Gan tổn thương nặng vì thói quen nhiều người Việt vẫn làm hàng ngày

Xơ gan tiến triển âm thầm nhưng nhiều người chỉ phát hiện khi đã xuất huyết tiêu hóa, hôn mê gan hoặc ung thư gan do vẫn uống rượu mỗi ngày.

Gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp nhập viện trong tình trạng suy kiệt, xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, suy gan mất bù hay ung thư gan giai đoạn muộn. Điểm chung của các bệnh nhân là đều có tiền sử uống rượu kéo dài dù đã được chẩn đoán xơ gan.

Nguy kịch vì không bỏ được rượu

Ông T.V.K. (51 tuổi, quê Thái Nguyên) có nhiều năm nghiện rượu dù gan đã chuyển sang giai đoạn xơ gan. Khi nhập viện, bệnh nhân trong tình trạng nôn ra máu, đi ngoài ra máu đỏ tươi, cơ thể suy kiệt, da vàng sạm và củng mạc mắt vàng đậm.

Các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân tuy còn tỉnh nhưng kích động mạnh, mạch nhanh 100 lần/phút, huyết áp 148/80 mmHg. Kết quả nội soi cho thấy đoạn 1/3 dưới thực quản bị giãn tĩnh mạch thực quản độ II, kèm nhiều ổ loét gây viêm dạ dày cấp.

Đáng chú ý, chỉ số tiểu cầu giảm sâu còn 33 G/L, làm tăng nguy cơ xuất huyết tự phát, trong khi Bilirubin toàn phần tăng lên 56,6 mmol/L, cho thấy tình trạng suy gan và tắc mật nặng. Ngay sau đó, bệnh nhân được truyền 2 đơn vị khối tiểu cầu và 2 đơn vị huyết tương tươi.

Theo thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Thị Mai Hồng, khoa Nội Tổng hợp, ngay trong đêm đầu nhập viện, ông K. xuất hiện tình trạng cai rượu có mê sảng với các biểu hiện lú lẫn, mất định hướng, kích thích, run toàn thân dữ dội, vã mồ hôi liên tục và gồng cứng cơ gây ngưng thở ngắn.

Trước diễn biến nguy kịch, các bác sĩ phải phối hợp nhiều biện pháp để vừa kiểm soát xuất huyết tiêu hóa, bảo vệ chức năng gan, vừa điều trị sảng rượu một cách thận trọng nhằm tránh làm gan tổn thương thêm. Sau 3 ngày điều trị tích cực, tình trạng nôn ra máu và đi ngoài ra máu mới được kiểm soát, huyết động dần ổn định.

Nghiêm trọng không kém là trường hợp ông L.V.N. (64 tuổi, quê Điện Biên), có tiền sử uống khoảng 500 ml rượu mỗi ngày trong nhiều năm. Dù được chẩn đoán xơ gan và viêm gan C từ 4 tháng trước, thay vì điều trị theo chỉ định, bệnh nhân lại tự mua thuốc Nam dạng lá cây để uống.

Hai tháng trước khi nhập viện, ông N. phát hiện gan đã chuyển sang ung thư gan. Khoảng 5 ngày trước khi vào viện, bệnh nhân liên tục nôn ra máu và đi ngoài phân đen nhiều lần. Sau khi điều trị tại tuyến dưới không cải thiện, ông được chuyển tới Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Khi nhập viện, bệnh nhân đã có dấu hiệu suy kiệt, phù nhẹ hai chân, bụng chướng vừa và vàng mắt nhẹ. Siêu âm phát hiện gan phải có khối giảm âm kích thước khoảng 70x80 mm cùng nhiều ổ dịch trong ổ bụng. Bệnh nhân được chẩn đoán xơ gan mất bù kèm ung thư biểu mô tế bào gan.

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân.

Trong khi đó, anh L.V. X. (41 tuổi, quê Lào Cai) mắc viêm gan C từ năm 2021 và đã xuất hiện dấu hiệu xơ gan nhưng vẫn duy trì uống khoảng 400 ml rượu/ngày.

Khi xuất hiện vàng da, mệt mỏi và bụng chướng, anh X. nghe theo người quen sử dụng thuốc Nam suốt 2 tháng. Một tuần trước nhập viện, tình trạng mệt mỏi tăng lên, ăn uống kém, bụng chướng căng như quả bóng kèm khó thở dữ dội.

Ban đầu, bệnh nhân được chẩn đoán tràn dịch màng phổi tại bệnh viện tuyến dưới. Tuy nhiên, sau 2 ngày điều trị không cải thiện, anh được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Tại đây, bệnh nhân được xác định bị xơ gan mất bù giai đoạn cuối. Hai chân phù nhẹ, da vàng sạm, bụng chướng nghiêm trọng, ăn uống kém. Do dịch màng phổi phải chèn ép gây khó thở nặng, các bác sĩ buộc phải chọc hút cấp cứu, rút tổng cộng 2.500 ml dịch màu vàng chanh trong hai ngày để giải phóng áp lực cho phổi.

Kết quả xét nghiệm cho thấy hàng loạt chỉ số ở mức báo động. Bilirubin toàn phần tăng lên 167,7 mmol/L, cao gấp hơn 10 lần bình thường, trong khi tiểu cầu giảm còn 25 G/L, đe dọa tính mạng do nguy cơ xuất huyết nội tạng.

Xơ gan có thể dẫn tới xuất huyết, hôn mê và ung thư gan

Theo bác sĩ Hồng, ba trường hợp trên phản ánh thực trạng đáng lo ngại ở nhiều bệnh nhân xơ gan hiện nay. Không ít người phát hiện bệnh muộn hoặc không tuân thủ điều trị, tiếp tục uống rượu bia và sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc khiến gan tổn thương nặng hơn.

Chuyên gia cho biết xơ gan gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm do chức năng gan suy giảm và áp lực tĩnh mạch cửa tăng cao. Những biến chứng thường gặp gồm xuất huyết tiêu hóa, cổ trướng, phù chân, bệnh não gan, hôn mê gan, suy thận, nhiễm trùng và ung thư biểu mô tế bào gan.

Đặc biệt, người bị xơ gan tuyệt đối không nên sử dụng rượu bia. Cồn là chất độc trực tiếp phá hủy tế bào gan. Việc tiếp tục uống rượu sẽ khiến bệnh tiến triển nhanh hơn, làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, suy gan, hôn mê gan và tử vong.

Bên cạnh đó, các bác sĩ cũng cảnh báo người bệnh không nên tự ý dùng thuốc Bắc, thuốc Nam hoặc các loại thuốc “gia truyền” không rõ nguồn gốc. Khi gan đã suy yếu, khả năng chuyển hóa và đào thải độc tố giảm nghiêm trọng. Những loại thuốc trôi nổi có thể khiến gan quá tải, dẫn tới suy gan cấp hoặc làm bệnh tiến triển nặng hơn.