Điểm nóng xung đột ngày 21-4: Mỹ phong tỏa Hormuz, Iran lâm nguy?

Chuyên gia nhận định lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ sẽ ảnh hưởng tới toàn bộ hoạt động thương mại, giáng đòn vào nền kinh tế mong manh của Iran.

Mặc dù Iran đã thích ứng với các lệnh trừng phạt và tiếp tục hoạt động trong suốt thời chiến, giới phân tích cho rằng việc Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz sẽ ảnh hưởng tiêu cực đáng kể cho nền kinh tế Iran.

Iran chủ yếu xuất khẩu dầu khí qua đường biển. Mặc dù chặn eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, Tehran vẫn tiếp tục vận chuyển các sản phẩm năng lượng của mình qua eo biển này. Hoạt động này chiếm tới 80% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Theo công ty Kpler, Iran bán 1,84 triệu và 1,71 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong tháng 3 và tháng 4, so với mức trung bình 1,68 triệu trong năm 2025. Nói cách khác, hoạt động của Iran qua eo biển đã tăng lên trong thời gian qua.

Với ước tính trung bình 90 USD/thùng, Iran thu về 4,97 tỉ USD trong tháng 3 nhờ dầu mỏ. Con số này trong tháng 2 dừng ở mức 3,45 tỉ USD.

Tấm biển quảng cáo ở Tehran minh họa một bàn tay siết chặt eo biển Hormuz. Dòng chữ bằng tiếng Ba Tư ghi "Mãi mãi nằm trong tay Iran" và "Trump chẳng thể làm gì được". Ảnh: AP

Tấm biển quảng cáo ở Tehran minh họa một bàn tay siết chặt eo biển Hormuz. Dòng chữ bằng tiếng Ba Tư ghi "Mãi mãi nằm trong tay Iran" và "Trump chẳng thể làm gì được". Ảnh: AP

Chuyên gia cho biết việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran và eo biển Hormuz tác động trực tiếp lên khả năng xuất khẩu dầu thô của Iran, khi giao thông hàng hải không thể ở mức cũ.

Ông Frederic Schneider - chuyên gia cao cấp tại Hội đồng Trung Đông về các vấn đề toàn cầu - cho rằng 6 tuần qua là thời kỳ nở rộ với Iran về doanh thu dầu mỏ, nhưng lệnh phong tỏa của Mỹ sẽ thay đổi điều này. Theo cơ quan tình báo hàng hải Windward, tính đến ngày 13-4, tổng lượng dầu của Iran trên biển là khoảng 157,7 triệu thùng. Trong đó, 97,6% được vận chuyển đến Trung Quốc.

Ngoài dầu mỏ, hoạt động mua bán các mặt hàng khác của Iran cũng gặp khó khăn. Một số hàng hóa chuyển qua cảng gồm hóa dầu, nhựa và sản phẩm nông nghiệp, chủ yếu sang các nước như Trung Quốc và Ấn Độ. Trong khi đó, các nhóm hàng nhập khẩu chính gồm máy móc công nghiệp, thiết bị điện tử và thực phẩm, chủ yếu từ Trung Quốc, UAE và Thổ Nhĩ Kỳ.

Ông Schneider cho biết giao thương phi dầu khí bị gián đoạn tổn hại đến doanh thu lẫn nguồn cung, dẫn tới tình trạng thiếu hụt trong nước trầm trọng hơn tại một nền kinh tế vốn đã chịu áp lực từ lệnh trừng phạt trước chiến sự.

“Câu hỏi đặt ra là liệu tình hình có buộc Iran nhún nhường hay quyết tâm leo thang căng thẳng. Tuy nhiên, tôi cho rằng lệnh phong tỏa khó phát huy tác dụng hoàn toàn hoặc kéo dài lâu" - ông nói.

Để giảm phụ thuộc các eo biển như eo biển Hormuz ở vùng Vịnh và eo biển Malacca ở Đông Nam Á, Iran và Trung Quốc đã phát triển một tuyến đường sắt.

Tận dụng các tuyến hiện có xuyên qua các quốc gia Trung Á như Kazakhstan, Uzbekistan và Turkmenistan, chuyến tàu chở hàng thương mại từ Trung Quốc đầu tiên đã đến Iran vào tháng 2-2016.

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy dầu mỏ được vận chuyển bằng đường sắt từ Iran sang Trung Quốc.

Tàu Mỹ bắn thủng phòng máy, bắt tàu Iran, Tehran cảnh báo "rắn" (Clip: Xuân Huy - Thanh Long)

Phương Linh

Nguồn NLĐ: https://nld.com.vn/diem-nong-xung-dot-ngay-21-4-my-phong-toa-hormuz-iran-lam-nguy-196260419173727341.htm