Để người cao tuổi ăn Tết vui khỏe, đón Xuân an lành

Những ngày giáp Tết, không khí rộn ràng và nhịp sống thay đổi khiến người cao tuổi dễ “phá lệ” trong ăn uống, nghỉ ngơi. Từ những bữa cơm sum họp nhiều món ngon, bánh mứt ngọt, cho đến những cuộc gặp gỡ kéo dài, thức khuya trò chuyện… tất cả đều góp phần làm cơ thể mệt hơn bình thường nếu không biết cân bằng.

BS CK1 Nguyễn Đức Chỉnh – Trưởng Khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế SIS Cần Thơ - Ảnh: Văn Kim Khanh

Để giúp người cao tuổi có một mùa Xuân trọn vẹn, khỏe khoắn và vui vẻ bên con cháu, phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi với BS CK1 Nguyễn Đức Chỉnh – Trưởng Khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế SIS Cần Thơ xoay quanh những lưu ý cần thiết trong ăn uống và sinh hoạt dịp Tết.

- Thưa bác sĩ, vì sao người cao tuổi thường dễ mệt và dễ ảnh hưởng sức khỏe trong dịp Tết?

BS Nguyễn Đức Chỉnh: Dịp Tết là thời điểm thói quen sinh hoạt thay đổi rõ rệt. Người cao tuổi thường ăn nhiều hơn ngày thường, ăn những món giàu đạm, nhiều dầu mỡ hoặc nhiều muối. Ngoài ra, nhiều gia đình có thói quen ăn khuya, ngủ muộn, tiếp khách liên tục khiến cơ thể bị quá tải.

Người cao tuổi với ngày xuân - Ảnh: K.T.M.T

Ở người cao tuổi, các cơ quan như tim mạch, tiêu hóa, thận, gan… không còn hoạt động linh hoạt như lúc trẻ. Vì vậy, chỉ cần ăn quá no hoặc ăn quá nhiều món nặng bụng cũng có thể gây khó chịu, đầy hơi, mất ngủ.

Bên cạnh đó, thời tiết đầu năm thường se lạnh hoặc thay đổi thất thường. Nếu người cao tuổi không giữ ấm tốt, hoặc sinh hoạt không điều độ, sức khỏe dễ bị ảnh hưởng, đặc biệt với những người có bệnh nền như huyết áp, tiểu đường, tim mạch.

Điều quan trọng là Tết vui nhưng không nên “vui quá đà”, bởi chỉ cần vài ngày sinh hoạt sai nhịp là cơ thể đã mệt rõ rệt.

- Trong mâm cơm ngày Tết, người cao tuổi nên ăn uống như thế nào để vừa ngon miệng vừa an toàn?

BS Nguyễn Đức Chỉnh: Nguyên tắc quan trọng nhất là ăn vừa đủ, ăn chậm và không bỏ bữa. Người cao tuổi nên ăn đúng giờ, không nên để quá đói rồi ăn bù quá nhiều. Nếu có nhiều món ngon, có thể ăn mỗi món một ít, không cần ăn quá nhiều một lúc.

Mâm cơm ngày Tết thường có thịt kho, giò chả, bánh tét, dưa món, củ kiệu… đây đều là món truyền thống, mang hương vị Xuân rất đặc trưng. Người cao tuổi vẫn có thể ăn nhưng nên chú ý khẩu phần. Các món kho, món chế biến sẵn thường nhiều muối và nhiều chất béo, vì vậy không nên dùng liên tục nhiều bữa.

Tôi khuyến cáo tăng cường rau xanh, canh, trái cây tươi để giúp tiêu hóa tốt hơn. Các món luộc, hấp, nấu canh sẽ phù hợp hơn cho người cao tuổi so với món chiên xào nhiều dầu mỡ.

Ngoài ra, nên hạn chế các món quá ngọt như mứt, bánh kẹo. Người cao tuổi ăn nhiều đồ ngọt dễ gây nóng trong người, đầy bụng, ảnh hưởng giấc ngủ. Có thể thay bằng trái cây như bưởi, cam, thanh long hoặc các loại hạt dùng lượng vừa phải.

Tết là để thưởng thức nhưng quan trọng là thưởng thức có chừng mực.

Người cao tuổi với sinh hoạt ăn uống ngày xuân - Ảnh: T.L

- Dịp Tết thường có rượu bia và nước ngọt, bác sĩ có lời khuyên gì cho người cao tuổi?

BS Nguyễn Đức Chỉnh: Với người cao tuổi, rượu bia là thứ nên hạn chế tối đa. Nhiều người nghĩ uống một chút cho vui, nhưng rượu bia có thể làm cơ thể mệt, gây mất ngủ, ảnh hưởng dạ dày và làm huyết áp dao động.

Nếu gia đình có tiệc, người cao tuổi tốt nhất chỉ nên dùng nước lọc, trà loãng hoặc nước trái cây ít đường. Trường hợp giao tiếp bắt buộc, có thể nhấp môi một chút nhưng không nên uống nhiều.

Nước ngọt có gas và các loại nước đóng chai thường chứa nhiều đường. Người cao tuổi dùng nhiều sẽ dễ tăng cân, gây cảm giác mệt và ảnh hưởng kiểm soát đường huyết.

Tôi thường khuyên người cao tuổi nên uống đủ nước ấm trong ngày, đặc biệt khi ăn nhiều đồ khô như bánh tét, mứt hoặc các món kho. Uống nước đúng cách sẽ giúp cơ thể dễ chịu hơn và giảm tình trạng đầy bụng.

Bên cạnh đó, người thân trong gia đình nên tinh tế, không ép người lớn tuổi uống rượu bia vì “Tết mà phải vui”. Niềm vui ngày Tết không nằm ở ly rượu, mà nằm ở sự sum vầy.

Ngày xuân với người cao tuổi - Ảnh: B.L.Đ

- Về sinh hoạt, nghỉ ngơi và vận động, người cao tuổi nên làm gì để giữ sức khỏe tốt trong những ngày Xuân?

BS Nguyễn Đức Chỉnh: Tết thường kéo dài nhiều ngày, người cao tuổi dễ bị cuốn vào các cuộc gặp gỡ, đi chúc Tết, tiếp khách, hoặc ngồi trò chuyện liên tục. Điều này khiến cơ thể mệt và dễ mất sức.

Tôi khuyên người cao tuổi nên giữ nếp sinh hoạt ổn định: ngủ đủ giấc, hạn chế thức quá khuya. Có thể vui cùng con cháu, nhưng không nên kéo dài quá muộn liên tục nhiều ngày.

Buổi sáng nên vận động nhẹ nhàng như đi bộ chậm, tập dưỡng sinh, tập thở, vận động tay chân để máu huyết lưu thông tốt. Nếu thời tiết lạnh thì nên mặc ấm, tránh ra ngoài quá sớm.

Một điều rất quan trọng là không nên ngồi một chỗ quá lâu. Nếu ngồi xem tivi hoặc trò chuyện, nên đứng lên đi lại nhẹ nhàng sau mỗi 30-45 phút. Việc vận động nhỏ như vậy cũng giúp cơ thể khỏe hơn, tinh thần thoải mái hơn.

Ngoài ra, người cao tuổi nên tránh tắm khuya, hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột. Khi đi chúc Tết xa, nên có người thân đi cùng, tránh đi một mình nếu sức khỏe không ổn định.

- Bác sĩ có lời khuyên nào quan trọng nhất để người cao tuổi đón Tết vui khỏe và giữ tinh thần thoải mái?

BS Nguyễn Đức Chỉnh: Tôi nghĩ điều quan trọng nhất là người cao tuổi cần giữ sự cân bằng: ăn vừa đủ, ngủ đủ, vận động nhẹ và giữ tâm trạng vui vẻ. Dịp Tết là thời gian đoàn tụ, người cao tuổi rất cần sự quan tâm và chia sẻ của con cháu.

Nếu đang có bệnh nền như huyết áp, tiểu đường hoặc tim mạch thì cần uống thuốc đều đặn, tái kiểm tra đúng lịch, không nên tự ý bỏ thuốc chỉ vì “Tết bận rộn”. Khi đi chơi xa hoặc về quê, nên mang theo thuốc đầy đủ và có người thân hỗ trợ.

Bên cạnh đó, người cao tuổi cũng nên tránh căng thẳng. Có những trường hợp vì lo chuyện con cháu, lo chi tiêu Tết hoặc xúc động quá mức khiến cơ thể mệt hơn. Tết nên là thời gian thư giãn, buông bớt áp lực.

Tôi luôn khuyên các gia đình hãy tạo không khí Tết nhẹ nhàng, ấm áp. Đôi khi một bữa cơm giản dị, một câu chuyện vui, hay một chuyến dạo Xuân ngắn cũng đủ giúp người cao tuổi cảm thấy hạnh phúc.

Một mùa Xuân an lành không cần quá cầu kỳ, chỉ cần sức khỏe ổn định và tinh thần bình yên là đã trọn vẹn.

Với người cao tuổi, Tết không chỉ là dịp thưởng thức món ngon mà còn là thời gian tận hưởng sự sum vầy, yêu thương. Khi ăn uống điều độ, hạn chế rượu bia, duy trì vận động nhẹ nhàng và giữ giấc ngủ ổn định, người cao tuổi hoàn toàn có thể đón Xuân vui khỏe, thoải mái và trọn vẹn bên gia đình.

- Xin chân thành cảm ơn bác sĩ.

Văn Kim Khanh