Địa Linh – ngôi làng giữ lửa nghề nặn tượng ông Táo ở Cố đô Huế

Hằng năm, vào ngày 23 tháng Chạp, nghi lễ tiễn ông Công ông Táo đã trở thành nét đẹp văn hóa không thể thiếu của người Việt. Dù phong tục mỗi vùng miền có đôi chút khác nhau, tất cả đều chung niềm tin gửi gắm vào Táo quân – vị thần chứng giám, báo cáo mọi việc lớn nhỏ của gia đình trong suốt một năm qua, cầu mong năm mới an khang, sung túc.

Tại Cố đô Huế, hình tượng ông Táo còn gắn liền với một làng nghề đặc biệt làng Địa Linh, thuộc phường Hóa Châu. Hình thành từ khoảng thế kỷ XV, nằm dọc hai bên Tỉnh lộ 4, gần dòng sông Hương, Địa Linh từng là cửa ngõ giao thương quan trọng giữa phố Thanh Hà và Bao Vinh. Trải qua bao thăng trầm, đến nay, đây là ngôi làng duy nhất ở Huế còn giữ nghề nặn tượng ông Táo bằng đất nung truyền thống.

Những ngày đầu tháng Chạp, đi dọc con đường làng Địa Linh dễ dàng bắt gặp hình ảnh hàng nghìn bức tượng ông Táo được xếp ngay ngắn, phơi mình dưới nắng. Không khí làng nghề trở nên nhộn nhịp hơn thường ngày khi các lò nung đỏ lửa suốt ngày đêm, tất bật cho ra lò hàng vạn sản phẩm phục vụ Tết ông Táo.

Gắn bó với nghề nặn tượng đã nhiều năm, ông Võ Văn Nam cho biết, mỗi ngày ông có thể nặn hàng trăm tượng ông Táo. Đất làm tượng được lấy từ cánh đồng sau làng, phải là loại đất sét vàng, ít tạp chất. Đất được nhào thật "chín" trước khi đưa vào khuôn gỗ.

Theo ông Nam, công đoạn khó nhất chính là làm đất và đúc tượng. Người thợ phải ép đất thật chặt để khi nung, tượng không bị méo hay nứt vỡ. Bên cạnh đó, tro rắc khuôn cũng phải là loại tro trắng thì tượng mới sắc nét, đẹp mắt, sau khi ra khuôn, tượng được đặt lên gạch để rút nước, phơi khô tự nhiên rồi mới đưa vào lò nung.

"Đặc biệt, khi xếp tượng trong lò phải chừa lối cho lửa chạy đều, chỉ cần sơ suất, lửa không đều là cả mẻ coi như hỏng", ông Nam chia sẻ.

Theo người dân địa phương, thời tiết cuối năm ở Huế thường có nhiều ngày mưa, gây khó khăn cho việc phơi tượng. Để khắc phục, các hộ làm nghề tận dụng hơi nóng từ lò nung để sấy khô tượng. Mỗi mẻ nung kéo dài khoảng hai ngày, sau đó tiếp tục để nguội thêm hai ngày. Trong lò, hàng nghìn bức tượng được xếp thành nhiều lớp, đòi hỏi sự cẩn trọng và kinh nghiệm để lửa cháy đều, tránh đổ vỡ.

Dù mang giá trị văn hóa đặc sắc, nghề làm tượng ông Táo ở Địa Linh hiện chỉ còn lại một vài hộ theo nghề. Trước thực tế đó, chính quyền địa phương xác định việc bảo tồn và phát triển làng nghề là nhiệm vụ quan trọng, gắn với phát triển du lịch và kinh tế bền vững.

Một lãnh đạo UBND phường Hóa Châu cho biết, trong thời gian tới, địa phương sẽ tập trung xây dựng thương hiệu cho sản phẩm tượng ông Táo Địa Linh, đẩy mạnh quảng bá, kêu gọi các nguồn vốn hỗ trợ, khuyến khích cải tiến mẫu mã, đồng thời tổ chức tập huấn, truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ.

Giữa nhịp sống hiện đại, những bức tượng ông Táo mộc mạc từ làng Địa Linh không chỉ là vật phẩm thờ cúng ngày Tết, mà còn là minh chứng sống động cho sự bền bỉ của một làng nghề truyền thống, nơi vẫn âm thầm giữ lửa văn hóa trong từng gian bếp Việt.

Dưới đây là một số hình ảnh mà PV ghi nhận được.

Đất làm tượng ông Táo được người dân lấy từ cánh đồng sau làng, phải là loại đất sét vàng, ít tạp chất.

Công đoạn nhào nặn đất được người dân làm rất tỉ mỉ.

Sau khi đất đã được độ "chín", người thợ bắt đầu công đoạn tạo hình.

Trước khi cho vào lò nung, người dân đem các tượng ông Táo đi phơi nắng.

Khi xếp tượng trong lò phải chừa lối cho lửa chạy đều, chỉ cần sơ suất, lửa không đều là cả mẻ coi như hỏng.

Người thợ tiến hành công đoạn trang trí để mỗi sản phẩm ông Táo được bắt mắt hơn.

Cận cảnh các sản phẩm tượng ông Táo sau khi được hoàn thành.

Công Định