Điểm nghẽn lớn nhất của tàu ngầm hạt nhân Yasen-M Nga

Tàu ngầm hạt nhân đa năng Dự án 885 Yasen-M là một trong những phương tiện chiến đấu quan trọng của Hải quân Nga, có khả năng mang tên lửa hành trình Kalibr và tên lửa siêu vượt âm Zircon. Cả 2 loại tên lửa này đều gắn với chiến sự Nga-Ukraine. Dù sở hữu hỏa lực đáng kể, Yasen-M vẫn phải đối mặt với những hạn chế có thể ảnh hưởng đến hiệu quả tác chiến của dòng tàu ngầm này.

Tàu ngầm hạt nhân Yasen-M thuộc dự án 885M. (Ảnh: DE)

Trong báo cáo về năng lực răn đe hạt nhân và hoạt động mua sắm vũ khí của Nga, Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI) đã phân tích vai trò của các tàu ngầm hạt nhân đa năng Yasen-M trong chiến lược quân sự của Moscow.

Theo chuyên gia Sidharth Kaushal của RUSI, một tàu ngầm mang theo tối đa 40 tên lửa Kalibr hoặc Zircon vẫn khó có thể thực hiện một cuộc tấn công quy mô lớn hiệu quả nhằm vào nhiều mục tiêu cùng lúc. Những hạn chế trong các đợt tấn công tên lửa của Nga tại Ukraine đã phần nào cho thấy thách thức này.

Một trong những trở ngại lớn nhất đối với Nga là số lượng tàu ngầm hạt nhân đa năng Yasen còn hạn chế. Hải quân Nga hiện vận hành một tàu thuộc phiên bản Dự án 885 ban đầu và bốn tàu thuộc phiên bản cải tiến Dự án 885M Yasen-M. Ngoài ra, 2 tàu ngầm được đóng theo thiết kế nâng cấp đã được hạ thủy nhưng chưa chính thức đi vào hoạt động.

Moscow đặt mục tiêu chế tạo tổng cộng 11 tàu ngầm Yasen-M để từng bước thay thế các tàu ngầm hạt nhân đa năng Dự án 971 Shchuka và Dự án 949A Antey có nguồn gốc từ thời Liên Xô.

Số lượng tàu đang hoạt động không đồng nghĩa với việc tất cả đều có thể triển khai nhiệm vụ cùng lúc. Báo cáo RUSI cho biết, trong 5 tàu ngầm hiện có, chỉ 1 chiếc được đánh giá là có khả năng duy trì tuần tra chiến đấu liên tục.

Tình trạng này khiến Nga khó duy trì sự hiện diện thường xuyên trên biển bằng lực lượng Yasen. Do đó, Moscow có thể phải tận dụng tối đa hiệu ứng chiến lược, thông tin và tâm lý từ mỗi lần triển khai tàu ngầm, đặc biệt khi hoạt động ở những khu vực nhạy cảm đối với Mỹ và các nước phương Tây.

Bên cạnh số lượng tàu ngầm hạn chế, Nga còn gặp khó khăn trong việc thu thập thông tin tình báo và xác định chính xác mục tiêu cho các cuộc tấn công bằng tên lửa hành trình thông thường.

Đây là vấn đề quan trọng bởi số lượng tên lửa lớn không tự động chuyển thành hiệu quả tác chiến cao. Để đánh trúng các mục tiêu có giá trị, lực lượng tấn công cần có dữ liệu mục tiêu đủ chính xác và được cập nhật phù hợp. Nếu thông tin tình báo còn hạn chế, ngay cả một tàu ngầm mang theo hàng chục tên lửa cũng khó phát huy tối đa hỏa lực.

Những khó khăn này tạo sức ép buộc Nga tìm cách bù đắp cho độ chính xác còn hạn chế của các đợt tấn công. Đồng thời, chúng cũng làm nổi bật bài toán phân bổ nguồn lực: khi số tàu ngầm sẵn sàng chiến đấu ít, mỗi lần phóng tên lửa cần mang lại hiệu quả tương xứng với giá trị của phương tiện và lượng đạn được sử dụng.

Với sức chứa lên tới 40 tên lửa Kalibr hoặc Zircon, Yasen-M sở hữu hỏa lực đáng kể, nhưng số lượng tàu có thể hoạt động thường xuyên, khả năng xác định mục tiêu và rủi ro khi triển khai vũ khí hạt nhân vẫn là những yếu tố hạn chế hiệu quả của chúng. Đối với Nga, thách thức không chỉ nằm ở việc trang bị nhiều tên lửa cho mỗi tàu ngầm, mà còn ở khả năng duy trì lực lượng sẵn sàng chiến đấu và bảo đảm mỗi lần triển khai mang lại giá trị chiến lược thực sự.