Đề xuất cấm toàn diện thuốc lá điện tử, nung nóng và trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức

Đề xuất luật hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Thông tin với báo chí tại cuộc họp báo quý IV/2026 của Bộ Y tế, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm luật hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025; đồng thời thể chế hóa yêu cầu kiểm soát các yếu tố nguy cơ tại Nghị quyết số 72-NQ/TW.

Theo Bộ Y tế, thuốc lá thế hệ mới đang lan nhanh trong giới trẻ, đòi hỏi hành lang pháp lý đủ mạnh để bảo đảm thực thi các quy định cấm.

Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà thông tin về công tác tham mưu, xây dựng thể chế chính sách của Bộ Y tế với báo chí. Ảnh: Trần Minh

Dự thảo Luật gồm 3 điều, trong đó Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; Điều 2 quy định về hiệu lực thi hành và Điều 3 quy định về điều khoản chuyển tiếp.

Một trong những nội dung đáng chú ý là dự thảo bổ sung, làm rõ các khái niệm liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nguyên liệu thuốc lá, trưng bày thuốc lá và tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng.

Cụ thể, dự thảo sửa đổi, bổ sung khái niệm "thuốc lá" tại khoản 1 Điều 2 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm bảo đảm tên Luật bao quát đầy đủ các sản phẩm thuốc lá thuộc phạm vi điều chỉnh.

Đồng thời, bổ sung khái niệm "thuốc lá điện tử", "thuốc lá nung nóng" vào Điều 2 nhằm luật hóa các khái niệm này, qua đó làm cơ sở thực hiện quy định cấm theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội.

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung khái niệm "nguyên liệu thuốc lá" nhằm bao quát các loại sản phẩm nguyên liệu thuốc lá; bổ sung khái niệm "trưng bày thuốc lá" để chuẩn hóa cách hiểu và thống nhất trong thực thi quy định cấm trưng bày thuốc lá.

Cùng với đó, khái niệm "tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng" được bổ sung nhằm tránh phát sinh vướng mắc trong việc xác định và chứng minh hành vi vi phạm.

Bổ sung nhiều hành vi bị nghiêm cấm

Dự thảo Luật bổ sung một số hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 9 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo đó, cấm sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, kinh doanh tạm nhập, tái xuất, kinh doanh chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thiết bị điện tử, bộ phận chứa nguyên liệu thuốc lá, sản phẩm chứa nguyên liệu thuốc lá và nguyên liệu thuốc lá của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Các trường hợp phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học, thử nghiệm, kiểm nghiệm, giám định được loại trừ nếu thực hiện theo quy định của pháp luật và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép.

Dự thảo đồng thời cấm sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, kinh doanh tạm nhập, tái xuất, kinh doanh chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng túi ngậm nicotine và shisha.

Theo tổ soạn thảo, việc bổ sung các quy định này nhằm luật hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người.

Bên cạnh đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung nguyên tắc phòng, chống tác hại của thuốc lá tại khoản 4 Điều 3, nhằm bảo đảm chính sách dân tộc và bảo vệ các đối tượng dễ bị tổn thương, phụ nữ, trẻ em khỏi ảnh hưởng của thuốc lá.

Cấm trưng bày thuốc lá, tăng cường bảo vệ người dưới 18 tuổi

Một nội dung khác được đề xuất là bổ sung khái niệm "trưng bày thuốc lá", đồng thời cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

Việc quy định cụ thể khái niệm "trưng bày thuốc lá" nhằm thống nhất cách hiểu trong thực thi pháp luật và tạo cơ sở xử lý hành vi vi phạm.

Dự thảo cũng bổ sung khái niệm "tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng" để tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình xác định và chứng minh hành vi vi phạm.

Đối với hoạt động bán thuốc lá, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định tại điểm b khoản 1 Điều 25 nhằm tăng cường thực thi quy định cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về việc bán thuốc lá phù hợp với thực tiễn.

Học sinh truyền thông về phòng chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: LH

Bổ sung quản lý đối với xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về quản lý xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào. Theo đó, cơ sở sản xuất xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào phải xây dựng và công bố tiêu chuẩn cơ sở đối với sản phẩm do cơ sở sản xuất.

Quy định này được đề xuất do Luật hiện hành có đề cập đến xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào nhưng chưa có quy định điều chỉnh cụ thể đối với các sản phẩm này.

Cùng với đó, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về kiểm soát sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước tại Điều 22 theo đề xuất của Bộ Công Thương, nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp sản xuất thuốc lá trong phạm vi được phép chủ động hơn trong xây dựng chiến lược, kế hoạch sản xuất, kinh doanh và đầu tư dài hạn.

Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung quy định về kiểm soát đầu tư sản xuất thuốc lá tại khoản 4 Điều 21, phù hợp với Luật Sở hữu trí tuệ và chủ trương phân cấp.

Theo đề xuất của Bộ Công Thương, hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp, hợp đồng chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp được sử dụng cho sản phẩm thuốc lá gồm thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào chỉ được thực hiện tại doanh nghiệp đã có giấy phép sản xuất thuốc lá sau khi được Bộ trưởng Bộ Công Thương đồng ý bằng văn bản.

Nội dung này được đề xuất để thống nhất với khoản 1 Điều 17 Nghị định số 146/2025/NĐ-CP về phân cấp, phân quyền.