Đề xuất hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công

Sáng 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình.

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc xây dựng luật hợp nhất nhằm khắc phục những bất cập do Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công đang được điều chỉnh bởi hai đạo luật riêng biệt, đồng thời tạo sự liên kết giữa kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công.

Theo dự thảo, kế hoạch đầu tư công trung hạn sẽ được tích hợp vào kế hoạch tài chính 5 năm; kế hoạch đầu tư công hằng năm được gắn với dự toán ngân sách nhà nước hằng năm. Các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách cho chi thường xuyên và chi đầu tư cũng được định hướng thống nhất.

Dự luật cơ bản kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời chỉ giữ ở cấp luật những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội và mang tính nguyên tắc. Một số nội dung về trình tự, thủ tục, tiêu chí phân loại dự án và các vấn đề thường xuyên thay đổi sẽ được giao Chính phủ quy định chi tiết để tăng tính linh hoạt trong điều hành.

Chính phủ cũng đề xuất đơn giản hóa quy trình, giảm báo cáo và chi phí tuân thủ; mở rộng khả năng sử dụng nguồn tăng thu trong quá trình điều hành ngân sách; điều chỉnh cơ chế sử dụng dự phòng và quỹ dự trữ tài chính để ứng phó với các tình huống cấp bách.

Dự kiến dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với sự cần thiết xây dựng luật hợp nhất.

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị việc hợp nhất không chỉ dừng ở việc ghép các quy định của hai luật mà phải thực sự xử lý những điểm giao thoa, chồng chéo, đồng thời hình thành quy trình thống nhất từ lập dự toán, phân bổ, thực hiện đến quyết toán ngân sách và đầu tư công.

Một yêu cầu được nhấn mạnh là chuyển mạnh sang quản lý đầu tư công dựa trên kết quả. Việc phân bổ vốn cần căn cứ vào hiệu quả kinh tế - xã hội của từng chương trình, dự án, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan và người đứng đầu trong việc bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn.

Cơ quan thẩm tra cũng đồng tình với định hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trong đó có việc giao UBND cấp tỉnh quyết định chuyển nguồn chi đầu tư công đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương. Tuy nhiên, việc phân cấp phải đi kèm điều kiện, phạm vi áp dụng rõ ràng và cơ chế báo cáo, giám sát của HĐND nhằm bảo đảm công khai, minh bạch.

Đối với các đề xuất liên quan đến tăng thu, dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính, chuyển nguồn và kiểm soát hiệu quả đầu tư công, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện để bảo đảm tính thống nhất, minh bạch và khả thi.

Theo cơ quan thẩm tra, mục tiêu cuối cùng của việc hợp nhất hai luật phải là tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực nhà nước, thay vì chỉ đơn thuần thay đổi cấu trúc pháp luật.