Dịch vụ thuê người chúc Tết, nhận lì xì 'chết yểu' sau 24 giờ

Một nền tảng cung cấp dịch vụ chạy việc vặt mới đây gây chú ý khi tung ra gói cao cấp cho phép khách hàng thuê người lạ đến tận nhà quỳ lạy, dập đầu trước cha mẹ thay mình dịp Tết. Dịch vụ này nhanh chóng tạo nên làn sóng tranh luận trên mạng xã hội.

Càng cận Tết, thị trường dịch vụ lại tăng nhiệt với hàng loạt tiện ích quen thuộc như dọn nhà, trang trí, chuẩn bị mâm cỗ, mua sắm và giao quà biếu. Chỉ cần vài thao tác trên ứng dụng, nhiều công việc cuối năm có thể được “đặt lịch” nhanh chóng, đáp ứng nhu cầu của những người bận rộn hoặc ở xa.

Tuy nhiên, bên cạnh các dịch vụ truyền thống đó, thị trường cũng ghi nhận sự xuất hiện của những mô hình mới, thậm chí khá độc đáo. Không chỉ dừng ở việc nhà, một số nền tảng còn mở rộng sang những nhu cầu mang tính tinh thần. Trong đó, dịch vụ chúc Tết hộ – thay mặt khách hàng đến tận nhà gửi lời chúc và thực hiện nghi thức truyền thống đang trở thành tâm điểm chú ý, kéo theo nhiều ý kiến trái chiều.

Tờ quảng cáo của công ty UU Paotui cho các gói dịch vụ ngày Tết/Ảnh: UU Paotui

Ngày 9/2 vừa qua (tức 22 tháng Chạp), nền tảng dịch vụ UU Paotui (trụ sở tại Trịnh Châu, Hà Nam, Trung Quốc) chính thức triển khai tính năng “Chúc Tết hộ” tại 180 thành phố trên toàn quốc. Tính năng này được chia thành 3 gói dịch vụ để khách hàng lựa chọn.

Lựa chọn thứ nhất bao gồm mua và treo câu đối, cùng dọn dẹp cửa nhà cơ bản với giá 39 nhân dân tệ (6 USD) cho một giờ.

Lựa chọn thứ hai gồm mua quà, chuyển lời chúc ngắn và nhận lì xì từ người lớn tuổi, với giá 199 nhân dân tệ (30 USD) cho hai giờ. Nhân viên giao hàng sẽ chuyển số tiền nhận được lại cho khách.

Lựa chọn thứ ba gây chú ý nhất khi kết hợp hai gói trên với mức giá 999 nhân dân tệ (145 USD). Theo giới thiệu, gói dịch vụ cao cấp này có thời lượng tối thiểu hai giờ. Nhân viên tham gia được đào tạo về nghi thức, ăn mặc chỉnh tề, thay mặt khách hàng chuẩn bị quà Tết, gửi lời chúc đến phụ mẫu và thực hiện nghi thức truyền thống của người Trung Quốc “tam khấu đầu” – quỳ lạy ba lần trước cha mẹ. Toàn bộ quá trình được phát trực tiếp để khách hàng theo dõi từ xa.

Nhân viên giao hàng sẽ trao đổi với khách để thống nhất các chi tiết như địa chỉ, quà tặng và nội dung lời chúc. Nhân viên chỉ chịu trách nhiệm thực hiện các công việc trực tiếp; các chi phí phát sinh như mua quà, đi lại và gửi xe do khách chi trả.

Tính đến ngày 12/2, ứng dụng cho thấy đã có 175 đơn đặt dịch vụ. Tuy nhiên, dịch vụ này cũng ngay lập tức vấp phải làn sóng phản ứng dữ dội, xoay quanh câu hỏi về ranh giới đạo đức và việc đưa tình cảm gia đình vào khuôn khổ trả phí.

Trên mạng xã hội, không ít ý kiến bày tỏ sự phản đối, cho rằng cha mẹ khó có thể cảm thấy trọn vẹn khi đón nhận lời chúc từ một người xa lạ thay vì con cháu. Theo quan điểm này, nếu thực sự coi trọng chữ hiếu, việc thu xếp về thăm nhà hoặc ít nhất là một cuộc gọi hỏi han vẫn mang ý nghĩa thiết thực hơn. Thậm chí, một số ý kiến còn cho rằng những giá trị như trung hiếu, lễ nghĩa vốn thuộc về đạo đức truyền thống, không nên bị đặt trong khuôn khổ dịch vụ có thể trả tiền để thay thế.

Ông Chen Liteng, nhà phân tích thuộc Trung tâm Nghiên cứu Thương mại Điện tử Trung Quốc, cho rằng nghi thức dập đầu là đại lễ gắn với đạo hiếu, cốt lõi nằm ở sự kính trọng xuất phát từ nội tâm, không thể xem như một loại hàng hóa. Theo ông, việc biến hành vi này thành dịch vụ trả phí đã làm phai nhạt giá trị tình thân và chạm tới giới hạn của thuần phong mỹ tục.

Ở chiều ngược lại, một số ý kiến nhìn nhận đây là lựa chọn bất đắc dĩ, thậm chí gọi là “hiếu đạo kỹ thuật số” (cyber-filial piety) của những người con xa quê, không thể trực tiếp về nhà nhưng vẫn muốn cha mẹ bớt tủi thân trong dịp Tết.

Ngày 11/2, đại diện doanh nghiệp giải thích mục đích ban đầu là đưa ra phương án cho những người muốn thể hiện sự kính trọng khi không thể đoàn tụ, không nhằm xúc phạm truyền thống.

Tuy nhiên, trước phản ứng trái chiều, chưa đầy 24 giờ sau khi ra mắt, nền tảng đã gỡ bỏ gói dịch vụ 999 tệ. Những khách đã đặt dịch vụ được thông báo hoàn tiền và bồi thường gấp ba.

Đây cũng không phải lần đầu đơn vị này thử nghiệm các mô hình gây tranh luận. Trước đó, doanh nghiệp từng triển khai dịch vụ tảo mộ thuê dịp Thanh minh, xin lỗi hộ có lượng người đặt lên tới 2.000 đơn mỗi ngày hay dắt chó đi dạo với tham vọng lấp đầy những “khoảng trống cảm xúc” trong đời sống hiện đại.

Phương Anh (Theo SCMP)