Đề xuất đầu tư tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu dài 119 km, tổng vốn gần 51.000 tỷ đồng

Quốc hội Khóa XVI

Ngày 7/11, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh. Ảnh: QH

Tuyến cao tốc 4 làn xe, khuyến khích áp dụng công nghệ cao

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong được đề xuất nhằm hình thành tuyến giao thông kết nối tỉnh Lai Châu với Thủ đô Hà Nội và các địa phương trong vùng, tăng cường liên kết vùng, đáp ứng nhu cầu vận tải, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, góp phần xóa đói giảm nghèo, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Việc đầu tư tuyến đường còn có ý nghĩa khắc phục nguy cơ gián đoạn giao thông do tình trạng sạt lở thường xuyên trên các tuyến đường hiện hữu, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực, nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

Theo Dự thảo, dự án có tổng chiều dài khoảng 119 km, đi qua địa phận hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu. Tuyến được đầu tư theo quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, tốc độ thiết kế 80-100 km/h, áp dụng các công nghệ tiên tiến, hiện đại, trong đó khuyến khích ứng dụng công nghệ cao trong khảo sát, thiết kế, thi công và quản lý khai thác bằng hệ thống giao thông thông minh.

Sơ bộ nhu cầu sử dụng đất của dự án khoảng 945 ha, trong đó có khoảng 197 ha đất trồng lúa, 120 ha đất rừng và 619 ha các loại đất khác. Diện tích rừng dự kiến chuyển mục đích sử dụng để thực hiện dự án khoảng 120 ha.

Tổng mức đầu tư sơ bộ được xác định là 50.990 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương khoảng 48.986 tỷ đồng, vốn ngân sách tỉnh Lai Châu khoảng 2.004 tỷ đồng. Phần vốn ngân sách địa phương tương ứng khoảng 50% chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh Lai Châu.

Về tiến độ, dự án dự kiến chuẩn bị đầu tư từ năm 2026, thực hiện đầu tư từ năm 2027, phấn đấu cơ bản hoàn thành năm 2030 và đưa vào khai thác trong năm 2031.

Đáng chú ý, Chính phủ đề xuất áp dụng 5 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để triển khai dự án. Trong đó có cơ chế cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư trong thời gian Quốc hội không họp; triển khai xây dựng khu tái định cư trên cơ sở hồ sơ thiết kế sơ bộ; giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam làm chủ đầu tư tổ chức thực hiện việc di dời công trình điện từ 110 kV trở lên.

Bên cạnh đó, dự án được đề xuất áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc dự án; cho phép điều chỉnh quy hoạch trong trường hợp nội dung dự án được phê duyệt có khác với quy hoạch liên quan và cho phép địa phương quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khu vực bãi đổ chất thải rắn xây dựng.

Các đại biểu Quốc hội làm việc tại hội trường. Ảnh: QH

Đề nghị làm rõ phương án cân đối nguồn vốn

Thẩm tra chủ trương đầu tư dự án, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nhận thấy dự án đáp ứng tiêu chí dự án quan trọng quốc gia thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội. Hồ sơ dự án cơ bản đáp ứng quy định của Luật Đầu tư công.

Cơ quan thẩm tra nhất trí với sự cần thiết đầu tư, nhằm kết nối Lai Châu với Thủ đô Hà Nội và các địa phương trong vùng, tăng cường liên kết vùng, khắc phục nguy cơ gián đoạn giao thông do sạt lở, thúc đẩy phát triển sản xuất, giảm nghèo, cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị làm rõ lộ trình đầu tư đoạn còn lại của tuyến cao tốc CT.13 đến cửa khẩu Ma Lù Thàng, bảo đảm sự đồng bộ với tuyến CT.12 và các quy hoạch liên quan. Đồng thời, cần xử lý những khu vực chồng lấn với quy hoạch các mỏ khoáng sản, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên và quản lý chặt chẽ tài nguyên.

Đối với hướng tuyến, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục tối ưu phương án tuyến dài khoảng 119 km, hạn chế thu hồi đất, giảm tác động đến rừng tự nhiên và khu bảo tồn; bảo đảm phương án tái định cư gắn với sinh kế, văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số.

Một vấn đề khác được lưu ý là quy mô đầu tư. Dự án đề xuất xây dựng 4 làn xe hoàn chỉnh, tốc độ thiết kế 80-100 km/h, trong khi lưu lượng giao thông giai đoạn đầu còn thấp.

Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung cơ sở lựa chọn quy mô, so sánh với phương án phân kỳ đầu tư, bảo đảm yêu cầu an toàn, nhu cầu dài hạn và hiệu quả sử dụng vốn. Cùng với đó, cần kiểm soát rủi ro địa chất, thủy văn, làm rõ năng lực cơ quan chủ quản, nhất là đối với gói thầu xây dựng hầm Khau Co có độ phức tạp cao.

Về tổng mức đầu tư, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát khối lượng, đơn giá, định mức, chi phí dự phòng và cơ sở so sánh suất đầu tư; tính đúng, tính đủ chi phí môi trường, trồng rừng thay thế, tái định cư và bãi thải.

Chính phủ phải chịu trách nhiệm về tổng mức đầu tư, hiệu quả đầu tư, không để xảy ra tình trạng thi công rồi mới điều chỉnh tăng vốn.

Đặc biệt, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ căn cứ tỉnh Lào Cai không tham gia vốn cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; khả năng bố trí 2.004 tỷ đồng của tỉnh Lai Châu và tác động đến việc thực hiện các nhiệm vụ thiết yếu của địa phương.

Ủy ban cũng đề nghị cân nhắc sử dụng ngân sách Trung ương để bố trí toàn bộ vốn thực hiện dự án, qua đó bảo đảm tiến độ, giảm áp lực cân đối ngân sách cho tỉnh Lai Châu và tạo điều kiện để địa phương dành nguồn lực đầu tư các tuyến đường kết nối, phát huy hiệu quả khai thác cao tốc.

Đối với 5 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù, cơ quan thẩm tra nhấn mạnh việc áp dụng phải đúng thẩm quyền, thực sự cần thiết, có phạm vi và điều kiện rõ ràng, gắn với kiểm tra, giám sát, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí. Trong đó, cần làm rõ căn cứ mở rộng chỉ định thầu đối với tất cả các gói thầu, bảo đảm năng lực nhà thầu, kiểm soát giá và chất lượng công trình.