Đề xuất gần 290 nghìn tỷ đồng làm đường Vành đai 5-Vùng Thủ đô Hà Nội

Sơ bộ chiều dài khoảng 349km, đi qua địa bàn 7 địa phương

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, mục tiêu đầu tư nhằm hình thành tuyến đường Vành đai cao tốc hiện đại, đồng bộ, kết nối hiệu quả giữa Thủ đô Hà Nội với các địa phương trong vùng, khu đô thị, khu công nghiệp và khu trung tâm logistics. Đáp ứng nhu cầu vận tải, mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh và giảm áp lực giao thông, ô nhiễm môi trường.

Về phạm vi, quy mô đầu tư, dự án có tổng chiều dài khoảng 349km, đi qua địa bàn 7 địa phương. Tuyến chính cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100-120km/giờ; đường song hành quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60-80km/giờ.

Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Về hình thức đầu tư, dự án đã nghiên cứu phương án đầu tư theo phương thức đầu tư đối tác công tư (PPP) và hình thức đầu tư công. Kết quả tính toán sơ bộ cho thấy, phương án tài chính đối với phương thức đầu tư PPP chưa bảo đảm tính khả thi.

Trên cơ sở phân tích ưu, nhược điểm các hình thức đầu tư, để góp phần giảm chi phí logistics, thực hiện mục tiêu tăng trưởng "2 con số", Chính phủ đề xuất trước mắt đầu tư dự án theo hình thức đầu tư công, triển khai thu phí sau khi hoàn thành tương tự dự án cao tốc bắc-nam phía đông; quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi tiếp tục nghiên cứu khả năng đầu tư theo phương thức PPP.

Sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án khoảng 288.268 tỷ đồng, bao gồm phần tuyến chính cao tốc khoảng 215.192 tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách Trung ương; phần đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng, thực hiện bằng vốn ngân sách địa phương.

Chính phủ dự kiến bố trí cho dự án trong giai đoạn 2026-2030 khoảng 59.700 tỷ đồng, phương án đầu tư như: chuẩn bị đầu tư toàn tuyến (349km) làm cơ sở huy động nguồn vốn đầu tư.

Quang cảnh phiên họp ở hội trường sáng 6/8. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Với với phần tuyến chính cao tốc: đầu tư khoảng 116km đoạn tuyến phía đông (từ cầu Thái Hà đến cao tốc Bắc Giang Lạng Sơn) có nhu cầu vận tải cao, có tiềm năng mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ, logistics, phù hợp khả năng cân đối vốn, quy mô 6 làn xe, đầu tư công.

Đối với đường song hành: phạm vi, quy mô, thời điểm đầu tư được xác định bảo đảm phù hợp với khả năng cân đối vốn ngân sách địa phương.

Về dự kiến tiến độ thực hiện dự án, chuẩn bị đầu tư dự án từ năm 2026, thực hiện dự án năm 2027, cơ bản hoàn thành công trình năm 2030. Các đoạn còn lại trong giai đoạn 2026-2030 tiếp tục huy động các nguồn vốn để ưu tiên đầu tư sớm, phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Dự án đề xuất áp dụng 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc biệt bao gồm: 8 chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án liên quan: thẩm quyền quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư; thẩm định khả năng cân đối vốn cho dự án; công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bãi đổ chất thải rắn xây dựng; chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác; chỉ định thầu; điều chỉnh các quy hoạch có liên quan; giá trị tăng thêm từ khu vực dọc tuyến đường dự án.

Hai chính sách mới gồm: công tác bồi thường, hỗ trợ đối với doanh nghiệp bị thu hồi đất sản xuất; thẩm quyền quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư.

Đề nghị bổ sung làm rõ nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn, tiến độ bố trí vốn

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, dự án đáp ứng tiêu chí quan trọng quốc gia; hồ sơ cơ bản đáp ứng yêu cầu; đề nghị rà soát thống nhất về số liệu trong toàn bộ hồ sơ và phụ lục kèm theo dự thảo nghị quyết trước khi trình Quốc hội biểu quyết.

Về tổng mức đầu tư, nguồn vốn, đất đai và vật liệu, giai đoạn 2026-2030 mới dự kiến bố trí 59.700 tỷ đồng (tương ứng 27,7% nhu cầu vốn ngân sách Trung ương). Còn lại 155.492 tỷ đồng vốn Trung ương và toàn bộ vốn địa phương chưa rõ nguồn, khả năng cân đối.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung làm rõ nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn, tiến độ bố trí vốn, khả năng cân đối và bố trí vốn của ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, nhất là các địa phương dự kiến được giao số vốn lớn như Hà Nội, Hải Phòng theo từng giai đoạn.

Cùng với đó, đánh giá kỹ tác động đến kế hoạch đầu tư công trung hạn và nhu cầu vốn cho nhiều dự án quốc gia quan trọng khác đang được triển khai trong cùng giai đoạn này.

Đồng thời, bổ sung đầy đủ các văn bản cam kết của 7 địa phương có dự án đi qua về khả năng tiến độ bố trí vốn ngân sách địa phương cho phần đường song hành và công tác bồi thường hỗ trợ tái định cư.

Có ý kiến cho rằng trường hợp chỉ cân đối được 59.700 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, đề nghị Chính phủ nghiên cứu đầu tư giai đoạn 1 của dự án tương ứng với số vốn và khả năng cân đối vốn để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Đồng thời, tuân thủ pháp luật đầu tư công và quy định 189 của Trung ương và hướng dẫn 63 của Ban Chỉ đạo Trung ương.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát số liệu đất lúa, đất rừng, đất quốc phòng, số hộ bị ảnh hưởng, tái định cư; chuẩn bị quỹ đất, hạ tầng tái định cư và giải pháp ổn định sinh kế; có phương án tổng thể về vật liệu xây dựng, bãi đổ thải, bảo đảm nguồn cung hợp pháp, kiểm soát tác động môi trường…