Đề nghị công khai bộ ngành, địa phương chậm trễ sắp xếp, xử lý tài sản công

Chiều 9-4, Quốc hội đã thảo luận tại tổ về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và một số báo cáo của Chính phủ, trong đó có công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.

Nghịch lý giải ngân cao nhưng vẫn lãng phí

Phát biểu tại tổ, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đánh giá báo cáo khá toàn diện, số liệu minh chứng thuyết phục, với nhiều kết quả đáng chú ý. Trong đó, thu ngân sách vượt dự toán lớn, giải ngân đầu tư công đạt 96,7%, tháo gỡ hơn 5.200 dự án tồn đọng và tiết kiệm hàng chục nghìn tỉ đồng chi thường xuyên nhờ tinh gọn bộ máy.

Tuy nhiên, theo đại biểu, báo cáo vẫn còn nặng về liệt kê kết quả, trong khi phần phân tích nguyên nhân còn chung chung, chưa chỉ rõ trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành, địa phương.

Ông đề nghị Chính phủ cần có giải trình làm rõ và có giải pháp căn cơ đối với một số vấn đề cốt lõi. Đầu tiên là nghịch lý giữa tỉ lệ giải ngân đầu tư công cao nhưng lãng phí, chậm trễ trong triển khai và xử lý tài sản công.

Đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội. Ảnh: TRỌNG PHÚ

Đại biểu dẫn số liệu báo cáo cho thấy năm 2025 ghi nhận mức giải ngân đầu tư công kỷ lục, đạt 96,7% kế hoạch, nhiều địa phương có tỉ lệ giải ngân vượt mức rất cao. Tuy nhiên, ở phần hạn chế, Chính phủ lại thừa nhận vẫn có những dự án chậm triển khai, kéo dài thủ tục, dẫn đến đội vốn và nguy cơ thất thoát.

“Có hay không tình trạng “giải ngân trên giấy” hoặc giải ngân nhanh nhưng chất lượng công trình không đảm bảo, gây lãng phí nguồn lực dài hạn?”- ông nêu vấn đề và đề nghị cần công khai danh sách các bộ, ngành, địa phương chậm trễ trong sắp xếp, xử lý tài sản công dôi dư.

Ông cũng cho rằng cần thiết lập cơ chế hậu kiểm chặt chẽ đối với hơn 5.200 dự án đã được tháo gỡ để bảo đảm phát huy hiệu quả kinh tế thực chất. Vì thực tế, qua thanh tra hàng trăm dự án chậm tiến độ, cơ quan chức năng đã phát hiện sai phạm kinh tế lên tới hàng nghìn tỉ đồng, thậm chí có vụ việc phải chuyển cơ quan điều tra xử lý hình sự.

“Điển hình cho sự lãng phí nghiêm trọng là dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2. Chỉ trong 36 ngày thanh tra, cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều sai phạm và lãng phí với số tiền lên tới 1.200 tỉ đồng. Vụ việc này sau đó, Bộ Công an đã khởi tố với tội danh vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản công gây thất thoát, lãng phí”- ông dẫn chứng.

Ông cũng dẫn số liệu trong năm 2025, cơ quan công an đã khởi tố mới 22 vụ án liên quan đến lãng phí trong lĩnh vực đầu tư xây dựng. Những con số này cho thấy sự “lệch pha” giữa khâu giải ngân và khâu kiểm soát chất lượng, hiệu quả sử dụng vốn.

Lãng phí “vô hình”

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà cũng chỉ ra tình trạng lãng phí “vô hình” trong khu vực doanh nghiệp nhà nước và quản lý tài nguyên. Theo ông, dù hệ thống pháp luật đã được hoàn thiện, tiến độ cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước vẫn chậm, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ.

Cùng với đó, việc quản lý các nguồn tài nguyên như đất đai, nước, rừng còn thiếu tính liên kết, sử dụng chưa hiệu quả, gây lãng phí cơ hội phát triển.

Quang cảnh phiên thảo luận tổ tại đoàn TP Hà Nội chiều 9-4. Ảnh: TRỌNG PHÚ

Đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan, đồng thời cần có chế tài mạnh, gắn kết quả cổ phần hóa và hiệu quả sử dụng tài nguyên với trách nhiệm của người đứng đầu.

Một vấn đề khác được đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đặc biệt lưu ý là kỷ cương công vụ. Dù bộ máy đã được tinh gọn, giúp tiết kiệm đáng kể chi thường xuyên nhưng vẫn còn tình trạng cán bộ né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

“Tôi cho rằng lãng phí thời gian và cơ hội do cán bộ đình trệ công việc là loại lãng phí nguy hiểm nhất trong các loại lãng phí” - ông nhấn mạnh.

Theo đó, đại biểu đề nghị cần có giải pháp đột phá trong năm 2026 để lượng hóa hành vi né tránh trách nhiệm thành hành vi gây lãng phí, có thể xem xét xử lý bằng chế tài mạnh, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đồng thời, khi Luật Tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, Chính phủ cần sớm ban hành đầy đủ các nghị định hướng dẫn, bảo đảm có công cụ pháp lý đủ mạnh để xử lý nghiêm trách nhiệm của người đứng đầu ngay trong năm đầu thực thi.