Phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa

Công an xã Yên Thắng hướng dẫn, trao đổi trực tiếp với học sinh trong buổi “Ngày chủ nhật với pháp luật”.

Ngày 19/4/2026, tại trụ sở Công an xã Yên Thắng, 16 học sinh chưa ngoan có mặt theo danh sách do Trường Tiểu học, Trường THCS Yên Thắng cùng ban quản lý các bản trên địa bàn phối hợp rà soát. Trực tiếp đứng lớp, Đại úy Nguyễn Văn Đông, Phó trưởng Công an xã mở đầu bằng một vụ việc xảy ra trong tỉnh. Từ mâu thuẫn giữa các nhóm học sinh, dẫn đến lời thách thức, hẹn gặp sau giờ tan học, mang theo hung khí và kết thúc bằng hậu quả một học sinh tử vong.

Đại úy Nguyễn Văn Đông yêu cầu lớp nhìn lại toàn bộ diễn biến, rồi đặt câu hỏi trong diễn tiến sự việc đó các em sẽ dừng lại ở đâu. Sau vài phút suy nghĩ, học sinh lần lượt đưa ra phương án. Có em chọn rời khỏi nhóm ngay từ khi mâu thuẫn phát sinh. Có em đề nghị can ngăn khi thấy bạn mang theo hung khí. Đại úy Nguyễn Văn Đông ghi lại các ý kiến, giữ nguyên từng cách lựa chọn, sau đó phân tích hậu quả pháp lý đi kèm. Việc đi cùng một nhóm có hung khí đặt mỗi cá nhân vào nguy cơ bị xem xét trách nhiệm liên đới. Hành vi đứng lại cổ vũ, hò hét, quay clip hoặc gọi thêm người đều khiến sự việc nghiêm trọng hơn và ranh giới giữa phản ứng bốc đồng và hành vi vi phạm vì thế được làm rõ. Từ các tình huống đó, Đại úy Nguyễn Văn Đông hướng dẫn theo từng bước: nhận diện dấu hiệu rủi ro, rời khỏi ngay khi tình huống bắt đầu chuyển hướng, sau đó liên hệ với phụ huynh, giáo viên hoặc lực lượng công an. Kết thúc buổi học, toàn bộ học sinh ký cam kết chấp hành pháp luật và không tham gia các hành vi vi phạm đã được nêu.

Thời gian gần đây, tại xã Yên Thắng lực lượng chức năng cũng phát hiện những biểu hiện đáng chú ý trong một bộ phận thanh, thiếu niên tụ tập đêm muộn, bỏ học, sử dụng thuốc lá điện tử. Từ thực tế đó, tháng 3/2026 Công an xã đã tham mưu cho chính quyền địa phương ban hành kế hoạch triển khai mô hình “Ngày chủ nhật với pháp luật”. Mô hình hướng tới nhóm thanh, thiếu niên cần theo dõi, tập trung nâng cao nhận thức pháp luật và phòng ngừa vi phạm từ sớm. Cách tổ chức gắn với tình huống thực tế, yêu cầu học sinh trực tiếp đưa ra lựa chọn và nhận diện hệ quả pháp lý của từng hành vi.

Đến nay, Công an xã đã tổ chức 4 buổi học, thu hút gần 100 thanh, thiếu niên tham gia, mỗi buổi từ 15 đến 30 học sinh. Nội dung tập trung vào các vấn đề cụ thể như: Phòng, chống vi phạm pháp luật trong thanh, thiếu niên, trật tự an toàn giao thông, quản lý vũ khí, vật liệu nổ và pháo, hành vi trên không gian mạng và kỹ năng sống. Các tình huống đều xuất phát từ những vụ việc đã xảy ra tại địa bàn xã hoặc trong tỉnh, gắn trực tiếp với hậu quả pháp lý và hệ lụy xã hội.

Qua theo dõi, Công an xã ghi nhận những chuyển biến bước đầu trong nhóm tham gia. Tình trạng tụ tập đêm muộn giảm, một số học sinh bỏ tiết quay lại lớp, việc sử dụng thuốc lá điện tử có xu hướng giảm. Những thay đổi này được đối chiếu qua phản ánh của nhà trường và các bản. Đại úy Nguyễn Văn Đông cho biết: “Thanh, thiếu niên ở địa phương đã nhận diện rõ hậu quả pháp lý và có xu hướng dừng lại sớm hơn khi gặp tình huống tương tự”.

Để duy trì lớp học ổn định, Công an xã phối hợp với các nhà trường, đoàn thanh niên và các bản theo từng khâu. Tại Trường THCS và Trường Tiểu học Yên Thắng, ban giám hiệu chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm rà soát, lập danh sách học sinh cần tham gia, tập trung vào nhóm có biểu hiện vi phạm nội quy hoặc có nguy cơ bỏ học. Danh sách được chuyển đến Công an xã để sắp xếp lớp học phù hợp. Sau mỗi buổi, giáo viên tiếp tục theo dõi thái độ học tập và cách ứng xử của học sinh tại trường.

Thầy giáo Nguyễn Văn Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Yên Thắng, cho biết: “Trước đây, một số học sinh có biểu hiện bỏ tiết, tụ tập sau giờ học, thế nhưng sau khi tham gia các buổi học pháp luật, các em có ý thức chấp hành nội quy tốt hơn, chủ động hơn trong học tập và biết kiềm chế hành vi khi xảy ra mâu thuẫn”.

Tại 9/9 bản, ban quản lý bản đến từng hộ gia đình có con em trong danh sách để thông báo thời gian, địa điểm lớp học và vận động phụ huynh tạo điều kiện tham gia. Với những học sinh ở xa trung tâm xã, gia đình bố trí phương tiện đưa đón, một số trường hợp được cán bộ xã hỗ trợ trực tiếp. Gia đình chị Vi Thị Đạt ở bản Peo là một ví dụ. Trước đây, con trai chị thường xuyên đi chơi tối và tham gia tụ tập cùng nhóm bạn. "Sau khi tham gia lớp học pháp luật, cháu chủ động về sớm và tập trung học hơn, gia đình cũng yên tâm hơn”, chị Đạt nói.

Song song với hình thức trực tiếp, nội dung tuyên truyền được phát trên hệ thống loa truyền thanh và các nhóm mạng xã hội của địa phương, góp phần mở rộng phạm vi tiếp cận trong cộng đồng. Mô hình “Ngày chủ nhật với pháp luật” được duy trì với quy mô mỗi buổi vài chục học sinh, tổ chức đều đặn, bám sát từng nhóm đối tượng và từng tình huống cụ thể, qua đó góp phần phòng ngừa vi phạm trong thanh, thiếu niên từ sớm, từ xa.