Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp với doanh nghiệp chờ giải thể

Tại dự thảo Nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý tiền thuế nợ nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện pháp luật về quản lý thuế, đáp ứng yêu cầu cấp bách về trao đổi thông tin theo yêu cầu, Bộ Tài chính đề xuất các chính sách xử lý nợ đối với người nộp thuế ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế (trạng thái 06).

Đối tượng áp dụng là người nộp thuế thuộc trường hợp phải nộp lệ phí môn bài theo quy định, được cơ quan thuế xác định ở trạng thái 03 hoặc 06.

Dự thảo không áp dụng đối với khoản tiền thuế nợ liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc khoản tiền thuế nợ liên quan đến vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử. Trường hợp người nộp thuế có phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc nghĩa vụ thuế từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong thời gian không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký hoặc ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế cũng thuộc diện loại trừ, trừ việc xử lý lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 1 dự thảo.

(Ảnh minh họa)

Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài phát sinh đến hết năm 2025

Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài phát sinh đến hết ngày 31/12/2025 đã được hạch toán, theo dõi trên Hệ thống thông tin quản lý thuế.

Cơ quan thuế căn cứ cơ sở dữ liệu quản lý thuế để thực hiện xóa nợ trên hệ thống đối với các khoản nợ thuộc diện được xử lý theo quy định.

Lý giải đề xuất này, Bộ Tài chính cho biết chính sách thu lệ phí môn bài đã chấm dứt từ ngày 1/1/2026 theo Nghị quyết số 198/2025/QH15, nhưng cơ quan thuế vẫn phải theo dõi và thu hồi các khoản nợ phát sinh đến hết năm 2025.

Khoản nợ này chủ yếu tập trung ở doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Trong nhiều trường hợp, chi phí theo dõi, đôn đốc và cưỡng chế lớn so với số tiền có thể thu hồi.

Đến ngày 31/12/2025, khoảng 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài, với tổng số tiền khoảng 1.450 tỷ đồng. Đây là các khoản nghĩa vụ đã được xác định, hạch toán và theo dõi trên Hệ thống thông tin quản lý thuế.

Theo Bộ Tài chính, nợ lệ phí môn bài qua nhiều năm làm tăng chi phí hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, khiến nhiều người nộp thuế không đủ khả năng tài chính hoặc không có động lực xử lý nghĩa vụ, tiếp tục tồn tại ở trạng thái 03, 06.

Xóa tiền chậm nộp có điều kiện, tạo động lực xử lý mã số thuế

Bên cạnh đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, Bộ Tài chính đề xuất xóa tiền chậm nộp đối với người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định tại dự thảo.

Các khoản tiền chậm nộp được đề xuất xử lý gồm tiền chậm nộp phát sinh đến ngày người nộp thuế hoàn thành việc nộp đủ tiền thuế nợ gốc vào ngân sách nhà nước và tiền chậm nộp còn nợ trong trường hợp người nộp thuế đã thanh toán đủ hoặc không còn tiền thuế nợ gốc trước ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành.

Để được xóa tiền chậm nộp, người nộp thuế phải nộp đầy đủ hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. Hồ sơ phải được cơ quan thuế tiếp nhận chậm nhất vào ngày kết thúc thời hạn áp dụng Nghị quyết.

Đồng thời, người nộp thuế phải thanh toán đủ tiền thuế nợ gốc chậm nhất vào ngày kết thúc thời hạn áp dụng Nghị quyết. Trường hợp không còn tiền thuế nợ gốc phải thanh toán, điều kiện này được xác định trên cơ sở dữ liệu đã được cơ quan thuế đối chiếu, xác nhận.

Tiền thuế nợ gốc được xác định theo dự thảo gồm tiền thuế, tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan quản lý thuế thực hiện và các khoản thu khác theo quy định tại điểm a, b khoản 1 Điều 38 Luật Quản lý thuế, không bao gồm khoản nợ lệ phí môn bài được xóa theo Điều 4 dự thảo.

Đối với người nộp thuế đã được xóa tiền chậm nộp theo Nghị quyết số 94/2019/QH14, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện nêu trên thì cơ quan có thẩm quyền đã quyết định xóa nợ theo Nghị quyết số 94/2019/QH14 không phải thực hiện thủ tục hủy quyết định xóa tiền chậm nộp đã ban hành.

Theo Bộ Tài chính, tổng số nợ của người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 khoảng 27.805 tỷ đồng, gồm nợ gốc khoảng 18.090 tỷ đồng và tiền chậm nộp khoảng 9.715 tỷ đồng.

Trong đó, người nộp thuế ở trạng thái 03 có tổng nợ khoảng 12.362 tỷ đồng, gồm 7.881 tỷ đồng nợ gốc và 4.481 tỷ đồng tiền chậm nộp. Người nộp thuế ở trạng thái 06 có tổng nợ khoảng 15.444 tỷ đồng, gồm 10.210 tỷ đồng nợ gốc và 5.234 tỷ đồng tiền chậm nộp.

Phân theo thời điểm phát sinh, tiền chậm nộp trước ngày 1/7/2020 khoảng 5.000 tỷ đồng; phát sinh từ ngày 1/7/2020 khoảng 4.715 tỷ đồng.

Bộ Tài chính cho biết, người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 phần lớn đã ngừng hoạt động trong thời gian dài, không còn tài sản, nguồn thu hoặc không thể liên hệ với người đại diện để thực hiện các biện pháp thu hồi. Trong khi đó, tiền chậm nộp tiếp tục phát sinh, làm tăng số nợ trên hệ thống.

Theo quy định hiện hành được Bộ Tài chính nêu tại dự thảo, người nộp thuế phải thanh toán toàn bộ nợ gốc và tiền chậm nộp trong nhiều năm trước khi được khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Đối với những trường hợp không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ, việc hoàn tất thủ tục tiếp tục gặp khó khăn, trong khi tiền chậm nộp tăng lên và khả năng tuân thủ giảm.

Bộ Tài chính đánh giá, việc xử lý nợ lệ phí môn bài có thể làm giảm khoảng 1.450 tỷ đồng nợ gốc lệ phí môn bài đã được hạch toán, theo dõi trên Hệ thống thông tin quản lý thuế. Tiền chậm nộp tương ứng sẽ được xác định riêng khi người nộp thuế nộp lệ phí môn bài.

Ngoài ra, với gần 2 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 chưa được hạch toán nghĩa vụ lệ phí môn bài trong thời gian ngừng hoạt động, dự kiến có thể phát sinh khoảng 15.000 tỷ đồng tiền lệ phí môn bài nếu toàn bộ số người nộp thuế này quay lại thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Tuy nhiên, Bộ Tài chính lưu ý đây là con số giả định, không phải số nợ chắc chắn có thể thu hồi.

Việc xử lý tiền chậm nộp của nhóm người nộp thuế ở trạng thái 03, 06 có tác động giảm số nợ đang theo dõi khoảng 9.715 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây không phải số thu chắc chắn có thể thu hồi do nhiều người nộp thuế đã ngừng hoạt động, mất dấu, không còn tài sản hoặc nguồn thu.

Theo Bộ Tài chính, chính sách tháo gỡ khó khăn có điều kiện có thể tạo động lực để người nộp thuế nộp nợ gốc, qua đó chuyển một phần nợ khó thu thành số thu thực tế, đồng thời giảm chi phí quản lý nợ.