Đề xuất giảm 70% tiền phạt chậm nộp tờ khai thuế: 'Phao cứu sinh' cho hàng loạt doanh nghiệp ngưng hoạt động

Ảnh minh họa

Điểm nhấn nổi bật nhất trong bản đề xuất lần này là cơ chế giảm mạnh tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế theo lộ trình linh hoạt, được kỳ vọng sẽ hoạt động như một "phao cứu sinh" giúp tháo gỡ gánh nặng tài chính lớn cho cộng đồng doanh nghiệp.

Cụ thể, chính sách này áp dụng đối với các doanh nghiệp, tổ chức thuộc trạng thái mã số thuế số 03, tức là đã ngừng kinh doanh nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, hoặc trạng thái số 06, bao gồm các đơn vị không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Khi các đơn vị này hoàn thành đầy đủ các hồ sơ khai thuế còn thiếu, mức xử phạt vi phạm hành chính sẽ được giảm theo từng giai đoạn cụ thể.

Trong giai đoạn từ khi nghị quyết chính thức có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2027, mức phạt áp dụng chỉ bằng 30% so với quy định thông thường, với tổng số tiền phạt dự kiến giảm lên tới khoảng 12.670 tỷ đồng. Tiếp đó, trong giai đoạn từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2027, mức phạt sẽ được nâng lên mức 50% theo quy định, giúp giảm khoảng 9.100 tỷ đồng tiền phạt. Giai đoạn cuối cùng kéo dài từ ngày 1/1/2028 đến hết ngày 30/6/2028 sẽ áp dụng mức phạt bằng 70%, tương ứng với số tiền phạt được tiết giảm khoảng 5.600 tỷ đồng.

Thông qua các cơ chế ưu đãi này, cơ quan quản lý đặt kỳ vọng sẽ thúc đẩy việc nộp bổ sung khoảng 1,6 triệu hồ sơ khai thuế đang bị tồn đọng trên hệ thống.

Bên cạnh khối doanh nghiệp, chính sách cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho các hộ và cá nhân kinh doanh. Cụ thể, hộ và cá nhân kinh doanh theo phương pháp kê khai khi hoàn thành hồ sơ còn thiếu sẽ chỉ phải nộp một nửa số tiền phạt so với quy định hiện hành. Trong khi đó, các hộ và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán dự kiến sẽ được miễn hoàn toàn khoản phạt hành chính về thủ tục thuế.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng lưu ý rõ rằng các chính sách ưu đãi này sẽ không được áp dụng đối với những vụ việc đã có quyết định xử phạt trước đó, các hành vi có dấu hiệu trốn thuế, hoặc những trường hợp đang trong quá trình thanh tra, điều tra, truy tố và xét xử về các tội danh liên quan đến gian lận thuế và hóa đơn.

Thực tế thời gian qua cho thấy, việc phải đối mặt với các khoản tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế khổng lồ chính là rào cản chi phí lớn nhất khiến nhiều chủ doanh nghiệp e ngại khi muốn quay lại hoàn tất thủ tục giải thể.

Bộ Tài chính đã đưa ra một kịch bản giả định điển hình về một doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký trong suốt 10 năm và hoàn toàn không phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh kể từ khi thành lập.

Nếu thuộc diện kê khai thuế giá trị gia tăng theo quý, doanh nghiệp này có thể phải lập bổ sung ít nhất 40 hồ sơ khai thuế và 10 hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ để có thể đóng được mã số thuế. Tổng chi phí mà đơn vị này phải gánh chịu ước tính lên tới 55 triệu đồng, trong đó riêng tiền phạt chậm nộp đã chiếm gần một nửa với khoảng 23 triệu đồng, phần còn lại là 20 triệu đồng lệ phí môn bài và 12 triệu đồng tiền chậm nộp lệ phí môn bài.

Yêu cầu pháp lý buộc doanh nghiệp phải tái tạo một khối lượng lớn tờ khai không phát sinh qua nhiều năm rồi chịu phạt nặng đã làm tăng mạnh chi phí tuân thủ và kéo dài thời gian xử lý hành chính.

Để giải quyết tận gốc vấn đề này, bên cạnh việc giảm tiền phạt, Bộ Tài chính còn đề xuất miễn nộp tờ khai đối với các kỳ không phát sinh nghĩa vụ thuế trong suốt thời gian doanh nghiệp nhận thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Đồng thời, cơ quan chức năng sẽ xem xét chấm dứt hiệu lực mã số thuế đối với những trường hợp đã ngừng hoạt động hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký từ đủ 10 năm trở lên, với điều kiện người nộp thuế không còn nợ thuế và không nằm trong diện đang bị thanh tra, điều tra, truy tố hay xét xử.

Thống kê cho thấy hiện có hơn 753.000 người nộp thuế thuộc diện ngừng hoạt động lâu năm, trong đó có khoảng 287.000 doanh nghiệp, tổ chức và 466.000 hộ, cá nhân kinh doanh. Riêng trong số các doanh nghiệp và tổ chức tồn đọng trên 10 năm, có tới 172.147 trường hợp không còn nợ thuế, chiếm khoảng 60%.

Thông qua việc công khai thông tin trên trang điện tử trong vòng 30 ngày để lấy ý kiến trước khi tiến hành đóng mã số thuế trên hệ thống, các giải pháp đồng bộ này được kỳ vọng sẽ giải phóng gánh nặng chi phí, làm sạch cơ sở dữ liệu quản lý thuế và tạo động lực thực chất để người nộp thuế hoàn thành dứt điểm các nghĩa vụ tồn đọng.