Đề xuất cơ chế đặc thù để xử lý hơn 11.400 cơ sở nhà, đất dôi dư

Còn 11.412 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý hoặc chưa được khai thác triệt để. Ảnh minh họa

Còn 11.412 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý

Tính đến nay, công tác bố trí trụ sở làm việc cho bộ máy mới sau khi sáp nhập cơ bản đã được bảo đảm dựa trên các tiêu chuẩn, định mức hiện hành. Trả lời báo giới chiều 1/6, ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính), cho biết việc sắp xếp tài sản công luôn được thực hiện đồng bộ và quyết liệt ngay từ khâu kiện toàn tổ chức.

Minh chứng cho nỗ lực này là các địa phương đã hoàn thành xử lý bước đầu cho 26.447 cơ sở nhà, đất, trong đó ưu tiên tối đa cho các lĩnh vực thiết yếu là 3.015 cơ sở được chuyển đổi làm trường học, 648 cơ sở làm trạm y tế và 2.385 cơ sở phục vụ các thiết chế văn hóa, thể thao cộng đồng.

Tuy nhiên, hành trình đưa tài sản dôi dư vào khai thác triệt để vẫn đang đối mặt với những "nút thắt" lớn về mặt thực địa và thị trường. Báo cáo từ các địa phương, tính đến cuối tháng 5/2026 cho thấy, vẫn còn tới 11.412 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý hoặc chưa được đưa vào khai thác hiệu quả. Trong đó có hơn 3.200 cơ sở thậm chí chưa thể xây dựng phương án xử lý. Tại các bộ và cơ quan Trung ương, dù đã xử lý được hơn 3.440 cơ sở nhưng vẫn còn tồn đọng hơn 700 địa chỉ khác đang trong tình trạng chờ đợi.

Quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính đã tạo ra quỹ nhà, đất lớn cho phát triển kinh tế - xã hội - Ảnh: VGP

Bà Trần Diệu An, Phó Cục trưởng Cục Quản lý công sản, nhận định rằng sự mất cân bằng cung - cầu đang là thách thức lớn nhất khi một lượng lớn tài sản cùng lúc đưa ra thị trường trong khi nhu cầu tại nhiều khu vực lại giảm do sự dịch chuyển cơ quan hành chính. Nhiều trụ sở có quy mô nhỏ lẻ, nằm ở vùng sâu vùng xa hoặc thiếu lợi thế thương mại khiến việc tìm kiếm đối tác thuê hay khai thác gặp nhiều khó khăn. Thêm vào đó, hệ thống công sở cũ vốn được thiết kế cho mô hình tổ chức cũ nên thường không tương thích với nhu cầu vận hành của bộ máy hiện đại, gây ra những rào cản kỹ thuật đáng kể trong việc tái sử dụng.

Đề xuất cơ chế đặc thù xử lý nhà, đất dôi dư

Để tháo gỡ những vướng mắc này, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau quá trình tinh gọn tổ chức bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính theo thủ tục rút gọn.

à Trần Diệu An, Phó Cục trưởng Cục Quản lý công sản

Trong đó, Bộ Tài chính đề xuất một loạt giải pháp mang tính đột phá và linh hoạt. Các quy định sẽ được đơn giản hóa tối đa, đặc biệt là trong khâu xác định giá cho thuê và phân cấp mạnh mẽ hơn cho địa phương chủ động quyết định phương án khai thác.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép điều chỉnh giá cho thuê một cách linh hoạt nếu sau khi công khai vẫn không có người thuê, nhằm tránh tình trạng tài sản bị bỏ hoang kéo dài gây xuống cấp và lãng phí.

Đối với vướng mắc về quy hoạch, Cục trưởng Cục Quản lý công sản cho biết pháp luật hiện nay đã phân cấp mạnh cho chính quyền địa phương trong việc điều chỉnh quy hoạch. Các địa phương có thể chủ động thực hiện điều chỉnh cục bộ để phục vụ giao đất, cho thuê đất theo quy định.

Trong trường hợp chưa kịp điều chỉnh quy hoạch, Nghị định 102 hướng dẫn thi hành Luật Đất đai đã cho phép khai thác ngắn hạn các khu đất với thời gian tối đa 5 năm. Hình thức này không yêu cầu phải đấu giá, đấu thầu như trường hợp giao đất, cho thuê đất thông thường, đồng thời cũng không bắt buộc phải phù hợp ngay với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Theo Bộ Tài chính, đây là cơ chế tương đối thông thoáng, tạo điều kiện để các địa phương nhanh chóng đưa quỹ nhà, đất dôi dư vào sử dụng, tránh lãng phí nguồn lực công.

Trong giai đoạn tới, quản lý tài sản công sẽ không dừng lại ở việc rà soát thủ tục mà sẽ gắn chặt với trách nhiệm của người đứng đầu. Kết quả xử lý, khai thác nhà đất dôi dư sẽ trở thành tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương.

Những chính sách đặc thù này được kỳ vọng tháo gỡ những rào cản, để khối tài sản công dôi dư này sớm được chuyển hóa thành nguồn lực thực tế, góp phần quan trọng vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.