Đi ngoài trời nắng có biểu hiện choáng, đau đầu cần khẩn trương gọi cấp cứu

Khi cơ thể tiếp xúc lâu với nắng nóng gay gắt, nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải, kiệt sức do nhiệt và đột quỵ nhiệt tăng cao. Đáng lo ngại, nhiều trường hợp chủ quan với các biểu hiện ban đầu như choáng váng, đau đầu, chuột rút… dẫn tới tình trạng nguy hiểm đến tính mạng.

Nắng nóng khiến cơ thể mất khả năng điều hòa nhiệt

Tổn thương do nắng nóng xảy ra khi cơ thể không còn khả năng tự điều hòa thân nhiệt. Bình thường, cơ thể sẽ duy trì nhiệt độ ổn định bằng cách tiết mồ hôi và giãn mạch để thải nhiệt ra ngoài môi trường.

Tuy nhiên, khi nhiệt độ môi trường quá cao, thậm chí cao hơn thân nhiệt cơ thể, quá trình thải nhiệt bị cản trở. Thay vì giải phóng nhiệt, cơ thể còn hấp thu thêm nhiệt từ môi trường bên ngoài. Điều này khiến nhiệt độ cơ thể tăng nhanh, gây rối loạn hàng loạt chức năng sinh lý. Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển từ nhẹ đến nặng, dẫn tới sốc nhiệt, suy đa cơ quan và tử vong.

Choáng váng thường xảy ra khi cơ thể bị hạ huyết áp do mất nước và giãn mạch quá mức

Choáng váng, chuột rút là dấu hiệu cảnh báo sớm

Ở mức độ nhẹ, cơ thể thường xuất hiện hai biểu hiện phổ biến là choáng váng, đau đầu và chuột rút.

Choáng váng do nắng nóng

Choáng váng thường xảy ra khi cơ thể bị hạ huyết áp do mất nước và giãn mạch. Người bệnh có thể cảm thấy hoa mắt, chóng mặt, đứng không vững, đặc biệt khi thay đổi tư thế đột ngột. Nguyên nhân là do lượng máu lưu thông giảm, máu bị ứ lại ở vùng chân khiến lượng máu lên não suy giảm tạm thời.

Trong trường hợp này, người bệnh cần nhanh chóng:

Di chuyển vào nơi râm mát, thông thoáng.
Nằm nghỉ, kê chân cao nhẹ hoặc nằm đầu thấp để tăng máu lên não.
Nới lỏng quần áo.
Bổ sung nước và điện giải.

Nếu nghỉ ngơi nhưng tình trạng không cải thiện hoặc xuất hiện thêm các triệu chứng bất thường khác, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế.

Chuột rút do mất nước và điện giải

Chuột rút do nắng nóng thường xuất hiện ở vùng bắp chân, cơ bụng hoặc cơ tay. Người bệnh cảm thấy cơ co cứng đột ngột kèm đau dữ dội. Tình trạng này liên quan đến mất nước, mất muối khoáng và rối loạn dẫn truyền thần kinh cơ.

Khi bị chuột rút, cần:

Ngừng ngay hoạt động thể lực.
Nghỉ ngơi ở nơi mát.
Xoa bóp nhẹ nhàng và duỗi cơ từ từ.
Uống nước có pha điện giải hoặc oresol đúng hướng dẫn.

Nhiều người thường xem nhẹ chuột rút do nắng nóng, tuy nhiên đây có thể là tín hiệu cảnh báo cơ thể đang quá tải vì nhiệt.

Đau đầu, buồn nôn là dấu hiệu cơ thể đang kiệt sức

Khi tiếp xúc lâu dưới trời nắng gắt, cơ thể có thể rơi vào trạng thái kiệt sức do nhiệt. Người bệnh thường có các biểu hiện như:

Đổ mồ hôi nhiều.
Mệt lả.
Đau đầu.
Buồn nôn hoặc nôn.
Hoa mắt, chóng mặt.
Tim đập nhanh.
Thân nhiệt tăng khoảng 38 – 40 độ C.

Khác với đột quỵ nhiệt, ở giai đoạn kiệt sức do nóng, người bệnh vẫn còn tỉnh táo và có thể giao tiếp bình thường. Tuy nhiên, nếu không được xử lý sớm, tình trạng này có thể tiến triển rất nhanh thành sốc nhiệt hoặc đột quỵ nhiệt.

Đột quỵ nhiệt là tình trạng cấp cứu y khoa cực kỳ nguy hiểm. Khi đó, nhiệt độ cơ thể có thể vượt quá 40 độ C, cơ chế điều hòa nhiệt bị phá vỡ hoàn toàn. Não và nhiều cơ quan quan trọng như tim, gan, thận bị tổn thương nghiêm trọng.

Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện:

Da nóng đỏ.
Thân nhiệt tăng rất cao.
Rối loạn ý thức.
Co giật.
Lơ mơ hoặc hôn mê.
Thở nhanh, mạch nhanh.
Có thể ngừng tuần hoàn hô hấp.

Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong rất cao hoặc để lại di chứng nặng nề. Do vậy, nếu người đi ngoài trời nắng xuất hiện các biểu hiện như đau đầu dữ dội, chóng mặt, buồn nôn, choáng váng hoặc lơ mơ, người xung quanh cần nhanh chóng hỗ trợ và gọi cấp cứu.

Lời khuyên thầy thuốc

Trong thời gian chờ nhân viên y tế, cần sơ cứu đúng cách:

Đưa nạn nhân vào nơi thoáng mát.
Cởi bỏ bớt quần áo.
Dùng quạt hoặc khăn mát lau cơ thể.
Chườm lạnh ở cổ, nách và bẹn.
Cho uống nước nếu người bệnh còn tỉnh táo.

Nếu người bệnh bất tỉnh hoặc ngừng thở, cần tiến hành hô hấp nhân tạo và ép tim ngoài lồng ngực nếu có kỹ năng sơ cứu. Việc hạ thân nhiệt càng sớm càng giúp giảm nguy cơ tổn thương não và các cơ quan nội tạng.

Cách phòng tránh nguy cơ sốc nhiệt và đột quỵ do nắng nóng

Để bảo vệ sức khỏe trong những ngày nắng nóng gay gắt, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

Cần bổ sung nước thường xuyên ngay cả khi chưa thấy khát. Người trưởng thành nên uống khoảng 2 - 2,5 lít nước mỗi ngày, có thể nhiều hơn nếu lao động nặng hoặc ra nhiều mồ hôi. Ngoài nước lọc, có thể bổ sung nước điện giải, nước trái cây hoặc oresol theo hướng dẫn.

Không nên ra ngoài trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều – thời điểm nhiệt độ ngoài trời ở mức cao nhất. Nếu buộc phải làm việc ngoài trời, cần nghỉ giải lao thường xuyên ở nơi có bóng râm.

Che chắn kỹ khi di chuyển, mặc quần áo sáng màu, thoáng mát. Đội mũ rộng vành, đeo kính râm.

Sử dụng khẩu trang chống nắng. Dùng kem chống nắng phù hợp. Ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý bằng cách nên tăng cường rau xanh, trái cây để bổ sung vitamin và khoáng chất cho cơ thể. Hạn chế rượu bia, nước ngọt có gas và các đồ uống chứa nhiều caffeine vì dễ làm cơ thể mất nước hơn. Đồng thời cần ngủ đủ giấc, tránh làm việc quá sức trong thời tiết nắng nóng kéo dài.

Nhiều trường hợp đột quỵ nhiệt diễn tiến rất nhanh chỉ sau vài giờ tiếp xúc với nhiệt độ cao. Vì vậy, người dân tuyệt đối không chủ quan khi xuất hiện các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, chuột rút, buồn nôn hay mệt lả sau khi đi ngoài trời nắng.

Việc nhận biết sớm và xử trí kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong việc ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm, bảo vệ tính mạng và sức khỏe cho bản thân cũng như người xung quanh.