Đến Lai Châu ngắm bảo vật quốc gia đang lặng lẽ 'trơ gan cùng tuế nguyệt'

Bia Lê Lợi được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia. (Ảnh: Vietnam+)

Giữa trùng điệp núi rừng Tây Bắc, bên dòng sông Đà hùng vĩ, trên đỉnh núi Pú Huổi Chỏ, có một di tích lịch sử quốc gia thâm trầm mà linh thiêng, giản dị nhưng là nơi hội tụ linh khí non sông.

Không chỉ vậy, nơi đây còn lưu giữ một bảo vật quốc gia vô giá, một tấm bia đá có tuổi đời 6 thế kỷ - "Bia cổ hoài lai." Đó là đền thờ vua Lê Thái Tổ.

Bên dòng sông Đà huyền thoại, ngôi đền như một chấm son nổi bật giữa màu xanh ngút ngàn của trùng điệp núi rừng “nơi ven trời Tây Bắc.”

Ở đó, thời gian như quay ngược về những trận đánh hào hùng của sáu thế kỷ trước, không gian như tách biệt hoàn toàn với cuộc sống hối hả thường ngày. Ấy là nơi hội tụ của linh khí non sông, là nơi lòng người lắng lại, là dấu gạch nối giữa lịch sử-hiện tại-tương lai.

Không chỉ kiến trúc, giữa không gian linh thiêng ấy, “Bia cổ hoài lai” vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt, lặng lẽ chứng kiến những bước chuyển mình của vận nước, của giang sơn.

Bia cổ thì thầm

Câu chuyện về tấm bia bắt đầu từ mùa đông năm Tân Hợi (1431), khi vua Lê Thái Tổ thân chinh lên vùng Tây Bắc đánh dẹp cuộc nổi loạn của Đèo Cát Hãn. Sau khi bình định, nhà vua cho khắc bài thơ lên vách đá bên bờ sông Đà vừa để răn dạy các tù trưởng, phủ dụ nhân dân và cũng là một lời khẳng định đanh thép về chủ quyền bờ cõi.

Từ đó Châu Ninh Viễn đã có tên mới là Châu Phục Lễ (phục theo lễ). Bài thơ ấy chỉ vỏn vẹn có 132 chữ nhưng giá trị mà tiền nhân để lại lại mang tầm vóc của một thông điệp gửi lại muôn đời: "Đề thi khắc nham thạch – Trấn ngã Việt Tây ngung" (Khắc thơ vào núi đá - trấn giữ miền Tây nước Việt, trích lời bài thơ trên vách đá của vua Lê Lợi).

Từ đó, khối đá vô tri hóa thành linh vật canh giữ biên cương, thành nhân chứng lịch sử qua bao thăng trầm của dân tộc.

Đền thờ Vua Lê Thái Tổ tại xã Lê Lợi, tỉnh Lai Châu, có thế đất tựa lưng vào núi, mặt nhìn ra sông tạo nên một thế phong thủy vững chãi mà khoáng đạt. (Ảnh: Vietnam+)

Với tấm bia, nếu như cha ông đã tạc lên sông núi những giá trị muôn đời thì câu chuyện của hậu thế về việc dời bia cũng để lại cho dân gian biết bao thán phục.

Năm 2005, khi công trình Thủy điện Sơn La khởi công, văn bia quý giá đứng trước nguy cơ bị nhấn chìm dưới cốt ngập của lòng hồ. Nhưng với nhận thức sâu sắc rằng tâm huyết của cha ông không thể để chìm sâu vào hoang phế, năm 2012, những bàn tay, khối óc và quyết tâm của hậu thế đã tách được khối đá nguyên khối nặng 15 tấn (dài 2,62m, rộng 1,13m, cao 1,85m) khỏi vách núi mẹ, di dời về khuôn viên đền thờ, cách vị trí cũ 500m.

Hành trình ấy không chỉ đơn giản là vượt qua những thử thách của các định luật vật lý mà còn phải đối mặt với sự kiên trì, quyết tâm và lòng thành kính tuyệt đối đối với lịch sử, với truyền thống uống nước nhớ nguồn của cả dân tộc. Bởi giá trị đặc biệt ấy, ngày 22/12/2016, Bia Lê Lợi được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia.

Bia thuộc loại văn bia ma nhai (bia khắc vào vách núi), một trong những hình thức văn bia quý hiếm ở nước ta. Đây là hiện vật gốc độc bản, liên quan đến sự kiện lịch sử trọng đại và sự nghiệp của anh hùng dân tộc Lê Lợi.

Không chỉ là tác phẩm nghệ thuật có giá trị nhân văn sâu sắc, tấm bia còn là tài sản vô giá, là diện mạo văn hóa của đất nước và địa phương.

Nơi linh khí núi sông hội tụ

Đền thờ Vua Lê Thái Tổ là một di tích lịch sử quốc gia, là nơi để mỗi người tịnh tâm, nhớ về tiền nhân xây dựng cơ đồ.

Đền được dựng ngay trên đỉnh núi Pú Huổi Chỏ - chính là nơi mà cách đây gần sáu thế kỷ, vị minh quân đã từng chỉ huy hai đạo quân thủy lục cùng tiến, đánh dẹp phiến quân và trở về dừng chân khắc thơ vào đá.

Đoàn rước kiệu Vua Lê Thái Tổ theo nghi thức truyền thống từ Đền trình lên Đền chính. (Ảnh: Vietnam+)

Từ độ cao ấy, đền hướng mặt xuống dòng sông Đà cuộn chảy. Thế đất tựa lưng vào núi, mặt nhìn ra sông tạo nên một thế phong thủy vững chãi mà khoáng đạt.

Đứng ở sân đền, phóng tầm mắt theo triền nước mênh mang, du khách như được thấy cảnh đấng quân vương năm nào trên đỉnh cao quan sát trận địa, suy tính thế cục, quyết đoán vận mệnh biên cương.

Sáu thế kỷ sau, con cháu lại được đứng nơi ấy để ngắm nhìn giang sơn thanh bình, để hiểu hơn ý nghĩa của hòa bình, của độc lập đã được đánh đổi bằng bao máu xương.

Nhưng để chạm tới không gian ấy, không phải bước chân nào cũng đến ngay được. Lối vào đền phải vượt qua hơn trăm bậc thang đá dốc ngược, nối nhau giữa màu xanh đại ngàn, uốn mình theo sườn núi. Mỗi bước chân như chậm lại. Mỗi nhịp thở như sâu hơn.

Trăm bậc đá không chỉ là khoảng cách địa hình, mà như một phép thử của lòng kiên nhẫn, của sự thành tâm đối với tiền nhân. Người lên đền không thể vội. Phải đi từng bước. Phải tự điều chỉnh mình, loại bỏ tạp niệm trước khi bước vào không gian linh thiêng.

Không gian này đã được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia vào ngày 23/01/2017, trở thành một điểm đến văn hóa-tâm linh thu hút đông đảo du khách đến chiêm bái.

Nơi đặt bia đá trong khuôn viên Đền thờ Vua Lê Thái Tổ. (Ảnh: Vietnam+)

Hằng năm, vào ngày 11 tháng Giêng âm lịch, Lễ hội Đền thờ Vua Lê Thái Tổ được tổ chức trang trọng. Đó không chỉ là nghi thức dâng hương tưởng niệm anh hùng dân tộc, mà còn là dịp hội tụ văn hóa của các dân tộc trên địa bàn.

Tiếng chiêng, tiếng trống, sắc màu trang phục truyền thống hòa vào nhau giữa núi rừng, tạo nên một không gian vừa linh thiêng vừa đậm đà bản sắc. Không những vậy, nhiều du khách còn khẳng định, đền rất thiêng bởi trong năm, họ đã “cầu được.”

Dù đó chỉ là câu chuyện của niềm tin, nhưng chắc chắn rằng, đến với Đền thờ vua Lê Lợi, chúng ta sẽ thanh thản, nhẹ nhõm tâm hồn và hiệu quả công việc sẽ cao hơn rất nhiều. Bởi thế, năm 2025, Đền đón trên 1.500 lượt khách.

Hãy về với đền, đến với Vua, để được giãi bày những điều cầu ước, được chạm tay vào nét chữ của tiền nhân, được gửi lại những ưu phiền trần tục, để có một năm mới thuận lợi hanh thông.

Nhớ nhé: 11 tháng Giêng!

(Vietnam+)