Đền thờ Ông tổ Nghề dệt chiếu cói Chương Hòa được công nhận di tích lịch sử - văn hóa

Hàng năm, ngày giỗ Tổ nghề dệt chiếu cói Hoài Nhơn diễn ra vào Mùng 9 và Mùng 10 tháng Giêng âm lịch

Đó là chưa kể còn nâng cao giá trị của cây cói cũng như giải quyết được nhiều việc làm hơn, bên cạnh nghề dệt cói, người dân còn sản xuất các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cói.

Theo quyết định xếp hạng, Đền thờ Ông tổ Nghề dệt chiếu cói Chương Hòa có địa chỉ thuộc khu phố Gia An Đông, phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai. Diện tích di tích 6.500m2 (0,65ha). Trong đó, khu vực bảo vệ I là 1.650m2 (0,165ha); khu vực bảo vệ 2 là 4.850m2 (0,485ha).

Trong quyết định, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai giao UBND phường Hoài Nhơn Bắc trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình thực hiện việc quản lý nhà nước đối với di tích trên theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Ông Bùi Tĩnh, Giám đốc Bảo tàng Gia Lai cho biết: “Làng nghề dệt chiếu cói Chương Hòa là làng nghề tiêu biểu của phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai. Nghề dệt chiếu cói được hình thành và phát triển hơn một trăm năm, gắn liền với quá trình sinh cơ lập nghiệp của người dân địa phương.

Mặc dù được gọi là làng nghề dệt chiếu cói Chương Hòa, nhưng ngoài khu phố Chương Hòa còn có một số hộ gia đình tại các khu phố Gia An, Gia An Nam, Quy Thuận, Gia An Đông (thuộc phường Hoài Nhơn Bắc) cũng tham gia nghề dệt chiếu cói, nổi tiếng nhất là khu phố Gia An và Gia An Đông”.

Theo hồ sơ di tích, tên gọi nghề dệt chiếu cói Chương Hòa đã đi vào tiềm thức của người dân địa phương. Chiếu Chương Hòa nổi tiếng nhờ chất liệu cói bền chắc, đường dệt tỉ mỉ và hoa văn đẹp. Nhằm tri ân Ông Tổ nghề dệt chiếu cói Chương Hòa - người có công truyền dạy nghề dệt chiếu cói, người dân địa phương đã lập miếu nhỏ thờ phụng tại khu vực ngã ba Chương Hòa.

“Thời kỳ Pháp thuộc, bà con trong vùng chọn ngã ba Chương Hòa (nay thuộc khu phố Gia An Đông) làm địa điểm trao đổi, mua bán các sản phẩm truyền thống, trong đó có chiếu cói Chương Hòa. Từ đó, tên gọi “Làng chiếu Chương Hòa” hay “Làng nghề dệt chiếu cói Chương Hòa” dần trở nên quen thuộc và tồn tại đến ngày nay”, ông Bũi Tĩnh thông tin và cho biết thêm, sau khi nhà ga xe lửa ở ngã ba Chương Hòa được chuyển đến địa điểm mới (nay thuộc phường Tam Quan), người dân vẫn thường xuyên tập trung về ngã ba Chương Hòa để trao đổi, mua bán sản phẩm truyền thống.

Năm 1972, nghề dệt chiếu cói phát triển mạnh, nhân dân địa phương đã đóng góp kinh phí để xây dựng Đền thờ tại vị trí hiện nay. Đền thờ Ông Tổ nghề dệt chiếu cói Chương Hòa là không gian tín ngưỡng, gắn bó sâu sắc với lao động sản xuất và sinh hoạt của nhân dân địa phương.

Nghề chiếu cói Chương Hòa, đã tồn tại hàng trăm năm tại vùng đất Hoài Nhơn.

Lãnh đạo Bảo tàng Gia Lai cũng cho hay, theo các cụ cao niên trong làng, trong thời kỳ kháng chiến Đền thờ Ông Tổ nghề dệt chiếu cói không chỉ là nơi thờ phụng mà còn trở thành địa điểm bí mật hoạt động cách mạng. Nhiều cuộc họp của các cán bộ cơ sở được tổ chức tại đây.

Với vị trí nằm gần khu dân cư nhưng kín đáo và quen thuộc, Đền thờ được sử dụng làm nơi cất giấu lương thực, tài liệu và cả vũ khí phục vụ phong trào cách mạng tại địa phương. Trong vai người dệt chiếu, một số người dân đã ngụy trang chiếu để vận chuyển tài liệu, hàng tiếp tế cho du kích hoạt động trong vùng.

Như vậy, Đền thờ Ông Tổ nghề dệt chiếu cói Chương Hòa không chỉ là nơi linh thiêng ghi nhớ công đức Tổ nghề, mà còn là biểu tượng hội tụ giữa di sản phi vật thể - nghề dệt chiếu cói với di sản vật thể - không gian thờ tự và hiện vật tín ngưỡng.

“Di tích là nơi lưu giữ ký ức nghề nghiệp, chứng nhân lịch sử kháng chiến, không gian giáo dục truyền thống và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ mai sau. Với giá trị lịch sử, văn hóa, Đền thờ xứng đáng được công nhận và bảo tồn”, ông Bùi Tĩnh chia sẻ.

PHAN HIẾU