Dịch Ebola ở CHDC Congo: 600 ca tử vong và gần 1.800 ca nhiễm bệnh, đây là những lý do khiến dịch bùng phát nghiêm trọng

Báo The Guardian đưa tin, theo số liệu của chính phủ CHDC Congo cập nhật ngày 8/7, nước này đã ghi nhận 1.759 ca mắc và 600 ca tử vong. Tại Uganda, đã có 20 ca nhiễm được xác nhận, trong đó có hai trường hợp tử vong. Đợt bùng phát lần này do biến thể Bundibugyo - một chủng Ebola hiếm gặp hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị đặc hiệu - gây ra.

Giới chức y tế châu Phi nhận định, đây là đợt bùng phát Ebola có tốc độ lây lan nhanh nhất từng được ghi nhận. Ngoài các ổ dịch tại Ituri, Bộ Y tế CHDC Congo cũng phát hiện các ca nghi nhiễm ở hai tỉnh Tshopo và Haut-Úelé, cho thấy dịch bệnh tiếp tục mở rộng ra ngoài vùng tâm dịch.

Theo các chuyên gia, sự lây lan nhanh của Ebola không chỉ xuất phát từ đặc điểm của virus mà còn là hệ quả của nhiều yếu tố chồng lấn, trong đó nổi bật là xung đột vũ trang kéo dài, tình trạng cắt giảm viện trợ quốc tế và các vụ tấn công nhằm vào lực lượng y tế.

Ituri cùng hai tỉnh Bắc Kivu và Nam Kivu - những địa phương đang ghi nhận nhiều ca bệnh - cũng là các điểm nóng an ninh ở miền Đông CHDC Congo.

Tại Ituri, nhiều nhóm vũ trang tranh giành quyền kiểm soát các khu vực giàu khoáng sản, trong khi ở Bắc Kivu và Nam Kivu, quân đội chính phủ tiếp tục giao tranh với lực lượng nổi dậy M23.

Theo Tổ chức theo dõi xung đột ACLED, dù nhân viên y tế vẫn có thể tiếp cận nhiều khu vực, việc lãnh thổ bị chia cắt giữa các lực lượng kiểm soát khác nhau khiến công tác điều phối, chia sẻ thông tin và triển khai các biện pháp chống dịch trở nên khó khăn hơn.

Tình trạng giao tranh cũng làm gia tăng số người phải di dời, tạo điều kiện để dịch bệnh lây lan. Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) ước tính, hiện có khoảng 3,3 triệu người phải sơ tán tại ba tỉnh này.

Một nguyên nhân khác là sự suy giảm mạnh của nguồn viện trợ nhân đạo. Năm 2025, nhiều chương trình hỗ trợ tại CHDC Congo bị cắt giảm sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đóng băng một phần nguồn viện trợ nước ngoài.

Theo Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc (OCHA), hơn 10 tổ chức nhân đạo đã buộc phải thu hẹp hoặc tạm dừng hoạt động do thiếu kinh phí. Điều này làm suy yếu hệ thống giám sát dịch tễ và năng lực y tế cơ sở, khiến việc phát hiện, khoanh vùng và kiểm soát các ổ dịch gặp nhiều khó khăn hơn.

Bên cạnh đó, các nhân viên y tế và tình nguyện viên tham gia chống dịch tiếp tục trở thành mục tiêu của các vụ tấn công. Liên đoàn Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) cho biết đã có 10 tình nguyện viên bị tấn công trong đợt dịch hiện nay, trong đó bốn người bị thương.

Phần lớn các vụ việc xảy ra trong quá trình tổ chức mai táng an toàn cho người tử vong vì Ebola. Theo IFRC, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự mất lòng tin của người dân, bị thúc đẩy bởi tin đồn và thông tin sai lệch về dịch bệnh sau nhiều năm bất ổn tại miền Đông CHDC Congo.

Các chuyên gia cảnh báo, việc nhân viên y tế bị tấn công không chỉ làm gián đoạn các hoạt động ứng phó khẩn cấp mà còn làm giảm đáng kể năng lực kiểm soát dịch, khiến nguy cơ Ebola tiếp tục lan rộng tại CHDC Congo và các nước láng giềng ngày càng gia tăng.