Đề xuất mới về quỹ bình ổn giá xăng dầu

Quỹ bình ổn giá xăng dầu dự kiến được bãi bỏ

Tại dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu mới nhất, Bộ Công thương đề xuất bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu khỏi danh mục các biện pháp bình ổn giá, đồng thời chấm dứt việc trích lập và chi sử dụng Quỹ này từ ngày 1/1/2027.

Riêng nguồn tạm ứng ngân sách theo Nghị quyết 69/NQ-CP về triển khai thực hiện chi tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách Trung ương năm 2025 được xử lý theo phương án hoàn trả.

Theo dự thảo, để bảo đảm hoàn trả ngân sách, nếu dự tính đến đầu năm 2027, số dư Quỹ được tạm ứng tại các doanh nghiệp đầu mối chưa đủ trả lại ngân sách, Bộ Công Thương tiếp tục điều hành trích lập đến khi đủ hoàn trả.

Sau khi hoàn tất việc xử lý quỹ, số dư thặng dư nếu còn phải được nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước trong vòng 15 ngày làm việc kể từ khi Chính phủ phê duyệt báo cáo quyết toán quỹ. Trước đó vào tháng 3/2026, trước biến động mạnh của thị trường xăng dầu thế giới, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 69/NQ-CP quyết định triển khai thực hiện chi tạm ứng 8.000 tỷ đồng cho quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 theo đề nghị của Bộ Tài chính.

Tại dự thảo lần này, Bộ Công Thương cũng quy định thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác của số liệu; nghiêm túc thực hiện phong tỏa tài khoản quỹ bình ổn giá.

Nếu doanh nghiệp chậm quyết toán quá 60 ngày sẽ bị đình chỉ kinh doanh tạm thời, quá 90 ngày sẽ bị thu hồi Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu.

Hành vi tẩu tán, chiếm dụng tiền từ quỹ bình ổn giá xăng dầu sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc nộp trả số tiền tẩu tán, chiếm dụng và chuyển hồ sơ sang cơ quan có thẩm quyền để xử lý hình sự.

Góp ý cho dự thảo, VCCI ghi nhận việc dự thảo đã xác định thời điểm chấm dứt trích lập, chi sử dụng quỹ, trừ trường hợp tiếp tục trích lập để hoàn trả nguồn tạm ứng ngân sách.

Tuy nhiên, theo VCCI để bảo đảm yêu cầu “công khai, minh bạch, không phát sinh khoảng trống pháp lý” tại Thông báo số 488/TB-VPCP, một số nội dung cần được hoàn thiện. Mốc chấm dứt cố định ngày 01/01/2027 có thể không trùng với ngày Nghị định có hiệu lực, trong khi thời điểm chốt số dư và phạm vi kiểm toán được xác định đến hết ngày liền kề trước ngày Nghị định có hiệu lực. Nếu các mốc này khác nhau, cần quy định rõ việc trích lập, chi sử dụng, quản lý và đối chiếu số dư trong giai đoạn chuyển tiếp.

Dự thảo cũng chưa quy định thời hạn hoàn trả số dư âm, tức phần vốn doanh nghiệp đã ứng để thực hiện bình ổn giá theo điều hành của Nhà nước, cũng chưa quy định rõ thời hạn chuyển nộp số dư dương tại điểm a, điểm b khoản 4. Phạm vi kiểm toán “kể từ khi phát sinh” cần được làm rõ đối với những nội dung, số liệu đã được cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước kiểm tra và kết luận, tránh yêu cầu thực hiện lại nhưng vẫn bảo đảm kiểm toán đầy đủ phần chưa được xác nhận.

Đáng lưu ý, khoản 7 quy định đình chỉ kinh doanh tạm thời khi chậm quyết toán quá 60 ngày và thu hồi Giấy xác nhận khi quá 90 ngày. VCCI cho rằng hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục cần được rà soát theo Luật Xử lý vi phạm hành chính và pháp luật chuyên ngành. Quy định phong tỏa tài khoản cũng cần làm rõ thời điểm, phạm vi và cơ chế chuyển nộp tiền trong thời gian phong tỏa.

Do đó, VCCI đề nghị cần gắn thời điểm chấm dứt trích lập, chi sử dụng quỹ với ngày Nghị định có hiệu lực hoặc bổ sung quy định bảo đảm căn cứ pháp lý và cơ chế đối chiếu số dư trong giai đoạn chuyển tiếp

Đối với khoản trích lập để hoàn trả tạm ứng, quy định rõ chủ thể chịu nghĩa vụ, cơ sở tính, cách hạch toán và phản ánh vào giá bán, mức trích tối đa, thời hạn tối đa và nghĩa vụ công khai định kỳ số dư; Sử dụng kết quả kiểm toán độc lập để đối chiếu, xác định nghĩa vụ theo cả hai chiều, quy định rõ giá trị khoản phải nộp, khoản được hoàn trả thay cho cách diễn đạt “nhiều hơn”, “ít hơn” đối với số dư âm; trường hợp có kết luận của cơ quan có thẩm quyền thì xử lý theo điểm d khoản 4 Điều 33.

VCCI cũng kiến nghị cho phép kế thừa số liệu, nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, kết luận và xác nhận đầy đủ, kiểm toán bổ sung phần chưa được xác nhận, trừ trường hợp có dấu hiệu sai lệch hoặc yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền; quy định thời hạn chuyển nộp số dư dương, thời hạn hoàn trả số dư âm và quy trình đối chiếu, quyết toán thống nhất;

Thay chế tài đình chỉ kinh doanh, thu hồi Giấy xác nhận tại khoản 7 bằng việc dẫn chiếu pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp tài chính phù hợp như tính lãi chậm nộp, cưỡng chế thu hồi theo căn cứ, thẩm quyền và thủ tục do pháp luật quy định; đồng thời xác định rõ mốc tính thời hạn, trách nhiệm của từng chủ thể và loại trừ trường hợp chậm vì lý do khách quan không thuộc trách nhiệm của thương nhân.