau khi sửa đổi. Hiệu quả không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng giấy phép đã cấp mà cần căn cứ vào tỷ lệ cơ sở chấp hành, khả năng phát hiện và xử lý vi phạm.

Theo đại biểu, hiện nay cấp xã có thẩm quyền cấp giấy phép bán lẻ thuốc lá. Điểm mới của đề xuất là đơn giản hóa cơ chế xác nhận. Để thủ tục mới vận hành hiệu quả, cần thống nhất thông tin kê khai, thời hạn giải quyết và căn cứ từ chối xác nhận; không để phát sinh thêm giấy tờ riêng tại từng địa phương. Các cơ sở cần được hướng dẫn khắc phục những thiếu sót trong hồ sơ, đồng thời phải làm rõ trách nhiệm của người kê khai sai và cơ quan tiếp nhận.

Bên cạnh đó, mỗi điểm bán cần có đầy đủ thông tin về chủ thể chịu trách nhiệm, địa chỉ và nguồn hàng để phục vụ công tác kiểm tra, truy xuất. Việc đơn giản hóa thủ tục cũng phải đi kèm đánh giá tác động, bảo đảm nhân lực và nguồn lực cho hoạt động hậu kiểm.

Tăng cường hậu kiểm, ngăn thuốc lá tiếp cận người chưa đủ 18 tuổi

Đại biểu nhấn mạnh, giấy phép không thay thế việc kiểm tra chấp hành. Cơ chế xác nhận phải đi kèm khả năng phát hiện vi phạm và buộc cơ sở khắc phục, chấm dứt hành vi vi phạm. Cần tập trung kiểm tra nguồn hàng, việc bán cho người chưa đủ 18 tuổi, địa điểm bán và hành vi quảng cáo, tiếp thị bị cấm; ưu tiên kiểm tra cơ sở có dấu hiệu vi phạm hoặc tái phạm. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm cập nhật dữ liệu, phối hợp kiểm tra và xử lý của từng cơ quan, tránh giao thêm việc cho cấp xã mà thiếu nhân lực thực hiện.

Việc hậu kiểm cần được tổ chức theo mức độ rủi ro, kết hợp kiểm tra có trọng tâm với tiếp nhận phản ánh của người dân. Thông tin vi phạm phải được cập nhật để điều chỉnh tần suất kiểm tra. Với cơ sở tái phạm, cần xem xét biện pháp đình chỉ hoặc chấm dứt kinh doanh theo tính chất, mức độ vi phạm, bảo đảm đúng thẩm quyền.

Cùng với đó, đại biểu đề nghị cần tuyên truyền, hướng dẫn người bán cách kiểm tra tuổi, nhận diện nguồn hàng hợp pháp và trách nhiệm từ chối bán sai đối tượng; gắn với giáo dục thanh thiếu niên và hỗ trợ người hút bỏ thuốc.

Việc lựa chọn công cụ quản lý phù hợp với từng nhóm kinh doanh, theo đại biểu, không chỉ nhằm giảm gánh nặng thủ tục mà quan trọng hơn là phải duy trì được các điều kiện bảo vệ sức khỏe, kiểm soát nguồn cung và ngăn ngừa những nguy cơ từ thuốc lá đối với cộng đồng, nhất là thanh thiếu niên.