Đề thi Văn vào lớp 10 của Hà Nội: Chống 'học vẹt, học tủ', học sinh khá giỏi có thể đạt trên 8 điểm

Trưa 30/5, hơn 123.000 thí sinh Hà Nội đã hoàn thành môn thi đầu tiên - môn Ngữ văn, trong kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập năm 2026.

Đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn tại Hà Nội năm 2026:

Ảnh: Mạnh Hưng

Sự phân hóa nằm ở sự cẩn thận, chỉn chu trong cách trình bày

Theo thầy Nguyễn Phi Hùng, giáo viên Ngữ văn Hệ thống giáo dục HOCMAI, đề thi môn Ngữ văn kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027 của Hà Nội rất quen thuộc với hai phần Đọc hiểu (4,0 điểm) và Viết (6,0 điểm). Phần Đọc hiểu với 5 câu hỏi khai thác ngữ liệu, phần Viết gồm yêu cầu viết đoạn văn 200 chữ (câu 1) và bài văn Nghị luận xã hội (câu 2).

Nội dung các câu hỏi trong đề thi đều bám sát nội dung và những yêu cầu cần đạt của chương trình môn Ngữ văn 2018. Cấu trúc và định dạng đề cũng tương tự như đề thi năm trước. Các yêu cầu trong mỗi câu hỏi được trình bày tường minh. Tất cả những điều đó tạo thuận lợi rất lớn cho các thí sinh.

Thầy Hùng phân tích, phần Đọc hiểu vẫn đưa ra ngữ liệu là một bài thơ tự do, với các câu hỏi quen thuộc về xác định thể thơ, tìm và lý giải ý nghĩa các chi tiết hình ảnh thơ, phân tích tác dụng của biện pháp tu từ. Những câu hỏi này đều rất cơ bản. Câu hỏi cuối là câu vận dụng, yêu cầu thí sinh nêu rõ quan điểm về các ý kiến liên quan đến vấn đề thực tế.

Trong bài viết, thí sinh cần thể hiện rõ quan điểm của bản thân, đưa ra các lý lẽ, bằng chứng để làm rõ và chứng minh cho quan điểm của mình. Bên cạnh đó, phần trình bày cũng cần ngắn gọn, mạch lạc, lập luận chặt chẽ.

Phần Viết với câu nghị luận văn học yêu cầu phân tích hình ảnh nhân vật trong thơ là dạng bài quen thuộc. Thí sinh cần nêu rõ đặc điểm của nhân vật, những nét đặc sắc trong nghệ thuật xây dựng nhân vật và ý nghĩa của nhân vật với tác phẩm, với người đọc.

Bài văn nghị luận xã hội thuộc dạng bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết, đặt ra vấn đề tạo dựng, giữ gìn các kết nối có ý nghĩa tích cực trong cuộc sống. Vấn đề quen thuộc, dạng bài cơ bản, câu lệnh rõ ràng.

"Với đề thi này, sự phân hóa nằm ở sự cẩn thận, chỉn chu trong cách trình bày, kỹ năng viết nghị luận cũng như khả năng cảm thụ tác phẩm tinh tế, sâu sắc", thầy Hùng cho hay.

Thí sinh rạng rỡ cùng phụ huynh rời khỏi điểm thi. Ảnh: Mạnh Hưng

Học sinh khá - giỏi có thể đạt được trên 8 điểm

Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Vân - Tổ trưởng chuyên môn tổ Ngữ văn, Trường THPT Galileo cho rằng, đề thi có ngữ liệu và câu hỏi vừa sức với học sinh lớp 9, thể hiện được góc nhìn đúng lứa tuổi, khách quan và nhân văn, đánh thức những xúc cảm thẩm mĩ của các em học sinh về đời sống xã hội đa dạng quanh mình. Từ phần ngữ liệu đến phần viết có sự thống nhất về chủ đề, thể hiện mạch logic và tư duy rõ nét.

Theo cô Vân, với đề thi này, học sinh khá - giỏi có thể đạt được trên 8 điểm, học sinh trung bình - khá có thể đạt được 6 - 7 điểm.

Về điểm mới và sự tiếp cận mới của đề thi, cô Vân nhận định, ngữ liệu đọc hiểu không chỉ còn xoay quanh những vấn đề gần gũi trong cuộc sống đời thường của các em học sinh Hà Nội, mà đã mở rộng phạm vi không gian nghệ thuật để khơi gợi những suy nghĩ sâu sắc hơn.

Câu 1 đọc hiểu là câu hỏi tiếp cận với dạng đề thi tốt nghiệp THPT, không chỉ yêu cầu học sinh chỉ rõ mà còn yêu cầu học sinh phải nhận diện đúng và có căn cứ. Trong khi đó, câu 2, 3, 4 phần đọc hiểu - vẫn là những dạng câu hỏi quen thuộc.

Câu 5 đọc hiểu là dạng câu hỏi lựa chọn và trình bày quan điểm cá nhân, đề sử dụng khái niệm “dấn thân” tương đối khó với học sinh lớp 9, tuy nhiên trong sự tương quan giữa hai thái độ sống, học sinh vẫn có thể trình bày tốt cách hiểu và quan điểm riêng.

Đoạn văn 200 chữ gắn với yêu cầu phân tích đối tượng trữ tình của đoạn thơ cũng là yêu cầu quen thuộc, không gây khó cho học sinh.

Bài văn 400 chữ đặt ra vấn đề thiết thực, gần gũi, trọng tâm hướng về giải pháp. Yêu cầu này đảm bảo sự mới mẻ, cập nhật của đề thi, là vấn đề thực tiễn đòi hỏi học sinh thực sự nghiêm túc nhìn nhận thực trạng, đề xuất các giải pháp phù hợp.

Trưa 30/5, hơn 123.000 thí sinh Hà Nội đã hoàn thành môn thi đầu tiên - môn Ngữ văn. Ảnh: Xuân Quý

Đề thi chống lối học vẹt, học tủ

Theo cô Hương Giang, giáo viên Ngữ văn Trường THCS Archimedes, giáo viên Tuyensinh247.com, đề thi vẫn giữa cấu trúc đề thi như năm học trước, toàn bộ đề thi không lấy ngữ liệu trong sách mà là các ngữ liệu ở ngoài sách giáo khoa.

Đề thi đã đảm bảo chuẩn đầu ra của Chương trình GDPT 2018 nhằm chống lối học vẹt, học tủ. Việc đưa vào ngữ liệu ngoài sách giáo khoa với bài thơ "Trăng trong rừng và những đứa trẻ" của Thanh Thảo đã đánh giá chính xác tư duy thẩm mỹ và năng lực tiếp nhận tự thân của học sinh trước một văn bản giàu tính nghệ thuật.

Đáng chú ý, cô Giang nhìn nhận, phần nghị luận xã hội về thực trạng "người trẻ mất kết nối với cuộc sống xung quanh" là một vấn đề vô cùng gần gũi nhưng đầy tính thời sự trong bối cảnh hiện đại. Câu hỏi không chỉ chạm vào tâm lý lứa tuổi mà còn là mảnh đất mở để học sinh rèn luyện tư duy phản biện, khả năng lập luận và bày tỏ chính kiến một cách thuyết phục.

Qua đó, đề thi đã định hình một lối tư duy độc lập: Học văn không phải để học thuộc lòng, mà là để thấu hiểu và kiến tạo những giá trị kết nối tích cực cho cuộc đời.

Về độ khó và phân hóa, cô Giang đánh giá đề thi vừa sức, không quá khó. Đề thi gần gũi nhưng vẫn có tính cập nhật, thời sự cao. Các câu hỏi phù hợp, cho phép học sinh được bày tỏ quan điểm, ý kiến cá nhân. Sự phân hóa đề thi sẽ chủ yếu nằm trong phần viết đoạn văn, bài văn.

"Với đề thi này, học sinh viết xuất sắc có thể đạt mức điểm từ 8,5 - 9,5 điểm; học sinh viết giỏi đạt mức điểm từ 7,5 - 8 điểm; học sinh khá có thể đạt khoảng 6 - 7 điểm; cònhọc sinh trung bình sẽ đạt khoảng 5 - 6 điểm", cô Giang nhận định.