Đề nghị thương mại mới từ Mỹ chưa đáp ứng kỳ vọng của Canada

Người tiêu dùng chọn mua hàng hoá trong cửa hàng của Walmart ở Vancouver, Canada ngày 20/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Trong bối cảnh chỉ còn chưa đầy 1 tuần trước thời hạn Mỹ dự kiến áp mức thuế mới 50% theo Điều 338 đối với hàng hóa Canada, hai nước vẫn chưa tiến gần tới một thỏa thuận thuế quan khi Canada không hài lòng với đề nghị mới nhất từ Mỹ.

Hai nguồn thạo tin về các cuộc đàm phán cho biết phía Mỹ đã đưa ra một đề nghị mới, trong đó giảm một số mức thuế theo ngành, song mức giảm chưa đáp ứng kỳ vọng của Canada.

Hai bên đã liên tục trao đổi trong những tuần gần đây nhằm tìm kiếm một thỏa thuận trước ngày 19/8, thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế 50% đối với khoảng 20 tỷ hàng hóa Canada, ngoài các mức thuế theo ngành đang có hiệu lực.

Theo các nguồn tin từ hai nước, Mỹ đang tìm kiếm một thỏa thuận rộng hơn, trong đó có quyền tiếp cận ưu đãi đối với khoáng sản thiết yếu của Canada, đồng thời bao gồm các nội dung về an ninh và năng lượng.

Bộ trưởng phụ trách thương mại Canada-Mỹ Dominic LeBlanc đã tới Washington và gặp Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer 3 lần trong 3 tuần qua. Hai quan chức đang tìm cách xây dựng một đề xuất có thể trình Tổng thống Trump trước thời hạn áp thuế.

Ngày 12/8, ông LeBlanc và Trưởng đoàn đàm phán thương mại Canada Janice Charette vẫn ở Washington. Sau cuộc gặp với ông Greer một ngày trước đó, hai quan chức Canada không trả lời câu hỏi của báo giới. Ông LeBlanc sau đó cho biết các cuộc thảo luận vẫn đang tiếp diễn và phía Canada sẽ tiếp tục tham gia đàm phán.

Theo các nguồn tin, Canada đã nhấn mạnh với Mỹ rằng nếu mức thuế 50% có hiệu lực từ ngày 19/8, dư luận Canada sẽ khó chấp nhận việc chính phủ tiếp tục kéo dài các cuộc thương lượng mà không đạt được kết quả cụ thể. Hai bên đã nhất trí tiến hành các cuộc trao đổi hằng ngày ở nhiều cấp độ từ nay đến thời hạn này.

Ngoài mục tiêu ngăn Mỹ áp các mức thuế mới, Canada cũng tìm kiếm việc giảm hoặc dỡ bỏ các mức thuế hiện hành đối với thép, nhôm, gỗ xẻ và ô tô của Canada.

Ottawa đồng thời hy vọng các cuộc thương lượng hiện nay có thể tạo điều kiện để gia hạn Hiệp định Canada-Mỹ-Mexico (USMCA), sau khi chính quyền Tổng thống Trump hồi tháng 7 từ chối gia hạn hiệp định trong khuôn khổ rà soát năm 2026, khiến triển vọng thương mại Bắc Mỹ tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn.

Khi công bố kế hoạch áp thuế mới từ ngày 19/8, phía Mỹ nêu một số vấn đề bất đồng với Canada, trong đó có việc các tỉnh bang Canada rút rượu của Mỹ khỏi hệ thống bán lẻ để đáp trả chính sách thương mại của Washington, cũng như những cáo buộc về sự phân biệt đối xử đối với ô tô và sản phẩm sữa của Mỹ.

Một số nguồn tin cho biết, Canada đang chuẩn bị đáp ứng một phần các yêu cầu của Mỹ, trong đó có khả năng chấm dứt việc hạn chế bán rượu Mỹ tại các tỉnh bang, để đổi lấy việc Mỹ giảm thuế.

Chính phủ Thủ tướng Mark Carney cũng đang chịu sức ép phải đạt được một thỏa thuận có lợi. Lãnh đạo đảng Bảo thủ Pierre Poilievre ngày 9/8 đã gửi thư cho ông Carney, yêu cầu chính phủ thể hiện lập trường cứng rắn hơn trong đàm phán.

Ông Poilievre cho rằng một thỏa thuận phù hợp phải bao gồm việc Mỹ xóa thuế đối với gỗ xẻ mềm, chấm dứt thuế thép và nhôm, khôi phục thương mại ô tô không thuế quan và miễn hoàn toàn cho Canada khỏi các quy định “Buy America” đối với các dự án cơ sở hạ tầng ở mọi cấp chính quyền.

Diễn biến mới nhất cho thấy khoảng cách giữa Ottawa và Washington vẫn còn đáng kể. Trong khi Canada sẵn sàng cân nhắc một số nhượng bộ để tránh mức thuế 50% và giành lại khả năng tiếp cận thị trường Mỹ thuận lợi hơn, Ottawa muốn đổi các nhượng bộ này lấy mức giảm thuế đủ lớn đối với các ngành xuất khẩu chủ chốt.

Kết quả các cuộc thương lượng trong những ngày tới sẽ có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với tranh chấp thuế hiện nay mà còn đối với triển vọng dài hạn của USMCA và quan hệ kinh tế Canada-Mỹ.