Ukraine đối mặt loạt rào cản khi muốn tự sản xuất tên lửa Patriot

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 8/7 tuyên bố, sẽ cấp giấy phép để Ukraine chế tạo tên lửa cho tổ hợp phòng không Patriot, nhằm giúp Kiev chủ động hơn về nguồn đạn đánh chặn.

Tuyên bố được đưa ra ngay sau khi Ukraine thừa nhận đã cạn tên lửa Patriot và không còn khả năng đánh chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia quốc phòng Mỹ, việc Ukraine có thể tự sản xuất tên lửa Patriot vẫn còn rất xa.

Biên tập viên ông Howard Altman của chuyên trang quân sự War Zone và bà Becca Wasser, chuyên gia quốc phòng của Bloomberg Economics, nhận định Ukraine sẽ phải mất ít nhất vài tháng, thậm chí nhiều năm, mới có thể bắt đầu lắp ráp những quả tên lửa đầu tiên.

Một trong những trở ngại đầu tiên là các thủ tục pháp lý. Ông Altman cho rằng mọi thỏa thuận chuyển giao đều phải được Quốc hội Mỹ phê duyệt. Đây mới chỉ là bước khởi đầu trong quá trình triển khai dự án.

Theo đánh giá của ông, nhiều khả năng Mỹ sẽ chỉ cung cấp các linh kiện để Ukraine lắp ráp thành tên lửa hoàn chỉnh, thay vì chuyển giao toàn bộ công nghệ và dây chuyền sản xuất.

Điều này khiến Kiev tiếp tục phụ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ cả về số lượng lẫn tiến độ bàn giao linh kiện.

Tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3 MSE là loại tên lửa phòng không hiện đại do tập đoàn Lockheed Martin sản xuất, có nhiệm vụ đánh chặn máy bay, tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo.

Loại tên lửa này sử dụng cơ chế tiêu diệt mục tiêu bằng va chạm trực tiếp (hit-to-kill), tích hợp đầu dò radar chủ động và động cơ nhiên liệu rắn có độ chính xác cao.

Theo Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại (FPRI), thời gian chế tạo thân một tên lửa PAC-3 MSE kéo dài 24 tháng, trong khi riêng động cơ nhiên liệu rắn cần 30 tháng để hoàn thiện.

Nguyên nhân là quy trình lưu hóa nhiên liệu rắn và kiểm định các linh kiện đòi hỏi thời gian rất dài.

Hiện Lockheed Martin chỉ sản xuất khoảng 650 tên lửa PAC-3 MSE mỗi năm. Theo hợp đồng ký với Lầu Năm Góc hồi tháng 1, tập đoàn này đặt mục tiêu nâng công suất lên 2.000 quả mỗi năm trong thời gian tới.

Ngoài dây chuyền lắp ráp chính, Patriot còn phụ thuộc vào nhiều nhà thầu phụ. Trong đó, tập đoàn Boeing là đơn vị sản xuất đầu dò radar chủ động với cơ sở duy nhất tại Huntsville, chỉ đạt sản lượng 650-700 bộ đầu dò trong năm 2025.

FPRI cho biết Lầu Năm Góc đã phải ký thỏa thuận nhằm tăng gấp 3 sản lượng đầu dò vì năng lực của các nhà cung cấp đang trở thành điểm nghẽn lớn nhất.

Ukraine cũng phải giải quyết bài toán xây dựng nhà máy lắp ráp. Đây là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn khi các cơ sở quốc phòng của nước này luôn nằm trong tầm tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Nga.

Theo ông Altman, việc xây dựng hoặc cải tạo một cơ sở đủ điều kiện để lắp ráp tên lửa Patriot có thể mất nhiều năm, trong khi đây sẽ trở thành mục tiêu ưu tiên của các đòn tấn công.

Một trở ngại khác là yếu tố bảo mật. Đại tá nghỉ hưu ông David Shank, cựu Hiệu trưởng Trường Pháo phòng không Lục quân Mỹ, cho rằng Washington luôn kiểm soát rất chặt chẽ công nghệ Patriot và sẽ đặc biệt thận trọng trong việc chia sẻ dữ liệu cũng như cho phép nhân sự tiếp cận dây chuyền.

Theo ông Altman, nguy cơ Nga thu thập được dữ liệu kỹ thuật hoặc phần cứng của Patriot cũng là lý do khiến Mỹ khó chuyển giao sâu công nghệ cho Ukraine.

Ukraine không phải quốc gia đầu tiên được Mỹ cấp phép sản xuất tên lửa Patriot. Nhật Bản hiện chế tạo khoảng 30 quả mỗi năm theo hợp đồng với Lockheed Martin, song kế hoạch tăng gấp đôi sản lượng cũng gặp khó khăn do những hạn chế trong chuỗi cung ứng.

Các chuyên gia nhận định, ngay cả khi xây dựng được nhà máy lắp ráp, Ukraine vẫn phải thiết lập mạng lưới cung ứng linh kiện hoàn chỉnh.

Đây sẽ tiếp tục là thách thức lớn đối với ngành công nghiệp quốc phòng của nước này trong điều kiện xung đột vẫn đang diễn ra.