Để kỳ thi vào lớp 10 không còn áp lực
Tại Thái Nguyên, còn gần 1 tháng nữa sẽ diễn ra Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027, nhưng 'sức nóng' từ 'cuộc đua' này đã len vào từng bữa cơm của các gia đình có con sinh năm 2011. Một kỳ thi dành cho học sinh 15 tuổi nhưng lại mang sức nặng tâm lý lớn, thậm chí có phần lấn át cả kỳ thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học. Nhiều học sinh chia sẻ rằng áp lực thi cử khiến các em căng thẳng kéo dài, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và tinh thần.

Thí sinh trao đổi nội dung đề thi. Ảnh: T.L
Thi chuyển cấp lên lớp 10 THPT luôn là kỳ thi nhiều áp lực ở nhiều địa phương. Thời điểm này, học sinh tăng cường học thêm, phụ huynh liên tục tìm hiểu thông tin để đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng, tâm lý chung là lo lắng. Thực trạng này không mới nhưng đang có xu hướng gia tăng, trở thành vấn đề đáng suy nghĩ. Ở nhiều gia đình, câu chuyện học hành gần như chiếm trọn thời gian sinh hoạt chung.
Vì sao một kỳ thi mang tính phân luồng lại bị nhìn nhận như một cuộc cạnh tranh gay gắt? Nguyên nhân chủ yếu nằm ở sự chênh lệch giữa nhu cầu vào trường công lập và chỉ tiêu tuyển sinh. Phần lớn phụ huynh lựa chọn trường công do chi phí phù hợp, vị trí thuận tiện, đồng thời tin tưởng vào sự ổn định của môi trường học tập. Khi cánh cửa vào trường công được xem như phương án an toàn về tài chính và tâm lý, áp lực dồn lên học sinh là điều khó tránh khỏi, nhất là ở lứa tuổi còn nhiều bỡ ngỡ.
Xã hội đang chuyển biến mạnh mẽ, cơ hội phát triển của mỗi cá nhân không còn phụ thuộc tuyệt đối vào bảng điểm hay tên trường. Tuy vậy, quan niệm coi trường công là lựa chọn tối ưu vẫn tồn tại khá phổ biến. Điều này phần nào làm thu hẹp không gian trải nghiệm của học sinh. Ở tuổi 15, thay vì được phát triển toàn diện về tâm lý và kỹ năng, nhiều em phải sớm đối diện với cảm giác thất bại nếu không đạt được nguyện vọng. Không ít em hình thành tâm lý tự ti, e ngại trước các lựa chọn khác.
Giảm áp lực cho kỳ thi vào lớp 10 cần một cách tiếp cận toàn diện, thay vì chỉ điều chỉnh chỉ tiêu tuyển sinh hay tổ chức thi. Trước hết, phụ huynh cần nhìn nhận đúng năng lực, sở trường của con để định hướng phù hợp. Các loại hình giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên, hay mô hình học văn hóa gắn với học nghề hoàn toàn có thể trở thành lựa chọn khả thi. Việc tư vấn hướng nghiệp sớm trong nhà trường cũng cần được quan tâm đúng mức.
Về phía cơ quan quản lý, cần sớm hoàn thiện chuẩn chương trình cho bậc trung học nghề, đồng thời rà soát, điều chỉnh Chương trình giáo dục phổ thông 2018 theo hướng phù hợp hơn với từng cấp học. Khi hệ thống giáo dục mở ra nhiều hướng đi rõ ràng, một bộ phận học sinh sẽ chủ động lựa chọn lộ trình khác thay vì tập trung toàn bộ vào kỳ thi lớp 10. Áp lực vì thế được phân tán, cơ hội phát triển cũng trở nên đa dạng hơn, phù hợp hơn với từng cá nhân.
Nhận thức xã hội dần thay đổi, cùng với sự hoàn thiện của hệ thống giáo dục, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 sẽ trở về đúng bản chất là một bước chuyển cấp bình thường, thay vì trở thành gánh nặng tâm lý đối với học sinh và nhiều gia đình như hiện nay.











