Đề xuất tăng vốn đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng lên tổng hơn 289.300 tỷ đồng

Điều chỉnh quy hoạch, bổ sung nhiều hạng mục mới

Tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Tờ trình việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo phương án mới, Chính phủ đề xuất bổ sung khoảng 8,4 km đoạn tuyến Yên Viên - Gia Lâm, đồng thời chuyển ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm nhằm phù hợp với quy hoạch phát triển đô thị và tổ chức vận tải.

Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất sáng 6/8. Ảnh: Media Quốc hội

Cùng với đó, đoạn Nam Hải Phòng - Lạch Huyện được điều chỉnh từ tuyến chính thành tuyến nhánh để phù hợp với phương án khai thác và quy hoạch mới. Dự án cũng bổ sung hai tuyến nhánh kết nối với hệ thống đường sắt hiện hữu tại các ga trên tuyến, đồng thời điều chỉnh đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ phương án đầu tư đường đơn theo phân kỳ sang đầu tư hoàn thiện đường đôi ngay trong giai đoạn đầu.

Đối với các tuyến nhánh kết nối cảng biển, Chính phủ đề xuất sử dụng đầu máy diesel thay cho sức kéo điện nhằm nâng cao hiệu quả khai thác và phù hợp với nhu cầu vận tải hàng hóa.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh. Ảnh: Media Quốc hội

Trên cơ sở cập nhật quy mô đầu tư, khối lượng xây dựng, đơn giá, tỷ giá và các chính sách liên quan, sơ bộ tổng mức đầu tư được điều chỉnh lên 289.339 tỷ đồng.

Trong đó, chi phí xây lắp và thiết bị tăng hơn 51.200 tỷ đồng do bổ sung các hạng mục mới, điều chỉnh quy mô đầu tư, cập nhật thiết kế theo quy hoạch và bổ sung hệ thống điện 22kV dọc tuyến. Chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tăng gần 34.850 tỷ đồng, chủ yếu do cập nhật giá đất tại các địa phương.

Về nguồn vốn, Chính phủ đề nghị giữ nguyên cơ cấu vốn theo Nghị quyết số 187/2025/QH15 của Quốc hội.

Đề nghị làm rõ nguyên nhân tăng vốn và khả năng cân đối nguồn lực

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, việc điều chỉnh quy hoạch, quy mô đầu tư và công nghệ cơ bản phù hợp với định hướng phát triển hạ tầng chiến lược và hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Tuy nhiên, cần tiếp tục rà soát tính đồng bộ với quy hoạch địa phương, quy hoạch sử dụng đất, hệ thống đường sắt, cảng biển và logistics; đồng thời bổ sung đánh giá sơ bộ tác động môi trường tương ứng với quy mô sau điều chỉnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh: Media Quốc hội

Đối với phương án đầu tư hoàn thiện đường đôi đoạn Bắc Hồng - Nam Hải Phòng trong giai đoạn 2026-2030, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ bổ sung cơ sở tính toán ngưỡng mãn tải để làm căn cứ cho khoản chi phí tăng thêm khoảng 22.814 tỷ đồng.

Theo báo cáo thẩm tra, tổng mức đầu tư tăng thêm 86.108 tỷ đồng, tương đương 42,4%, vì vậy cần làm rõ nguyên nhân tăng vốn, tiêu chí phân loại chi phí, phương pháp xác định khối lượng, đơn giá, tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như giải pháp kiểm soát chi phí trong quá trình triển khai.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng lưu ý nhu cầu vốn giai đoạn 2026-2030 khoảng 224.586 tỷ đồng, trong khi kế hoạch mới chỉ bố trí được 148.478 tỷ đồng, còn thiếu khoảng 76.108 tỷ đồng. Bên cạnh đó, vốn vay dự kiến lên tới 179.737 tỷ đồng. Do đó, Chính phủ cần xây dựng phương án bố trí vốn phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, bảo đảm an toàn nợ công, khả năng trả nợ và có kịch bản xử lý nếu không thu xếp đủ nguồn vốn vay.

Ngoài ra, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ hiệu quả tài chính của dự án, phương án doanh thu, chi phí vận hành, bảo trì, khả năng thu hồi vốn và hiệu quả khai thác của từng tuyến nhánh.