Kế hoạch áp 'thuế xuất cảnh' của Italy khiến giới giàu nước ngoài lo ngại

Ảnh minh họa - Ảnh: Alamy

Trong dự thảo ngân sách năm 2027 trình Quốc hội vào cuối tuần trước, liên minh cầm quyền gồm 3 đảng do Thủ tướng Giorgia Meloni đứng đầu đề xuất áp thuế xuất cảnh đối với những người chuyển nơi cư trú từ Italy ra nước ngoài. Chính phủ của bà Meloni cho biết sắc thuế này nhằm vào giới “siêu giàu”.

TỪ ƯU ĐÃI THUẾ ĐẾN THUẾ XUẤT CẢNH

Theo đề xuất, những người sở hữu tài sản trị giá từ 800.000 euro (khoảng 894.000 USD) trở lên khi rời khỏi Italy sẽ phải nộp thuế 26% đối với khoản lãi trên sổ sách. Đây là phần chênh lệch giữa giá trị hiện tại của tài sản và giá mua ban đầu, dù chủ sở hữu chưa bán tài sản để thu lãi thực tế. Quy định này áp dụng với những người đã là đối tượng cư trú thuế tại Italy ít nhất 6 năm trong 10 năm liền trước khi rời đi.

Tuy nhiên, người nộp thuế có thể được hoàn lại khoản tiền đã đóng nếu không bán tài sản tài chính trong một số năm sau khi chuyển ra nước ngoài.

Đề xuất của Italy được đưa ra trong bối cảnh nhiều chính phủ và chính quyền địa phương trên thế giới đang xem xét lại cách đánh thuế người giàu. Ngày thứ Ba (3/11), cử tri bang California của Mỹ bỏ phiếu về việc có áp thuế tài sản một lần ở mức 5% đối với các tỷ phú hay không.

Các luật sư chuyên về tài sản tư nhân cảnh báo rằng nếu được Quốc hội thông qua, thuế xuất cảnh có thể làm giảm sức hấp dẫn của Italy đối với giới siêu giàu toàn cầu và các chuyên gia, đồng thời khiến họ ngần ngại gắn bó lâu dài với nước này.

“Đây thực sự là một thay đổi lớn, và nhiều người đang sống tại Italy, dù mới chuyển đến hay đã định cư từ lâu, sẽ rất lo lắng”, ông Charlie Sosna, Trưởng bộ phận tài sản tư nhân và thuế tại công ty luật Mishcon de Reya, nhận định với tờ Financial Times.

Theo Financial Times, trong thập kỷ qua, Italy đã triển khai nhiều ưu đãi thuế để thu hút các chuyên gia có thu nhập cao và người nước ngoài giàu có đến sinh sống, nhằm khắc phục tình trạng chảy máu chất xám kéo dài.

Nổi bật nhất là chế độ thuế khoán, cho phép người nước ngoài giàu có chuyển đến Italy nộp một khoản thuế cố định hàng năm cho toàn bộ tài sản và thu nhập ở nước ngoài trong thời hạn 15 năm. Khi được triển khai vào năm 2017, mức thuế này là 100.000 euro (khoảng 112.000 USD) mỗi năm.

Những năm gần đây, Rome cũng dành ưu đãi thuế cho lao động có chuyên môn mới chuyển đến, bao gồm người Italy từ nước ngoài trở về. Theo đó, trong 5 năm, nhóm này chỉ phải nộp thuế thu nhập đối với một phần tiền lương.

Tuy nhiên, trong 2 năm qua, Chính phủ của bà Meloni đã hai lần nâng mức thuế khoán, giữa lúc ngày càng có nhiều ý kiến phản đối làn sóng người nước ngoài siêu giàu đổ về Milan, trung tâm tài chính của Italy. Hiện mức thuế áp dụng với người mới chuyển đến là 300.000 euro (khoảng 335.000 USD) mỗi năm.

“Ngay từ trước đó, khách hàng của chúng tôi nhìn chung đã băn khoăn khi chuyển đến Italy, vì họ thấy nơi này thiếu ổn định và khó lường”, ông Sosna nói. Theo ông, sau những lần điều chỉnh thuế khoán gần đây, đề xuất thuế xuất cảnh càng khiến họ phải cân nhắc kỹ hơn các lựa chọn của mình.

Về nguồn thu, thuế xuất cảnh được dự báo chỉ mang lại cho Rome 3,7 triệu euro (khoảng 4,1 triệu USD) vào năm 2027. Khoản thu này dự kiến tăng lên hơn 6,7 triệu euro (khoảng 7,5 triệu USD) mỗi năm trong 4 năm tiếp theo, trước khi giảm còn 3,4 triệu euro (khoảng 3,8 triệu USD) mỗi năm từ năm 2032, khi những người đã rời Italy có thể bắt đầu yêu cầu hoàn thuế.

NHIỀU ĐIỂM CÒN BỎ NGỎ

Ông Maurizio Fresca, luật sư thuế cấp cao tại công ty luật Chiomenti có trụ sở ở Rome, cho rằng đề xuất của Chính phủ Italy vẫn còn nhiều điểm chưa rõ. Chẳng hạn, chưa rõ thuế xuất cảnh sẽ được áp dụng ra sao đối với những người đang hưởng chế độ thuế khoán và các ưu đãi khác, cũng như phạm vi đánh thuế chỉ bao gồm tài sản tại Italy hay cả tài sản trên toàn cầu.

“Hiện nhiều điểm vẫn hoàn toàn chưa rõ ràng, nhưng có cơ sở để tin rằng một số vấn đề còn bỏ ngỏ sẽ được giải quyết trong vài tuần tới. Chúng ta mới ở giai đoạn đầu của quy trình lập pháp. Dự thảo còn phải được Quốc hội xem xét, và trong quá trình đó có thể sẽ có các sửa đổi, làm rõ”, ông Fresca nói.

Riêng với nhóm nộp thuế khoán, ông Marco Cerrato, luật sư tại công ty luật Maisto e Associati, cho biết dự thảo dường như không áp dụng đối với tài sản ở nước ngoài của họ, song điểm này vẫn cần được làm rõ. Dù vậy, ông cảnh báo đề xuất này vẫn có thể khiến những người đang tính chuyển đến Italy vì lý do thuế e ngại.

Trong khi đó, ông Tim Stovold, Trưởng bộ phận thuế tại công ty kế toán Moore Kingston Smith, cho rằng đề xuất có thể khiến nhiều người rời Italy sớm, trước khi đủ 6 năm cư trú và thuộc diện phải nộp thuế xuất cảnh.

“Điều này sẽ khiến Italy trở thành điểm đến kém hấp dẫn hơn nhiều đối với những người muốn định cư lâu dài”, ông Stovold nhận định.

Hiện nhiều quốc gia khác cũng áp thuế xuất cảnh đối với người giàu chuyển ra nước ngoài sinh sống. Tại Mỹ, những người có tài sản ròng trên 2 triệu USD khi từ bỏ thẻ xanh nhân tại Mỹ, tức thẻ thường trú, hoặc quốc tịch Mỹ phải nộp thuế đối với khoản lãi trên sổ sách của toàn bộ tài sản, dù tài sản đó nằm ở bất kỳ đâu trên thế giới.

Tại châu Âu, Pháp áp thuế xuất cảnh với những người đã cư trú tại nước này ít nhất 6 trong 10 năm trước khi rời đi và sở hữu cổ phần, chứng khoán có tổng giá trị từ 800.000 euro (khoảng 894.000 USD) trở lên, hoặc nắm ít nhất 50% lợi nhuận của một công ty. Thuế được tính trên khoản lãi chưa thực hiện vào ngày trước khi người nộp thuế rời Pháp.

Tây Ban Nha áp dụng thuế xuất cảnh từ năm 2015, nhắm vào những người đã cư trú ít nhất 10 trong 15 năm trước khi rời đi và sở hữu cổ phần, chứng chỉ quỹ có tổng giá trị thị trường trên 4 triệu euro (khoảng 4,5 triệu USD). Theo hãng tin Bloomberg, Đức, Na Uy và Bỉ cũng đã mở rộng hoặc đang cân nhắc mở rộng thuế xuất cảnh.

Tại châu Á, Nhật Bản áp thuế xuất cảnh từ ngày 1/7/2015 đối với những người đã sinh sống tại nước này hơn 5 trong 10 năm trước khi rời đi và sở hữu tài sản tài chính có tổng giá trị từ 100 triệu yên trở lên. Nếu quay lại Nhật Bản trong vòng 5 năm và vẫn giữ các tài sản này, người nộp thuế có thể đề nghị hủy khoản thuế hoặc được hoàn lại nếu đã nộp trước khi rời đi.