Đền ơn đáp nghĩa nơi đất lửa

Thực hiện các bước để lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9.

Đảng bộ, chính quyền, quân đội và nhân dân tỉnh Quảng Trị đang tích cực tri ân người có công với cách mạng bằng những hành động thiết thực. Các lực lượng nỗ lực ngày đêm để chăm sóc chu đáo, tôn tạo khang trang nơi yên nghỉ của các Anh hùng liệt sĩ; đồng thời khẩn trương tìm kiếm, cất bốc, lấy mẫu giám định ADN nhằm sớm đưa các anh về với vòng tay người thân.

Tập trung đầu tư nâng cấp, tôn tạo

Sau thời gian dài, nhiều hạng mục, khu mộ ở các nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Đường 9 có dấu hiệu xuất hiện các vết nứt, mốc ẩm do thời tiết, khí hậu khắc nghiệt. Trước thực tế này, Trung ương, các tỉnh, thành phố trong cả nước, các tổ chức, doanh nghiệp và tỉnh Quảng Trị đã quan tâm, tập trung đầu tư nâng cấp, tôn tạo lại các khu mộ.

Dự án cải tạo, nâng cấp khu mộ liệt sĩ thành phố Hà Nội tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn được tỉnh Quảng Trị phối hợp tổ chức thực hiện với tổng mức đầu tư hơn 70 tỷ đồng từ nguồn ngân sách.

Nội dung công việc bao gồm: Cải tạo đài tưởng niệm, nhà bia tưởng niệm của khu mộ Hà Nội và Hà Tây sau hơn 17 năm hợp nhất, cùng 1.573 phần mộ liệt sĩ; hoàn thiện lại hạ tầng, nền, tường khuôn viên cho cả hai khu mộ; xây mới nhà tưởng niệm chung kết hợp không gian hành lễ, cùng với bia khắc tên các liệt sĩ. Sân hành lễ phía trước được mở rộng, tạo không gian trang trọng cho các đoàn đến dâng hương, tưởng niệm. Đường vào khu mộ Hà Tây cũng được mở rộng lên 6m. Khuôn viên cây xanh được cải tạo để kết nối hai khu mộ, tạo nên một quần thể hài hòa, tĩnh lặng. Cùng với đó, khu mộ liệt sĩ Hà Nam Ninh và Bình Trị Thiên trước đây cũng được chỉnh trang.

Những ngày này, tỉnh Phú Thọ cũng đang phối hợp tỉnh Quảng Trị thực hiện dự án cải tạo, nâng cấp khu mộ liệt sĩ của tỉnh Vĩnh Phú và tỉnh Hòa Bình trước đây tại hai nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn và Đường 9.

Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị và cơ quan chức năng đối chiếu bản đồ các vị trí thăm dò tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực Câu Nhi, xã Nam Hải Lăng.

Các hạng mục gồm: Mở rộng khuôn viên, xây mới nhà bia và khu hành lễ, cải tạo hơn 1.000 phần mộ, chỉnh trang các công trình ghi công, lát mới nền sân, nâng cấp hệ thống hạ tầng kỹ thuật, trồng cây xanh, cập nhật bảng tên công trình. Công việc đang được khẩn trương triển khai để kịp hoàn thành trong dịp kỷ niệm 52 năm Ngày Giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2027).

Mỗi công trình cải tạo, nâng cấp không chỉ làm khang trang hơn phần mộ các Anh hùng liệt sĩ, mà còn góp phần gìn giữ sự trang nghiêm, linh thiêng cho các nghĩa trang liệt sĩ trên đất Quảng Trị.

Khẩn trương từng ngày

Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm” và Công điện hỏa tốc của Thủ tướng Chính phủ ngày 8/7/2026, về việc đẩy mạnh chiến dịch, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Trị vừa tổ chức hội thảo xác minh thông tin mộ liệt sĩ tập thể tại khu vực Câu Nhi, xã Nam Hải Lăng.

Qua nghiên cứu, đối chiếu các nguồn tư liệu lịch sử trong nước, tài liệu quân sự giải mật của Hoa Kỳ, dữ liệu quy tập hài cốt liệt sĩ tại Câu Nhi qua các thời kỳ; kết quả khảo sát thực địa cùng nhiều nguồn thông tin từ nhân chứng lịch sử và người dân địa phương, hội thảo khẳng định: Khu vực gần cầu Câu Nhi là nơi chôn cất liệt sĩ Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 hy sinh vào ngày 26/5/1972 tại trận đánh vào cầu Câu Nhi.

Đến nay, số lượng hài cốt đã được tìm kiếm, quy tập qua các lần gồm 29 liệt sĩ, trong đó có 1 hài cốt có đầy đủ thông tin. Tại đây còn ít nhất từ 26-54 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy, quy tập. Khu vực dự kiến tiếp tục mở rộng tìm kiếm dịp này là phần diện tích ruộng lúa, đất trồng tràm kéo sát ra đến bờ sông Câu Nhi; trong đó ưu tiên khu vực ruộng bỏ hoang đã được Tổ công tác ra-đa xuyên đất phối hợp kiểm tra.

Hơn 50 năm qua, người dân thôn Câu Nhi đã cùng nhau chăm sóc nơi các anh nằm lại dù chưa xác định được vị trí chính xác trong lòng đất. Mới đây, một gia đình đã hiến gần 1.000m2 đất để xây dựng đền thờ các liệt sĩ hy sinh tại trận đánh trên. Hiện, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584 (Đội 584) đang khẩn trương phối hợp lực lượng dân quân xã Nam Hải Lăng tổ chức khai quật tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ tại các vị trí được xác định.

Các liệt sĩ luôn được thành kính mời ngồi hàng ghế danh dự ở các sự kiện quan trọng được tổ chức tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn.

Thượng tá Ngô Thanh Liêm, Đội trưởng Đội 584 của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị cho biết, cùng với công tác tìm kiếm, cất bốc hài cốt ở khu vực Câu Nhi, đội đang lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ của các mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin ở 2 nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn và Đường 9.

Chiều mùa hè ở Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9, 7 kíp hoạt động gồm 76 chiến sĩ của Đội 584 miệt mài, cẩn thận từng công đoạn phục vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ. Giữa không gian tĩnh lặng, dưới cái nắng chang chang, từng thao tác đều được các chiến sĩ tiến hành chuẩn xác, trang nghiêm và tỉ mỉ, với sự tôn kính tuyệt đối, bảo quản đúng quy trình khoa học. Tại nghĩa trang còn 5.929 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin.

Hiện, Đội 584 đã lấy mẫu hơn 2.000 phần mộ, phấn đấu đến giữa tháng 8/2026, công tác lấy mẫu tại nghĩa trang này sẽ kết thúc. Trước đó, Đội 584 đã hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại 93 phần mộ ở Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn.

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị - cơ quan thường trực của tỉnh thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm” cho biết, từ ngày phát động đến ngày 30/6, các đơn vị đã tìm kiếm, quy tập được 119 hài cốt liệt sĩ, trong đó Đội 584 đã tìm kiếm, cất bốc được 63 hài cốt liệt sĩ ở trong nước, 28 liệt sĩ ở Lào.

Đến ngày 11/7, các đội đã thực hiện khai quật 3.470 mộ tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, trong đó lấy được 2.123 mẫu sinh phẩm và 1.347 mộ không lấy được mẫu do thực trạng không còn cốt. Với kết quả này, tỉnh đã bàn giao cho Viện pháp y quốc gia của Bộ Y tế 1.788 mẫu phẩm để tiếp tục các giai đoạn tiếp theo. Với mẫu đối chứng thân nhân, tỉnh khẩn trương hoàn thành thu thập được 2.771 mẫu theo dòng mẹ của 2.138 liệt sĩ chưa xác định được danh tính.