Điểm đến du lịch nông thôn: Bảo tồn văn hóa và quyền lợi của cộng đồng

Du khách tham quan điểm du lịch sinh thái Cồn Sơn (Cần Thơ). Ảnh Tư liệu

Bộ VHTTDL đang dự thảo Bộ tiêu chí Điểm đến du lịch nông thôn bền vững. Theo dự thảo, Bộ tiêu chí tập trung vào những vấn đề: quản lý điểm đến; bền vững kinh tế - xã hội và phúc lợi cộng đồng; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa; bảo vệ môi trường và tăng trưởng xanh; hạ tầng và chất lượng dịch vụ; phát triển sản phẩm và trải nghiệm du lịch; xây dựng thương hiệu và marketing bền vững; trao quyền cho cộng đồng và bảo đảm công bằng xã hội; đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn.

Theo TS Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (Bộ VHTTDL), Bộ tiêu chí Điểm đến du lịch nông thôn bền vững không chỉ phục vụ đánh giá, xếp hạng mà còn giúp các địa phương nhận diện điểm mạnh, những nội dung cần cải thiện và xây dựng lộ trình phát triển phù hợp. Bộ tiêu chí được tiếp cận theo hướng toàn diện, xem xét các yếu tố về quản trị, kinh tế - xã hội, cộng đồng, văn hóa, môi trường, hạ tầng, chất lượng dịch vụ, sản phẩm, thị trường và trải nghiệm du khách.

Dự thảo Bộ tiêu chí có sự tham chiếu các chuẩn mực quốc tế như Bộ tiêu chí điểm đến bền vững của Hội đồng Du lịch Bền vững Toàn cầu (GSTC), các định hướng của UN Tourism, tiêu chuẩn du lịch ASEAN và các Mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc. Tuy nhiên, việc vận dụng cần được nội địa hóa, phù hợp với điều kiện phát triển khác nhau giữa miền núi, đồng bằng, ven biển, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Ông Phạm Văn Thủy nhấn mạnh, du lịch nông thôn ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với phát triển du lịch và kinh tế nông thôn. Hoạt động này góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề, đồng thời bảo tồn cảnh quan, bản sắc văn hóa và phát huy tri thức bản địa. Trong quá trình đó, cộng đồng địa phương cần được xác định là chủ thể, trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ phát triển du lịch.

Lãnh đạo Cục Du lịch cũng chỉ ra thực tế tại nhiều địa phương thời gian qua cho thấy, các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch làng nghề, du lịch sinh thái nông thôn đang từng bước hình thành và phát triển. Song tại một số địa bàn vẫn phát triển tự phát; sản phẩm chưa thể hiện rõ bản sắc; năng lực quản trị điểm đến, chất lượng nguồn nhân lực, hạ tầng, bảo vệ môi trường và sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng còn hạn chế. Những vấn đề trên đặt ra yêu cầu cần có một công cụ chung để đánh giá thực trạng, đồng thời định hướng nâng cao chất lượng các điểm đến du lịch nông thôn.

Một trong những nguyên tắc được nhấn mạnh là “khung cứng - vận dụng linh hoạt”. Theo đó, các yêu cầu cốt lõi về tuân thủ pháp luật, quản trị, an toàn, bảo vệ môi trường, bảo tồn văn hóa, quyền lợi cộng đồng và chất lượng dịch vụ cần được áp dụng thống nhất. Trong khi đó, những yêu cầu cao hơn về chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và tiêu chuẩn xanh cần có lộ trình phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Vừa rồi, tại Hội thảo “Nghiên cứu xây dựng tiêu chí du lịch bền vững cho các điểm du lịch nông thôn tại Việt Nam” (do Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam tổ chức), các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu đã tập trung trao đổi về tính đầy đủ, khả thi của hệ thống tiêu chí, phương pháp đánh giá, mức độ bắt buộc và khuyến khích cũng như cơ chế tổ chức thực hiện.

Các ý kiến đóng góp sẽ là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện Bộ tiêu chí, hướng tới xây dựng một công cụ thực tiễn hỗ trợ các địa phương nâng cao năng lực quản trị, phát huy tài nguyên và bản sắc văn hóa, cải thiện chất lượng sản phẩm, bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế cho cộng đồng.