Đề nghị làm rõ thẩm quyền nới điều kiện tiếp cận thị trường

Đại biểu Quốc hội Trần Lan Phương phát biểu sáng 24/10

Sáng 24/10, tại phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, bà Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam, cho biết, bà cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi luật nhằm khơi thông nguồn lực và nâng cao chất lượng thu hút đầu tư.

Bà đánh giá cao định hướng gắn ưu đãi với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng. Để các chính sách này có căn cứ pháp lý rõ ràng và mang lại hiệu quả thực chất, đại biểu tập trung góp ý ba vấn đề.

Làm rõ thẩm quyền nới điều kiện tiếp cận thị trường

Thứ nhất, đại biểu đề nghị phân định rõ thẩm quyền nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Khoản 3 Điều 1 dự thảo bổ sung khoản 3a Điều 8, cho phép Chính phủ quyết định nới lỏng điều kiện được quy định tại luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và điều ước quốc tế. Đối với một số trường hợp, Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành.

Mở rộng tiếp cận thị trường là cần thiết, nhưng cơ chế "cho ý kiến" chưa xác định đầy đủ thẩm quyền quyết định khi điều kiện đang được quy định trong văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn nghị định.

Từ đó, nữ đại biểu đề nghị phân định rõ: Điều kiện do Chính phủ quy định thì Chính phủ chủ động sửa đổi theo thẩm quyền; điều kiện thuộc luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thì trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định theo đúng cơ sở hiến định và trình tự pháp luật.

Đối với điều kiện liên quan đến điều ước quốc tế, cần phân biệt việc mở cửa thị trường trong nước với việc thay đổi cam kết quốc tế; đánh giá hệ quả đối với nghĩa vụ đối xử giữa các nhà đầu tư và khả năng điều chỉnh chính sách sau này.

Đây cũng là cơ sở để bảo đảm tính minh bạch, khả năng dự báo của chính sách đối với nhà đầu tư.

Các đại biểu tại tổ thảo luận số 3 (đoàn Hải Phòng, Lạng Sơn, Hà Tĩnh) sáng 24/10

Ưu đãi đầu tư phải gắn với kết quả đo lường được

Thứ hai, đại biểu Trần Lan Phương đề nghị ưu đãi đặc biệt phải gắn với kết quả có thể đo lường và trách nhiệm sử dụng ngân sách.

Điều 17 được sửa đổi đã quy định ưu đãi có thời hạn, gắn với cam kết; có báo cáo, đánh giá và thu hồi khi nhà đầu tư không đáp ứng điều kiện.

Cụ thể, mỗi khoản hỗ trợ cần xác định kết quả đầu ra, thời điểm đánh giá và chứng cứ kiểm chứng. Cam kết đào tạo cần thể hiện số lao động Việt Nam được đào tạo và năng lực đạt được; cam kết liên kết cần thể hiện kết quả nâng cao năng lực, giá trị tham gia của doanh nghiệp trong nước.

Đối với điểm d khoản 2 về dự án khác thuộc ngành, nghề đặc biệt ưu đãi và điểm g khoản 7 về các chi phí khác, cần xác định rõ giới hạn. Khoản 11 về gói chính sách vượt trội cũng cần làm rõ nội dung, mức độ và thẩm quyền quyết định.

Dự thảo đã có nguyên tắc lựa chọn chính sách có lợi nhất cho cùng một hạng mục hỗ trợ. Đại biểu đề nghị bổ sung cách kiểm soát trùng lặp giữa các nguồn, trách nhiệm xác minh kết quả và trình tự thu hồi, hoàn trả; bảo đảm quyền giải trình, phân biệt vi phạm cam kết với trường hợp được điều chỉnh do bất khả kháng.

Đơn giản hóa thủ tục dự án sử dụng khu vực biển

Thứ ba, đại biểu Trần Lan Phương đề nghị đơn giản hóa thủ tục đối với dự án có sử dụng khu vực biển phải đi cùng cơ chế lựa chọn nhà đầu tư minh bạch.

Các nội dung sửa đổi Điều 23, Điều 24 có thể tháo gỡ vướng mắc trong giao khu vực biển. Tuy nhiên, quy định về chấp thuận nhà đầu tư không qua đấu giá, đấu thầu còn sử dụng các dẫn chiếu rộng như "không thuộc trường hợp đấu giá, đấu thầu" và "trường hợp khác theo quy định của pháp luật".

Để bảo đảm rõ ràng trong quá trình thực hiện, đại biểu đề nghị xác định rõ các nhóm ngoại lệ và căn cứ áp dụng ngay trong luật; đồng thời rà soát với pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, đấu thầu, đất đai.

Cần làm rõ cơ chế xử lý khi nhiều nhà đầu tư cùng quan tâm một khu vực biển, tránh phát sinh khoảng trống trong lựa chọn nhà đầu tư và xác định nghĩa vụ tài chính.

Đối với hoạt động quy mô nhỏ của người dân, hộ gia đình, có thể thiết kế tiêu chí đơn giản hóa phù hợp về quy mô, diện tích, tính chất sử dụng.

Tuy nhiên, việc miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư phải được phân biệt với điều kiện giao khu vực biển và các yêu cầu về môi trường, quốc phòng, an ninh.