Đề xuất dùng mã định danh để quản lý người trong độ tuổi giáo dục bắt buộc

Dự thảo cũng mở hướng huy động người tốt nghiệp THCS tham gia dạy xóa mù chữ tại một số địa bàn đặc biệt khó khăn khi không bố trí được người đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định điều kiện bảo đảm, nội dung và quy trình kiểm tra, công nhận đạt chuẩn giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ. Văn bản được xây dựng nhằm triển khai Nghị định 353/2026/NĐ-CP ngày 11/9/2026 của Chính phủ.

Theo dự thảo, đối tượng rà soát là người trong độ tuổi giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ đang cư trú thực tế trên địa bàn cấp xã, không phân biệt nơi đăng ký hộ khẩu thường trú hay nơi đăng ký hộ tịch gốc.

Cách tiếp cận này giúp địa phương xác định đúng người cần huy động ra lớp, theo dõi tình trạng học tập và hạn chế bỏ sót trẻ trong độ tuổi đi học, người chưa biết chữ hoặc có nguy cơ tái mù chữ, nhất là tại những nơi có biến động dân cư.

Dự thảo cũng đề xuất quản lý dữ liệu bằng mã định danh duy nhất cho mỗi cá nhân. Thông tin được cập nhật trên hệ thống số, phục vụ theo dõi quá trình học tập, thống kê, kiểm tra và công nhận đạt chuẩn; đồng thời phải bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đối với giáo dục bắt buộc ở cấp tiểu học và THCS, dự thảo quy định các điều kiện về đội ngũ, mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và kinh phí. Việc bố trí trường lớp cần tạo điều kiện để người học tiếp cận giáo dục thuận lợi, an toàn, trong đó có người khuyết tật có khả năng học tập.

Với công tác xóa mù chữ, dự thảo đặt ra yêu cầu về phẩm chất đạo đức, sức khỏe, trình độ đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ đối với người tham gia dạy học. Riêng tại các xã đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới, đặc khu, hải đảo, trường hợp không bố trí được người đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo, địa phương có thể bố trí người tốt nghiệp THCS trở lên nếu đáp ứng các điều kiện khác theo dự thảo.

Dự thảo khuyến khích huy động người biết tiếng dân tộc thiểu số, am hiểu văn hóa và phong tục địa phương, người có uy tín trong cộng đồng, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đóng quân trên địa bàn tham gia dạy học. Thời gian, địa điểm học được tổ chức linh hoạt theo điều kiện lao động, sinh hoạt và khả năng tham gia của người học; tài liệu song ngữ và học liệu số phù hợp cũng được khuyến khích sử dụng.

Dự thảo quy định việc kiểm tra, công nhận dựa trên hồ sơ, dữ liệu trên hệ thống thông tin và kiểm tra thực tế. Quy trình áp dụng ở cả cấp xã và cấp tỉnh, gắn với trách nhiệm tự kiểm tra, đánh giá, lập hồ sơ và quyết định công nhận theo thẩm quyền.

Đáng chú ý, nếu cấp xã không duy trì được mức độ đạt chuẩn giáo dục bắt buộc hoặc xóa mù chữ, việc kiểm tra, công nhận khôi phục kết quả sẽ được thực hiện như lần đầu. Ở cấp tỉnh, quy định tương tự áp dụng khi địa phương hai năm liên tiếp không duy trì được kết quả đạt chuẩn theo mức độ.

Dự thảo hướng tới bảo đảm việc phổ cập giáo dục và xóa mù chữ không chỉ dừng ở thống kê số người thuộc diện quản lý, mà còn gắn với điều kiện dạy học, quá trình tham gia học tập và trách nhiệm duy trì kết quả của địa phương.