Để vùng nuôi ngao phát triển hiệu quả, bền vững

Người dân xã Hoằng Thanh thu hoạch, phân loại ngao.

Phát huy lợi thế vùng triều, người dân xã Vạn Lộc cải tạo bãi bồi, hình thành những vùng nuôi thả ngao, với tổng diện tích khoảng 570ha. Nhờ áp dụng các biện pháp thâm canh nên năng suất bình quân đạt 16 tấn/ha/năm, sản lượng nuôi ngao hàng năm của địa phương đạt khoảng 9.000 tấn. Theo tính toán của người nuôi, mỗi ha ngao trừ chi phí cho lợi nhuận khoảng 250 triệu đồng. Tuy nhiên, những năm gần đây, do mật độ nuôi thả dày, sự tác động của môi trường nước nên tại địa phương đã xảy ra tình trạng ngao chết rải rác ở một số hộ, gây ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng và thu nhập của người dân. Trước thực tế đó, UBND xã đã triển khai nhiều giải pháp để phát triển bền vững, hiệu quả diện tích ngao nuôi và bảo vệ sinh kế của người dân.

Ông Nguyễn Đức Dục, người nuôi ngao xã Vạn Lộc cho biết: “Trước, trong vụ nuôi thả, UBND xã cùng với Hiệp hội sản xuất và nuôi ngao Hậu Lộc thường tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn cho người dân vệ sinh bãi nuôi, bổ sung cát vào những bãi có nhiều bùn và tập huấn kỹ thuật nuôi để đạt được hiệu quả tốt nhất. Hiện nay, ngao nuôi đang phát triển, chúng tôi thường xuyên kiểm tra, tu bổ lại hệ thống đăng chắn để chống thoát ngao khi thủy triều dâng cao. Đồng thời, đánh luống cùng hướng với dòng chảy của thủy triều khi lên xuống và giữ nước, tạo độ ẩm cho bãi nuôi khi mùa hè tới".

Tại xã Tân Tiến, để phát triển hiệu quả, bền vững cho vùng nuôi ngao hơn 300ha, xã đã vận động Nhân dân phát triển vùng nuôi ngao theo tiêu chuẩn VietGAP. Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi để Công ty CP Xuất khẩu Thủy sản Thanh Hóa đầu tư, liên kết nuôi và bao tiêu sản phẩm ngao của người dân. Ông Mai Văn Tài, Chủ tịch UBND xã Tân Tiến cho biết: "Nghề nuôi ngao đã và đang mang lại thu nhập cho người dân địa phương. Tuy nhiên, trước sự “bấp bênh” diễn ra nhiều năm qua, việc thu hút được doanh nghiệp đầu tư liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm ngao nuôi chính là một trong những giải pháp để phát triển bền vững, hiệu quả cho vùng nuôi ngao của địa phương”.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh Thanh Hóa có khoảng 1.000ha nuôi ngao, chủ yếu là giống ngao Bến Tre. Diện tích nuôi tập trung ở các xã, phường, như: Tân Tiến, Vạn Lộc, Quảng Chính, Hoằng Thanh, Ngọc Sơn... Tổng sản lượng ngao trên địa bàn tỉnh ước đạt hơn 19.000 tấn/năm. Nhằm hạn chế thấp nhất rủi ro xảy ra, Sở Nông nghiệp và Môi trường khuyến cáo người dân không tổ chức nuôi ngao trên những diện tích không đủ điều kiện về yêu cầu kỹ thuật như: bãi nuôi quá cao, thời gian phơi bãi trên 8 giờ/ngày; bãi bùn quá dày... Với kỹ thuật nuôi thâm canh tốt và áp dụng các biện pháp nuôi an toàn nên sản phẩm ngao Thanh Hóa đã được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường cả nước. Cùng với đó, hằng năm, ngành nông nghiệp và các địa phương luôn quan tâm tổ chức tập huấn về kiểm soát vệ sinh, an toàn thực phẩm trong thu hoạch nhuyễn thể 2 mảnh vỏ tại các xã ven biển. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc hướng dẫn các tổ kiểm soát thu hoạch nhuyễn thể 2 mảnh thực hiện nghiêm quy trình giám sát an toàn thực phẩm trong thu hoạch.

Cùng với đó, để nâng cao giá trị kinh tế, các cơ sở nuôi ngao trên địa bàn tỉnh đã liên kết, phối hợp với Công ty CP Xuất nhập khẩu Thủy sản Thanh Hóa để tiêu thụ hàng nghìn tấn ngao thương phẩm. Trong đó, công ty cũng đã xây dựng và áp dụng quy trình sản xuất khép kín và tổ chức bao tiêu sản phẩm tới người tiêu dùng, áp dụng công nghệ nuôi lưu làm sạch ngao thương phẩm để cung cấp cho thị trường trong nước và xuất khẩu sang các nước châu Âu, Mỹ, Nhật Bản...

Ông Nguyễn Xuân Hưng, Trưởng Phòng Nuôi trồng thủy sản, Chi cục Biển đảo và Thủy sản Thanh Hóa, cho biết: "Để phát triển vùng nuôi ngao đạt hiệu quả kinh tế cao, người nuôi cần tuân thủ các quy định, kỹ thuật được ngành nông nghiệp khuyến cáo, như: không nên thả giống vào thời điểm thời tiết không thuận lợi và sử dụng con giống có nguồn gốc, kiểm dịch theo quy định. Người dân cần bảo đảm mật độ nuôi và thu hoạch diện tích ngao thương phẩm đạt kích cỡ 50 con đến 70 con/kg tránh thiệt hại xảy ra khi điều kiện thời tiết không thuận lợi. Cùng với đó, người nuôi thường xuyên vệ sinh, san phẳng mặt bãi nuôi, khơi thông các vùng nước đọng, gia cố vệ sinh lưới vây tạo sự thông thoáng cho nước triều lên xuống. Đồng thời, các hộ nuôi cần thường xuyên kiểm tra và ngăn chặn các nguồn gây ô nhiễm môi trường nước làm ảnh hưởng đến vùng nuôi ngao”.

Thực tế cho thấy, các vùng nuôi ngao đã và đang tạo ra sinh kế, thu nhập cho hàng nghìn hộ dân ven biển xứ Thanh. Do đó, để phát huy tiềm năng và hiệu quả từ ngao, các địa phương và đơn vị chuyên môn tiếp tục đẩy mạnh việc củng cố phát triển chuỗi liên kết nuôi và tiêu thụ ngao an toàn theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững; xây dựng vùng nuôi ngao bền vững được chứng nhận theo tiêu chuẩn ASC (tiêu chuẩn toàn cầu cho ngành nuôi trồng thủy sản có trách nhiệm, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội). Tăng cường kết nối xúc tiến thương mại cho sản phẩm ngao của tỉnh, hỗ trợ các cơ sở nuôi ngao nghiên cứu đổi mới các quy trình công nghệ, bảo hộ thương hiệu. Đồng thời, thu hút doanh nghiệp có quy mô và áp dụng quy trình công nghệ hiện đại vào sản xuất và chế biến sâu, nâng cao khả năng cạnh tranh bằng sản phẩm chất lượng cao phục vụ xuất khẩu.