Để lịch sử chạm đến trái tim

ĐBP - Mỗi ngày, luôn có hàng trăm du khách tìm đến Di tích quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ để chạm vào dấu tích của chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Từng hiện vật, hầm hào, chiến lũy và tấc đất thiêng liêng trên chiến trường năm xưa, đang lưu giữ nhiều ký ức hào hùng của dân tộc Việt Nam. Để những lịch sử được kể lại chân thực và sinh động, có những con người đang lặng thầm kết nối quá khứ tới hiện tại, giúp mỗi bước chân về với mảnh đất Điện Biên lịch sử đều cảm nhận sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình hôm nay.

Các du khách nhí tham quan Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ (xã Mường Phăng).

Người kể chuyện lịch sử giữa lòng di tích

8 giờ sáng một ngày cuối tháng 6, đoàn du khách từ tỉnh Ninh Bình tìm đến Di tích Đồi A1 (phường Điện Biên Phủ). Giữa không gian của chiến trường năm xưa, giọng nói nhẹ nhàng của chị Nguyễn Thị Hồng, hướng dẫn viên của Ban Quản lý Di tích tỉnh Điện Biên cất lên: “Giới thiệu với quý du khách, Đồi A1 từng diễn ra nhiều trong trận chiến ác liệt trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đã có hơn 2.500 người con ưu tú của dân tộc Việt Nam đã anh dũng, chiến đấu, hy sinh..”. Không gian dần lắng lại. Những ánh mắt hướng về người kể chuyện. Qua lời kể sâu lắng của thuyết minh viên, nhiều trận đánh ác liệt, cùng tinh thần quả cảm của những người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện lên chân thực và sống động.

Đã 20 gắn bó với nghề “kể chuyện lịch sử”, chị Hồng đã đồng hành cùng hàng nghìn đoàn khách trong nước, quốc tế. Mỗi chuyến tham quan đều mang đến cho du khách những cảm xúc riêng: Đó là sự bồi hồi của các cựu chiến binh khi trở lại chiến trường xưa; sự háo hức của các bạn trẻ khi được tìm hiểu lịch sử qua những câu chuyện, hay sự thán phục của du khách quốc tế trước ý chí chiến đấu và nghệ thuật quân sự của Quân đội nhân dân Việt Nam. Điều chị luôn trăn trở là làm sao để lịch sử đến gần hơn với người nghe, nên thay vì chỉ truyền tải những mốc thời gian hay số liệu, chị lựa chọn kể về những con người đã làm nên chiến thắng. Đó là những người lính tuổi đôi mươi mang theo khát vọng độc lập, hòa bình và sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc.

“Lịch sử chỉ thực sự chạm đến cảm xúc, khi được kể những câu chuyện về con người. Cũng từ đó mà lịch sử sẽ được tiếp thêm sức sống, giúp mỗi du khách hiểu đầy đủ hơn về giá trị của hòa bình, độc lập và sự hy sinh anh dũng của các thế hệ cha ông đi trước” – chị Hồng cho hay:

Thuyết minh viên Nguyễn Thị Hồng giới thiệu với du khách về những chiến thắng vẻ vang của Quân đội Nhân dân Việt Nam trên Di tích Đồi A1.

Tự hào người truyền lửa

Với chị Cà Thị Minh, thuyết minh viên Ban Quản lý di tích tỉnh Điện Biên, mỗi ngày làm việc là một lần được trở về với niềm tự hào của quê hương mình. Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất cách mạng Mường Phăng, chị thuộc từng con đường, từng địa danh lịch sử gắn liền với Chiến dịch Điện Biên Phủ. Vì thế, trong mỗi lời giới thiệu với du khách, bên cạnh những câu chuyện về lịch sử, luôn thấp thoáng hình ảnh của một vùng đất đang từng ngày đổi thay và vươn lên phát triển mạnh mẽ. Từ những địa bàn dân cư còn nhiều khó khăn sau chiến tranh, Mường Phăng hôm nay đã trở thành điểm đến hấp dẫn trên hành trình khám phá Điện Biên của đông đảo du khách.

Điều khiến chị hạnh phúc, đó chính là khi du khách mong muốn hiểu thêm về những câu chuyện lịch sử tại Di tích Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ. Mỗi ánh mắt chăm chú lắng nghe, mỗi lời hỏi han về cuộc sống của người dân địa phương, đều khiến chị thêm trân trọng công việc mình đang làm. “Là người con của Mường Phăng, tôi luôn tự hào khi được giới thiệu với du khách về quê hương mình. Mỗi ngày chứng kiến đông đảo du khách đến tìm hiểu, lắng nghe những câu chuyện lịch sử và vẻ đẹp của mảnh đất, con người nơi đây, tôi càng thấy trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ, quảng bá những giá trị lịch sử vẻ vang của dân tộc mà các thế hệ cha ông đi trước đã để lại” - chị Minh bộc bạch:

Du khách chăm chú lắng nghe về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng lẫy lừng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua lời kể của thuyết minh viên Cà Thị Minh.

Trang sử vàng Điện Biên còn mãi với thời gian

Di tích quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ gồm 46 điểm di tích thành phần, trải rộng trên nhiều xã, phường của tỉnh Điện Biên. Mỗi dấu tích còn lưu lại đều gắn với những quyết định lịch sử, những trận đánh oanh liệt và sự hy sinh anh dũng của biết bao cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong cùng Nhân dân. Hằng năm, hàng trăm nghìn lượt du khách trong nước, quốc tế tìm về để tri ân, tìm hiểu lịch sử và cảm nhận giá trị của hòa bình. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, quần thể di tích đã đón hơn 300.000 lượt khách tham quan. Để mỗi chuyến đi thực sự trở thành hành trình khám phá lịch sử, phía sau những điểm di tích luôn có sự tận tụy của đội ngũ cán bộ quản lý và 10 thuyết minh viên của Ban Quản lý Di tích tỉnh Điện Biên.

Cùng với công tác bảo tồn, đơn vị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng các sản phẩm trải nghiệm, bồi dưỡng kỹ năng, kiến thức chuyên môn cho đội ngũ thuyết minh nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách. Bà Phạm Thị Thảo, Phó Giám đốc Ban Quản lý Di tích tỉnh chia sẻ: “Hòa bình trên mảnh đất Điện Biên hôm nay, được đánh đổi từ sự hy sinh xương máu của biết bao chiến sĩ, thanh niên xung phong và Nhân dân. Vì vậy, mỗi thuyết minh viên luôn ý thức phải kể lại lịch sử bằng niềm vinh dự, tự hào, sự hiểu biết, lòng biết ơn và trách nhiệm. Khi đó, những câu chuyện về Chiến thắng Điện Biên Phủ sẽ chạm đến trái tim của mỗi du khách một cách rất tự nhiên.”

Thuyết minh viên Ngô Lai say sưa kể lại những câu chuyện lịch sử tại Di tích Hầm Chỉ huy Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Ráng chiều buông trên Quần thể Di tích quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ, những đoàn khách cuối cùng lặng lẽ rời bước. Rồi ngày mai, sẽ lại có thêm nhiều người tìm về mảnh đất Điện Biên anh hùng, để lắng nghe những câu chuyện về Chiến dịch Điện Biên Phủ, để cảm nhận giá trị của hòa bình đã được đánh đổi bằng biết bao hy sinh của các thế hệ cha ông.

Mỗi lời thuyết minh được cất lên, là thêm một lần ký ức được tiếp nối, những giá trị lịch sử của Chiến thắng Điện Biên Phủ được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Bằng tri thức, lòng biết ơn và sự tận tâm, những người thuyết minh viên vẫn đang tự hào gìn giữ mạch nguồn ký ức, để âm vang của Chiến thắng Điện Biên Phủ mãi lan tỏa trên mảnh đất lịch sử và trong lòng mỗi du khách, khi lựa chọn Điện Biên làm điểm đến.

Đội ngũ thuyết minh viên thường xuyên trao đổi nghiệp vụ ngay trên các điểm di tích lịch sử để nâng cao trình độ chuyên môn.