Dịch vụ mua trước trả sau lan sang trà sữa, báo động nợ hộ gia đình ở Thái Lan

Quang cảnh thủ đô Bangkok, Thái Lan. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được phép chia sẻ bởi bên thứ ba)

Theo tờ The Nation, tại một cuộc họp báo gần đây, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Thái Lan (BOT) Vitai Ratanakorn cảnh báo tín dụng tiêu dùng đang len lỏi quá sâu vào đời sống hằng ngày khi người dân có thể mua trả sau cả những mặt hàng giá trị nhỏ như một ly trà sữa hay một suất cơm gà. Ông cho rằng việc sử dụng tín dụng cho các khoản chi tiêu thường nhật có thể hình thành thói quen tiêu dùng dựa trên nguồn tiền chưa thực sự có sẵn, từ đó làm gia tăng rủi ro tài chính đối với các hộ gia đình. Hiện Thái Lan nằm trong nhóm có tỷ lệ nợ hộ gia đình cao nhất khu vực.

Theo BOT, nợ hộ gia đình của Thái Lan hiện tương đương khoảng 87% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), mức cao so với nhiều nền kinh tế trong khu vực. Đáng chú ý, phần lớn các khoản nợ này không gắn với tài sản có khả năng tích lũy giá trị lâu dài như bất động sản mà chủ yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng. Các chuyên gia nhận định điều này khiến nhiều gia đình dễ bị tổn thương trước các cú sốc kinh tế, đồng thời hạn chế khả năng chi tiêu trong tương lai.

Lo ngại trên càng gia tăng khi dịch vụ BNPL bùng nổ cùng sự phát triển của thương mại điện tử và thanh toán số. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, người dùng có thể chia nhỏ chi phí mua sắm thành nhiều đợt thanh toán. So với các khoản vay ngân hàng hoặc thẻ tín dụng truyền thống, điều kiện tiếp cận BNPL đơn giản hơn, giúp người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ, dễ dàng được cấp tín dụng.

Theo ước tính của ông Vitai, số lượng tài khoản BNPL tại Thái Lan đã tăng gần gấp 10 lần, từ khoảng 600.000 tài khoản năm 2021 lên khoảng 6 triệu tài khoản vào năm 2025. Dù nhiều gói dịch vụ được quảng bá với lãi suất 0% trong thời gian ngắn, các khoản vay dài hạn có thể chịu mức lãi suất lên tới 25%/năm, chưa kể các khoản phí và tiền phạt nếu thanh toán chậm.

Số liệu hiện nay cho thấy gần 40% dân số Thái Lan, tương đương khoảng 25,5 triệu người, đang mang nợ. Trong nhóm tuổi từ 20-35, tỷ lệ này lên tới khoảng 50%. Đáng chú ý, người trẻ chiếm hơn một phần tư tổng số khoản nợ xấu của cả nước.

Bà Luxmon Attapich, Giám đốc điều hành Cục Tín dụng Quốc gia Thái Lan, cho biết phần lớn người sử dụng BNPL thuộc nhóm tuổi 20-30, trẻ hơn đáng kể so với nhóm khách hàng vay tiêu dùng truyền thống, thường ở độ tuổi 30-50. Theo bà, tín dụng số đang phát triển nhanh hơn khả năng trang bị kiến thức và kỹ năng quản lý tài chính cá nhân của nhiều người trẻ.

Trước thực trạng này, BOT đang xây dựng khung pháp lý mới đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ BNPL. Theo ông Vitai, các quy định dự kiến sẽ bao gồm giới hạn về độ tuổi và thu nhập của người vay, quy định giá trị giao dịch tối thiểu, xác định các nhóm hàng hóa được phép áp dụng hình thức trả sau, đồng thời áp trần đối với phí và các chi phí liên quan.

BOT không có kế hoạch giám sát trực tiếp các nền tảng BNPL mà sẽ tập trung quản lý các tổ chức cung cấp tín dụng đứng sau dịch vụ này. Việc rà soát ban đầu dự kiến kéo dài từ 4-5 tháng, trước khi các quy định mới được công bố.

Ông Vitai cho biết trước đây ngân hàng trung ương chủ yếu giám sát hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại, ngân hàng nhà nước và các công ty tài chính phi ngân hàng. Tuy nhiên, sự phát triển của tín dụng trên nền tảng số đang đặt ra những rủi ro mới đối với tiêu dùng, chất lượng tín dụng và nợ xấu trong tương lai.

Dù vậy, BOT không coi các doanh nghiệp BNPL là vi phạm quy định hiện hành. Theo người đứng đầu ngân hàng trung ương Thái Lan, mục tiêu của các biện pháp mới là bảo vệ người tiêu dùng, đặc biệt là thanh thiếu niên và những người có khả năng trả nợ hạn chế, đồng thời ngăn chặn tình trạng khuyến khích mua sắm các sản phẩm không cần thiết thông qua hình thức trả góp.