Để thị trường xăng dầu bình ổn, bảo đảm phục vụ sự phát triển

Theo quy định hiện hành, tiền Quỹ BOGXD được để tại các DN đầu mối, hạch toán và theo dõi riêng. Đây chính là kẽ hở để một số DN chiếm dụng khoản tiền này, sau đó mất khả năng chi trả.

Theo dự thảo, Bộ Công Thương đề xuất thương nhân đầu mối đang hoạt động phải chốt số dư Quỹ BOGXD đến hết ngày liền kề trước khi Nghị định mới có hiệu lực. Toàn bộ số dư dương sau đó được chuyển vào tài khoản Quỹ BOGXD do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước (KBNN), thay vì tiếp tục để tại tài khoản riêng của DN.

Với các thương nhân đã bị thu hồi giấy phép, không còn là đầu mối hoặc không tiếp tục kinh doanh xăng dầu, nếu còn số dư Quỹ BOGXD chưa nộp đủ, thì cũng phải chuyển toàn bộ phần còn thiếu vào tài khoản Quỹ do Bộ Tài chính mở.

Dự thảo yêu cầu DN có số dư Quỹ BOGXD dương hoặc âm, phải thực hiện kiểm toán độc lập chuyên đề trong thời hạn tối đa 12 tháng kể từ ngày Nghị định mới có hiệu lực. Trên cơ sở kết quả xác định lại số dư, khoản nộp thiếu sẽ phải bổ sung; khoản nộp thừa, hoặc số dư âm được xử lý hoàn trả theo quy định; sau khi hoàn tất bù trừ, Bộ Tài chính bàn giao tài khoản Quỹ BOGXD tại KBNN cho Bộ Công Thương quản lý.

Theo số liệu Bộ Tài chính công bố, đến hết 30/6/2026, số dư Quỹ BOGXD có hơn 196,28 tỷ đồng, tăng hơn 1,22 tỷ đồng so với đầu quý II. Số tiền nhận tạm ứng từ ngân sách nhà nước là hơn 701,806 tỷ đồng, trong khi số tiền nhận tạm ứng từ nguồn đã trích lập Quỹ BOGXD là hơn 430,184 tỷ đồng. Trong quý II, tổng số tiền trích Quỹ BOGXD đạt hơn 1.886 tỷ đồng, chi sử dụng hơn 873 tỷ đồng và phát sinh hơn 309 triệu đồng tiền lãi.

Như vậy, bên cạnh số dư Quỹ BOGXD hơn 196,28 tỷ đồng từ nguồn trích lập, chi sử dụng thông thường, nguồn tạm ứng từ ngân sách nhà nước và nguồn đã trích lập Quỹ BOGXD còn có số dư hơn 1.714 tỷ đồng vào cuối quý II.

Việc đưa toàn bộ số dư Quỹ BOGXD về một tài khoản tập trung tại KBNN được đánh giá là thay đổi đáng chú ý trong cách quản lý Quỹ. Cách làm này có thể giúp tập trung dòng tiền, thuận lợi hơn cho việc theo dõi, kiểm toán và đối chiếu số dư; thay vì phân tán tại các DN đầu mối như hiện nay; hạn chế tối đa việc bị một số DN lạm dụng, chiếm đoạt.

Cùng với việc đề xuất thay đổi quy định về quản lý Quỹ BOGXD, dự thảo lần này đề xuất DN đầu mối, thương nhân phân phối ngoài hệ thống được tự quyết giá bán buôn, bán lẻ theo cơ chế thị trường với các công thức rõ ràng; đưa ra các phương án về nguồn hàng để thương nhân có thể tùy chọn; quy định rõ ràng mỗi thương nhân phải sở hữu kho tiếp nhận với tổng sức chứa tối thiểu 15.000m3, có ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ thuộc sở hữu và tối thiểu 40 thương nhân phân phối chỉ thuộc hệ thống của mình. DN cũng phải duy trì dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng.

Trong bối cảnh đã từng xảy ra những đại án liên quan việc quản lý Quỹ BOGXD và một số bất cập còn tồn tại trong lĩnh vực cung ứng nhiên liệu, việc sửa đổi các quy định như nêu trên là rất cần thiết, để chúng ta có một thị trường xăng dầu bình ổn, bảo đảm phục vụ người dân và sự phát triển của đất nước.