Đề xuất bỏ yêu cầu mã số thuế của người không kinh doanh khi lập hóa đơn điện tử

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản góp ý gửi Bộ Tài chính liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung Điều 9 của Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ. Trước đó, nghị định này đã được điều chỉnh bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP, trong đó cập nhật một số quy định về hóa đơn điện tử (HĐĐT) đối với doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh.

Ảnh minh họa

Không nên bắt buộc ghi mã số người mua với cá nhân không kinh doanh

Theo VCCI, đối với trường hợp người mua là cá nhân không kinh doanh, hóa đơn điện tử do hộ kinh doanh lập không nhất thiết phải ghi mã số thuế hoặc số định danh cá nhân.

Cụ thể, các tiệm tạp hóa, siêu thị mini, quán ăn, nhà nghỉ thường phục vụ lượng lớn khách hàng cá nhân, với giá trị giao dịch nhỏ và thời gian mua bán diễn ra nhanh chóng. Nếu bắt buộc phải thu thập và nhập đầy đủ mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của từng khách hàng trên mỗi hóa đơn, cơ sở kinh doanh sẽ phát sinh thêm chi phí nhân công, kéo dài thời gian thanh toán và làm tăng chi phí phát hành hóa đơn so với giá trị giao dịch.

Không chỉ gây tốn kém, yêu cầu này còn có thể tạo tâm lý e ngại cho người tiêu dùng khi phải cung cấp thông tin cá nhân cho những giao dịch nhỏ lẻ hằng ngày. Trong khi đó, các siêu thị, trung tâm thương mại hay cửa hàng xăng dầu vốn có mô hình hoạt động và đặc thù giao dịch tương tự lại được miễn áp dụng yêu cầu này.

Trong bối cảnh chính sách thuế và quản lí hóa đơn đang được điều chỉnh theo hướng tăng cường chuyển đổi số, VCCI cho rằng cần cân nhắc kĩ để tránh tạo thêm gánh nặng cho hộ kinh doanh.

Từ thực tiễn đó, VCCI đề xuất cho phép hóa đơn điện tử của hộ, cá nhân kinh doanh không bắt buộc phải có mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của người mua nếu người mua là cá nhân không kinh doanh.

Đề nghị cho phép lập hóa đơn tổng hợp theo kỳ với dịch vụ gọi xe

Bên cạnh đó, VCCI cũng phản ánh vướng mắc của các doanh nghiệp cung cấp nền tảng gọi xe khi lập hóa đơn đối với khách hàng là tổ chức, doanh nghiệp.

Theo phản ánh, nhiều doanh nghiệp kí hợp đồng sử dụng dịch vụ vận tải theo hình thức trả tiền sau theo chu kì cố định. Cuối mỗi kì, khách hàng chỉ có nhu cầu nhận một bảng tổng hợp giá trị giao dịch để phục vụ công tác kế toán, thanh toán.

Mô hình này hoàn toàn phù hợp với các tiêu chí cho phép lập hóa đơn theo kì quy ước như được quy định tại điểm b khoản 6 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP (sửa đổi điểm a khoản 4 Điều 9 Nghị định 123/2025/NĐ-CP), bao gồm: Bán hàng hóa, dịch vụ với số lượng lớn, phát sinh thường xuyên, cần có thời gian đối soát số liệu giữa doanh nghiệp bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ và khách hàng.

Tuy nhiên, hiện nay Nghị định 123/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP) và dự thảo đều chưa liệt kê trong danh mục ngành nghề, lĩnh vực áp dụng quy định này.

Điều này khiến doanh nghiệp phải phát hành số lượng rất lớn hóa đơn lẻ, thay vì một hóa đơn tổng hợp theo chu kì. Hệ quả là chi phí vận hành, lưu trữ và quản lí dữ liệu hóa đơn tăng cao; đồng thời gây áp lực lớn lên hạ tầng công nghệ của cả doanh nghiệp lẫn cơ quan thuế do phải tiếp nhận, xử lí khối lượng dữ liệu khổng lồ.

VCCI cho rằng việc cho phép lập hóa đơn tổng hợp theo kì trong trường hợp này không làm thay đổi nghĩa vụ thuế, bởi doanh nghiệp vẫn thực hiện kê khai, khấu trừ và nộp thuế đầy đủ, minh bạch theo quy định. Ngược lại, cơ chế linh hoạt hơn sẽ giúp giảm tải hệ thống và phù hợp với đặc thù hoạt động của kinh tế nền tảng.

Từ thực tiễn đó, VCCI kiến nghị bổ sung hoạt động “dịch vụ vận tải hành khách (bao gồm taxi, xe hợp đồng, xe mô tô hai bánh) có sử dụng phần mềm tính tiền hoặc phần mềm hỗ trợ kết nối vận tải theo quy định của Luật Đường bộ, cung cấp cho khách hàng là doanh nghiệp, tổ chức” vào danh mục được phép lập hóa đơn tổng hợp theo kì.

ĐÌNH PHONG