Đề xuất bãi bỏ 18 thủ tục hành chính về sở hữu trí tuệ

Sáng 24/10, tiếp tục chương trình làm việc tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường, nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT).

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày tờ trình dự án luật, nhấn mạnh định hướng đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho việc đăng ký, xác lập quyền SHTT.

Cắt giảm 18 thủ tục, 5 điều kiện kinh doanh

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở các chủ trương cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh đã được triển khai.

Trong đó, Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ và Luật Đầu tư năm 2026 (Luật số 24/2026/QH16) đã loại bỏ dịch vụ giám định SHTT khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 của Chính phủ cũng đã bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp; sửa đổi thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ, bao gồm thay đổi thông tin chủ văn bằng do chuyển nhượng; đồng thời bãi bỏ các thủ tục hành chính liên quan đến giám định sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng, quyền tác giả và quyền liên quan.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân. Ảnh: Quochoi.vn

Trên cơ sở đó, dự thảo luật đề xuất bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp, thủ tục đăng ký chuyển nhượng quyền sở hữu bằng bảo hộ giống cây trồng và quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định SHTT đối với tổ chức, cá nhân.

Tổng cộng, dự thảo đề xuất bãi bỏ 18 thủ tục hành chính, gồm 2 thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng; 3 thủ tục liên quan đến cấp, cấp lại, thu hồi giấy chứng nhận tổ chức giám định sở hữu công nghiệp; 3 thủ tục tương tự đối với tổ chức giám định quyền đối với giống cây trồng; 2 thủ tục cấp, cấp lại giấy chứng nhận tổ chức giám định quyền tác giả, quyền liên quan.

Ngoài ra, dự thảo bãi bỏ 3 thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi thẻ giám định viên sở hữu công nghiệp; 3 thủ tục tương tự đối với giám định viên quyền đối với giống cây trồng; và 2 thủ tục cấp, cấp lại thẻ giám định viên quyền tác giả, quyền liên quan.

Dự thảo cũng đề xuất cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh, gồm 1 điều kiện đối với tổ chức về yêu cầu phải có giám định viên và 4 điều kiện đối với cá nhân. Các điều kiện được cắt giảm liên quan đến quốc tịch, nơi thường trú, phẩm chất đạo đức, trình độ đại học hoặc kinh nghiệm làm việc phù hợp với lĩnh vực giám định.

Theo tính toán của cơ quan chủ trì soạn thảo, việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh dự kiến giúp giảm gần 1,075 tỷ đồng chi phí tuân thủ và 237 ngày làm việc trong tổng thời gian giải quyết các thủ tục hành chính liên quan.

Chuyển đầu mối quản lý quyền đối với giống cây trồng

Một nội dung quan trọng khác của dự thảo luật là kiện toàn đầu mối quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng.

Theo tờ trình của Chính phủ gửi Quốc hội, việc sửa đổi nhằm bảo đảm tính thống nhất, hiệu lực và hiệu quả của hệ thống SHTT trong bối cảnh tiếp tục hoàn thiện thể chế, tinh gọn tổ chức bộ máy, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, việc điều chỉnh hướng tới phát huy tiềm năng của hoạt động bảo hộ giống cây trồng đối với phát triển nông nghiệp, thông qua gắn kết với hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Theo đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều 11 của Luật SHTT theo hướng chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành với nhiều nội dung của dự thảo luật, đồng thời có ý kiến về một số vấn đề cụ thể.

Đối với việc phân công trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành phương án chuyển đầu mối từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ nhằm tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Tuy nhiên, để bảo đảm chính xác, rõ trách nhiệm của cơ quan đầu mối và thống nhất với cách thể hiện tại các luật khác, cơ quan thẩm tra đề nghị chỉnh lý khoản 2 Điều 11 theo hướng xác định Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về SHTT.

Đối với đề xuất bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân hoạt động giám định SHTT tại Điều 201 của Luật SHTT, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp lưu ý đây là hoạt động có tính chuyên môn cao, trong đó kết luận giám định là nguồn tài liệu quan trọng phục vụ việc xác lập, thực hiện và bảo vệ quyền SHTT.

Theo cơ quan thẩm tra, việc bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân giám định khi chưa quy định cụ thể cơ chế hậu kiểm có thể ảnh hưởng đến chất lượng, độ tin cậy của kết luận giám định. Điều này cũng có thể gây khó khăn cho cơ quan nhà nước trong việc lựa chọn, đánh giá khi xuất hiện nhiều kết luận giám định khác nhau.

Do đó, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ tiếp tục theo dõi, đánh giá thực tiễn thi hành quy định về việc bỏ các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân hoạt động giám định SHTT, từ đó có giải pháp phù hợp nhằm kiểm soát hiệu quả và nâng cao chất lượng hoạt động này.