Đề xuất cho phép 'bán đất trước, thực hiện nghĩa vụ tài chính sau'

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa hoàn thành Hồ sơ dự án Luật Đất đai (sửa đổi) chuyển Bộ Tư pháp thẩm định.

Người dân khó khăn sẽ được tạo điều kiện chuyển quyền sử dụng đất. Ảnh: Minh Thiên.

Sau 2 năm triển khai thi hành Luật Đất đai, các chính sách mới đã mang lại hiệu quả, tạo được sự đồng thuận của đa số người dân, cộng đồng doanh nghiệp góp phần giải phóng nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, bối cảnh mới đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý Nhà nước, từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm soát thủ tục sang kiểm soát rủi ro; từ quy định chi tiết sang thiết kế khung pháp lý mang tính nguyên tắc, linh hoạt.

Dự thảo Luật gồm 13 chương, theo định hướng “chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc”, những vấn đề thực tiễn thường xuyên biến động thì giao Chính phủ, Bộ ngành địa phương quy định để đảm bảo linh hoạt, phù hợp với thực tiễn.

Đáng chú ý, Dự thảo Luật đề xuất giải pháp cho phép hộ nghèo, hộ cận nghèo và cá nhân là người dân tộc thiểu số được chuyển quyền sử dụng đất trước khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

Cụ thể, cơ quan soạn thảo đề xuất, người sử dụng đất thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo hoặc là cá nhân dân tộc thiểu số, nếu đang được hưởng chính sách hỗ trợ về đất đai theo quy định của Luật, sẽ được phép chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngay cả khi chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính.

Nghĩa vụ tài chính sẽ được thực hiện vào thời điểm đăng ký biến động đất đai.

Theo quy định hiện hành, người sử dụng đất thường phải hoàn thành tất cả các nghĩa vụ tài chính trước khi được thực hiện các quyền chuyển nhượng, tặng cho quyền sử dụng đất.

Việc cho phép nhóm đối tượng này được “bán trước, thực hiện nghĩa vụ tài chính sau” (thực hiện theo cơ chế ghi nợ, hoàn thành khi đăng ký biến động) được đánh giá là giải pháp linh hoạt, sát thực tiễn, hỗ trợ người khó khăn mà không làm ảnh hưởng nguồn thu ngân sách.

Đề xuất nằm trong Chương 3 của dự thảo Luật, quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, vốn được thiết kế theo hướng hoàn thiện toàn diện điều kiện thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, tặng cho, thế chấp, tặng bằng quyền sử dụng đất.

Cùng với chính sách dành cho hộ nghèo, cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số, dự thảo Luật cũng đơn giản hóa một số thủ tục hành chính liên quan, như: chỉ yêu cầu tổ chức kinh tế nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp để sản xuất, kinh doanh phải có phương án sử dụng đất được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt (trừ trường hợp hợp pháp thực hiện dự án đầu tư theo quy định); hay cá nhân không trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất trồng lúa vượt quá hạn mức, nếu đã lập dự án đầu tư thì không nên lập thêm phương án sử dụng đất trồng lúa.

Dự án Luật Đất đai (sửa đổi) được xây dựng nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa phát sinh trong hơn hai năm thi hành Luật Đất đai năm 2024.

Dự án Luật đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 và dự kiến ​​được Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026).