Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài để “làm sạch” nhanh mã số thuế

Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Quốc hội và Nghị quyết của Chính phủ về ban hành chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện pháp luật về quản lý thuế, đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu.

Một trong những nội dung đáng chú ý được Bộ Tài chính đề xuất tại các dự thảo Nghị quyết là xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp của khoản nợ lệ phí môn bài, đồng thời miễn việc khai, nộp lệ phí môn bài đối với nghĩa vụ chưa thực hiện theo điều kiện quy định.

Công chức Thuế cơ sở 9 tỉnh Nghệ An rà soát thông tin doanh nghiệp, hộ kinh doanh phục vụ làm sạch mã số thuế. Ảnh: Đức Thanh

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến ngày 31/12/2025, có khoảng 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài, với tổng số tiền khoảng 1.450 tỷ đồng. Đây là các khoản nghĩa vụ đã được xác định, hạch toán và đang được theo dõi trên hệ thống thông tin quản lý thuế.

Từ ngày 1/1/2026, lệ phí môn bài đã chấm dứt thu theo Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội. Tuy nhiên, các khoản nợ phát sinh trước thời điểm này vẫn được cơ quan thuế theo dõi. Các khoản nợ lệ phí môn bài chủ yếu tập trung ở doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Theo phân tích của Bộ Tài chính, trong nhiều trường hợp, chi phí theo dõi, đôn đốc và cưỡng chế để thu nợ còn lớn hơn số tiền có thể thu hồi. Do đó, việc tiếp tục duy trì các khoản nợ này cũng làm gia tăng chi phí quản lý, gây khó khăn cho quá trình hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Trước thực trạng trên, Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp của khoản nợ lệ phí môn bài theo phạm vi, điều kiện được quy định tại dự thảo Nghị quyết. Đồng thời đề xuất miễn việc khai, nộp lệ phí môn bài đối với người nộp thuế có nghĩa vụ phát sinh đến hết ngày 31/12/2025 nhưng chưa thực hiện khai, nộp và chưa được hạch toán trên hệ thống quản lý thuế.

Tuy nhiên, việc áp dụng phải đáp ứng các điều kiện cụ thể, không đồng nghĩa với việc tất cả người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài đều được xóa nợ.

Đề xuất xóa tiền chậm nộp, giảm mức phạt

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính còn đề xuất cơ chế xử lý tiền chậm nộp đối với người nộp thuế đã ngừng hoạt động ở (trạng thái 03, 06).

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng số nợ thuế của người nộp thuế thuộc hai trạng thái này khoảng 27.805 tỷ đồng. Trong đó, nợ gốc khoảng 18.090 tỷ đồng, chiếm 65%; tiền chậm nộp khoảng 9.715 tỷ đồng, chiếm 35%.

Phân theo từng nhóm, người nộp thuế thuộc trạng thái 03 có tổng số nợ khoảng 12.362 tỷ đồng, gồm 7.881 tỷ đồng nợ gốc và 4.481 tỷ đồng tiền chậm nộp. Đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 06, tổng số nợ khoảng 15.444 tỷ đồng, gồm 10.210 tỷ đồng nợ gốc và 5.234 tỷ đồng tiền chậm nộp.

Bộ Tài chính cho biết, phần lớn người nộp thuế thuộc hai trạng thái này đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, không còn tài sản, nguồn thu hoặc không thể liên hệ với người đại diện để thực hiện các biện pháp thu hồi nợ.

Mặc dù không còn hoạt động thực tế, tiền chậm nộp vẫn tiếp tục phát sinh, làm gia tăng số nợ trên hệ thống quản lý thuế. Điều này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý, mà còn làm tăng chi phí theo dõi và xử lý các khoản nợ khó có khả năng thu hồi.

Vì vậy, Bộ Tài chính đề xuất xóa tiền chậm nộp đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06, theo các điều kiện, trình tự và thủ tục quy định trong dự thảo Nghị quyết.

Việc xóa tiền chậm nộp không đồng nghĩa với xóa toàn bộ số thuế nợ gốc. Chính sách được thiết kế nhằm xử lý các khoản tiền chậm nộp tồn đọng, đồng thời bảo đảm trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định. Theo dự thảo, việc thực hiện các chính sách đặc thù này có thời hạn, dự kiến đến hết ngày 30/6/2028.

Bên cạnh các đề xuất nêu trên, Bộ Tài chính còn đề xuất chính sách đặc thù về mức phạt tiền vi phạm hành chính đối với người nộp thuế đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế.

Theo đề xuất của Bộ Tài chính, trường hợp doanh nghiệp/tổ chức đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu, thì được áp dụng mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo mức phạt tiền bằng 30%, 50% hoặc 70% mức phạt tiền theo quy định tại Điều 13 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung (nếu có) tương ứng với thời điểm hoàn thành hồ sơ trong thời hạn thực hiện Nghị quyết.

Tuy nhiên, chính sách đặc thù về mức phạt tiền vi phạm hành chính không áp dụng đối với hành vi có dấu hiệu trốn thuế hoặc trường hợp người nộp thuế đang bị thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử về hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp.

Nêu quan điểm về chủ trương này, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam cho rằng, nếu được thông qua, chính sách sẽ giúp tháo gỡ điểm nghẽn lớn cho “Chiến dịch làm sạch mã số thuế” mà ngành Thuế đang triển khai và đẩy nhanh tiến độ giải thể các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ lâu.

Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam khuyến nghị, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh có mã số thuế ở trạng thái 03 và 06 nên chủ động rà soát tình trạng pháp lý, nghĩa vụ thuế, hồ sơ khai thuế còn thiếu và chuẩn bị các thủ tục cần thiết để sẵn sàng thực hiện khi chính sách có hiệu lực.