Đế chế Elon Musk đang thay đổi nước Mỹ ra sao?

Hơn 20 năm kể từ khi khởi nghiệp tại California, các dự án hạ tầng của Elon Musk đã vươn tới khắp miền Nam nước Mỹ. Riêng trong năm nay, Tesla và SpaceX đã công bố những dự án mới trị giá hàng tỷ USD tại Texas và Louisiana, trong đó có nhà máy sản xuất chip, tấm pin mặt trời và trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI). Những công trình này sẽ cần nhiều năm để hoàn thiện.

“Đây là năm chi tiêu vốn khổng lồ, nhưng tôi tin tưởng rằng tất cả những khoản đầu tư này sẽ mang lại lợi nhuận đáng kinh ngạc”, Musk nói với các nhà đầu tư Tesla hồi tháng 7.

Để thu hút dòng vốn này, nhiều bang cạnh tranh bằng các gói ưu đãi thuế quy mô lớn, thậm chí điều chỉnh hành lang pháp lý để tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Đổi lại, chính quyền địa phương kỳ vọng các dự án sẽ mang đến nguồn thu ngân sách, việc làm mới và mức lương cao hơn cho người dân.

Texas đang tiếp nhận phần lớn các dự án hạ tầng của tỷ phú này kể từ khi ông rời California. SpaceX lần đầu thuê một cơ sở thử nghiệm động cơ tên lửa tại McGregor, Texas, vào năm 2003, sau khi tiếp quản một địa điểm thử nghiệm cũ đã ngừng hoạt động. Hiện Texas là đại bản doanh của toàn bộ những doanh nghiệp lớn của Musk, gồm SpaceX, Tesla, The Boring Company và Neuralink, theo The Wall Street Journal.

Hạt Grimes, Texas

Công ty: SpaceX, Tesla

Ảnh phối cảnh nhà máy sản xuất chất bán dẫn Terafab của SpaceX dự kiến ​​xây dựng tại hạt Grimes, Texas. Ảnh: SpaceX.

SpaceX và Tesla dự kiến chi 16,8 tỷ USD trong giai đoạn đầu của Terafab, dự án hợp tác xây dựng khu tổ hợp nghiên cứu và sản xuất chip tiên tiến.

Khu vực này sẽ có một nhà máy rộng hơn 9,2 triệu m2, đưa công trình trở thành một trong những nhà máy lớn nhất thế giới. SpaceX cho biết tổng vốn đầu tư toàn dự án có thể lên tới 119 tỷ USD.

Trong hồ sơ gửi cơ quan chức năng, SpaceX cho biết dự án sẽ tạo ra hàng nghìn việc làm tại hạt Grimes. Riêng đợt tuyển dụng đầu tiên vào năm 2029, hơn 600 vị trí vận hành dự kiến có mức lương trung bình 159.181 USD mỗi năm. Trong khi đó, thu nhập hộ gia đình trung bình tại quận này năm 2025 là 63.340 USD.

“Chúng tôi chưa từng chứng kiến điều gì như vậy. Con số đó khiến chúng tôi kinh ngạc. Mức lương đó quá tốt”, Tom Johnson, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành tổ chức phát triển kinh tế Greater Brazos Partnership, chia sẻ.

Hạt Bastrop, Texas

Công ty: SpaceX, Tesla và The Boring Company

Ảnh: Vantor.

Musk chuyển trụ sở Tesla từ Fremont (California) tới Austin (Texas) vào năm 2021. Cách nhà máy Giga Texas khoảng 20 dặm, các công ty khác trong hệ sinh thái của ông đã làm thay đổi hoàn toàn khu vực trước đây vốn chủ yếu là nông thôn.

The Boring Company, doanh nghiệp chuyên xây dựng đường hầm của Musk, chuyển tới Bastrop vào năm 2021. Khu tổ hợp tại đây bao gồm Snailbrook, khu nhà ở dành cho nhân viên công ty.

Nơi này cũng có Boring Bodega, một quán cà phê và cửa hàng mở cửa cho công chúng, bán áo phông, đồ ăn và đồ uống mang chủ đề Musk.

Đối diện bên kia đường, SpaceX đưa vào hoạt động nhà máy sản xuất thiết bị thu tín hiệu Internet vệ tinh Starlink từ năm 2023. Hai khu đất nằm hai bên đường công cộng được nối liền bởi một đường hầm riêng.

Hiện tại, SpaceX phát triển các cơ sở Gigasat tại đây để sản xuất vệ tinh AI và pin mặt trời. Theo ước tính, tổng diện tích khu tổ hợp có thể mở rộng tới hơn 1 triệu m2.

Hạt Vermilion, Louisiana

Công ty: SpaceX

SpaceX đang nỗ lực biến hạt Vermilion, bang Louisiana thành nơi đặt các tên lửa của SpaceX. Ảnh phối cảnh.

Bên cạnh căn cứ Starbase tại Texas, SpaceX đang mở rộng hoạt động chế tạo và phóng tên lửa sang một khu vực ven Vịnh Mexico khác.

Công ty dự định chi 100 tỷ USD để xây dựng hàng chục địa điểm phóng tên lửa. Những tên lửa này sẽ được sử dụng để tiếp nhiên liệu cho các tàu Starship cỡ lớn của SpaceX khi đang ở ngoài không gian. Đây là một bước quan trọng có thể cho phép thực hiện các chuyến bay tới Mặt Trăng thường xuyên hơn và về lâu dài có thể hỗ trợ các chuyến đi tới Sao Hỏa.

Tại một sự kiện về dự án tháng trước, Thống đốc Louisiana Jeff Landry nhận định dự án của SpaceX khác với những hoạt động trước đây vốn chỉ tìm cách khai thác nguồn lợi của bang.

“Điều Elon Musk và đội ngũ của ông ấy đang mang đến cho Louisiana hôm nay rất khác. Họ mang đến cho chúng tôi một tương lai lâu dài và sự thịnh vượng bền vững”, Landry nói.

Trước khi dự án được công bố, Louisiana đã thông qua một số đạo luật liên quan đến ngành hàng không vũ trụ, bao gồm luật kéo dài thời gian miễn thuế cho các nhà sản xuất trong lĩnh vực này và đạo luật bảo vệ những công ty như SpaceX trước các khiếu nại về tiếng ồn và những vấn đề khác.

Hạt Cameron, Texas

Công ty: SpaceX

Đồ họa: Google Earth.

Sự hiện diện của SpaceX gần Brownsville (Texas) đã làm thay đổi đáng kể cảnh quan khu vực ven biên giới Mỹ - Mexico kể từ khi khởi công năm 2014. Khu vực thử nghiệm ban đầu nay đã phình rộng thành một tổ hợp quy mô gồm bệ phóng, các nhà xưởng lắp ráp tàu Starship cao 120 m, khu văn phòng, nhà ở cho nhân viên và cả khách sạn.

Năm 2025, SpaceX đưa khu tổ hợp này vào thị trấn mới mang tên Starbase, Texas, với một hội đồng thành phố và một thị trưởng đang giữ vị trí điều hành tại SpaceX.

Quy mô khu vực này vẫn dự kiến tiếp tục mở rộng. Hôm 21/9, một thẩm phán liên bang đã mở đường pháp lý cho kế hoạch hoán đổi đất, qua đó cho phép SpaceX chuyển đổi một phần khu bảo tồn động vật hoang dã liên bang để mở rộng khu phóng tên lửa.

Theo đề xuất, Cơ quan Cá và Động vật hoang dã Mỹ sẽ chuyển cho SpaceX khoảng 283 ha đất gần Starbase, nhận lại khu đất có diện tích tương đương ở địa điểm khác trong cùng quận.

Memphis, Tennessee và Southaven, Mississippi

Công ty: SpaceX

SpaceX đang mở rộng quy mô các trung tâm dữ liệu thông qua tổ hợp mới rộng 61 ha cùng một nhà máy điện, bổ sung vào khu phức hợp trải dài qua 2 bang ở khu vực đô thị Memphis.

Khi hoàn thành, công ty sẽ có 3 khu trung tâm dữ liệu lớn tại đây. Colossus I được xAI xây dựng vào năm 2024 nay thuộc SpaceX, khu Colossus II (bao gồm Macrohard, Macrohardrr và Minihard) vẫn đang được phát triển.

Dù vậy, các dự án này đã vấp phải phản ứng từ một bộ phận cư dân địa phương. Đầu năm nay, SpaceX bị Hiệp hội Quốc gia vì sự tiến bộ của người da màu, gọi tắt là NAACP, kiện tại tòa án liên bang Mississippi. Nguyên đơn cho rằng hệ thống tua bin khí cung cấp năng lượng cho những trung tâm dữ liệu có thể gây rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng tại khu vực lân cận.

Về phía xAI, công ty đã đề nghị tòa bác vụ kiện và nhận được sự ủng hộ của Bộ Tư pháp Mỹ. Bộ này xin tham gia vụ án và lập luận rằng việc làm chậm quá trình phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu của xAI có thể gây tổn hại tới an ninh quốc gia Mỹ.